wpisz szukaną frazę

Psychoterapia: terapia duszy
Pomoc psychologiczna

Psychoterapia: terapia duszy

Psychoterapia: terapia duszy
Podziel się

Psychoterapia może pomóc w problemach psychicznych. Ale która metoda jest odpowiednia i dla kogo? Jakie kroki są konieczne, aby uzyskać dostęp do terapii? Kto pokrywa koszty psychoterapii?

„Potrzebujesz profesjonalnej pomocy” – taka porada jest udzielana wielu osobom, które zwierzają się z problemów psychicznych przyjaciołom. I jeśli jest to choroba psychiczna, to przyjaciel ma rację: Depresji, zaburzeń lękowych czy uzależnienia, podobnie jak zapalenia płuc czy zawału serca, nie da się wyleczyć przy użyciu krzepiących słów.

Jeśli choruje dusza, pomóc może zazwyczaj tylko leczenie psychoterapeutyczne. Jednak rozpoczęcie psychoterapii nie jest wcale tak łatwe jak wizyta u lekarza rodzinnego. Chorzy muszą nie tylko przezwyciężyć własny wstyd. W wielu przypadkach trudno jest też znaleźć odpowiedniego psychoterapeutę.

Jeżeli wpiszesz w Google słowo „psychoterapia” i nazwę twojej miejscowości otrzymasz zazwyczaj listę gabinetów w okolicy. Ale laikowi trudno jest ocenić, który z nich jest odpowiedni. Jaka jest różnica między terapeutą behawioralnym, psychoanalitykiem i psychiatrą? Który terapeuta może najlepiej pomóc w przypadku jakiej choroby? Co musisz zrobić, aby rozpocząć psychoterapię? Czy NFZ pokryje koszty psychoterapii?

Czy potrzebuję psychoterapii?

Prawie każdy od czasu do czasu czuje się smutny lub wyczerpany. Większość ludzi boi się czegoś. Wiele osób pije zbyt dużo i zbyt często alkohol. Czy oznacza to, że duża część populacji cierpi na depresję, zaburzenia lękowe i/lub uzależnienia?

Rzeczywiście, choroby psychiczne są w Polsce znacznie bardziej rozpowszechnione niż można by sądzić. Depresja, na przykład, dotyka więcej osób niż rak czy cukrzyca. Jednak sami chorzy, niekiedy nie są w stanie stwierdzić, że cierpią na chorobę, która wymaga pilnego leczenia. Granica między chwilowym kryzysem psychicznym a zaburzeniem psychicznym jest często nieostra.

To, czy dana osoba potrzebuje pomocy psychologicznej, zależy między innymi od tego:

  • jak długo trwa problem,
  • czy i w jakim stopniu wpływa on na ważne dziedziny życia (sen, jedzenie, seks), oraz
  • czy osoba dotknięta może coś z tym zrobić sama, czy też nie.

Wymagające leczenia problemy psychiczne mogą być rozpoznane kiedy pacjent …

… czuje się stale lub często przygnębiony, bezradny lub smutny.

… często się boi, choć nie ma ku temu oczywistego powodu.

… nie odczuwa już żadnej przyjemności ani zainteresowania pracą lub rzeczami, które w przeszłości lubił.

….często przyjmuje narkotyki, alkohol, tabletki nasenne lub środki uspokajające i ma problemy z radzeniem sobie bez nich.

… ma nietypowe nawyki żywieniowe, które są szkodliwe dla zdrowia i/lub samopoczucia.

… odczuwa ból fizyczny lub dyskomfort, którego przyczyn lekarz nie może ustalić.

W jaki sposób lekarze i psycholodzy decydują, czy psychoterapia jest konieczna?Tylko lekarz lub psychoterapeuta może ustalić, czy ktoś rzeczywiście potrzebuje psychoterapii lub czy mogłyby mu pomóc inne konsultacje. Ustaleniu tego służy pierwsze spotkanie terapeuty z pacjentem, tzw. konsultacja psychoterapeutyczna.

Lekarze i psycholodzy w ramach swojego wykształcenia poznają kryteria, które pozwalają im rozpoznawać i rozróżniać różne zaburzenia psychiczne. Kryteria te pochodzą z uznanego na całym świecie system diagnozy nozologicznej ICD-10 (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10), w którym wyszczególniono wszystkie znane choroby fizyczne i psychiczne wraz z ich objawami.

Jak znaleźć pomoc?

Drogę do psychoterapii można podzielić na następujące kroki:

  • Wyszukanie terapeuty
  • Kontakt z psychoterapeutą
  • Skierowanie do Poradni Psychologicznej od lekarza POZ (lekarz podstawowej opieki zdrowotnej)
  • Pierwsza wizyta/porada diagnostyczna
  1. Wyszukanie terapeuty

Wiele osób wykorzystuje Internet do znalezienia psychoterapeuty w swoim mieście lub okolicy. Może to jednak być dość skomplikowane i kłopotliwe. Po pierwsze, nie jest od razu jasne, która z wymienionych praktyk faktycznie ma wolne miejsca i terminy. Po drugie, w wynikach wyszukiwania często pojawiają się lekarze alternatywni i psychoterapeuci nieposiadający umów z NFZ.

Możesz skorzystać ze strony internetowej CENTRUM WSPARCIA DLA OSÓB W STANIE KRYZYSU PSYCHICZNEGO

Można też zadzwonić do NFZ. Posiada on listy, na których znajdują się wszyscy (licencjonowani) psychoterapeuci z refundowanymi terapiami.

Zasadniczo NFZ refunduje koszty psychoterapii indywidualnych, rodzinnych i grupowych. Refundowane przez NFZ formy psychoterapii to:

  • porada diagnostyczna
  • porada terapeutyczna
  • porada psychologiczna diagnostyczna
  • porada
  • sesja psychoterapii indywidualnej
  • sesja psychoterapii grupowej lub rodzinnej (z grupą 6-12 pacjentów lub z rodziną pacjenta)
  • sesja wsparcia psychospołecznego
  • wizyta domowa/ środowiskowa (porada diagnostyczna, terapeutyczna lub psychologiczna, bądź inne świadczenie zdrowotne udzielane w miejscu przebywania pacjenta)

Należy przy tym pamiętać, że obowiązują ścisłe limity refundowanych godzin psychoterapeutycznych. Najczęściej są to 52 sesje w ciągu roku na jedną osobę.

Z zakresu zaburzeń afektywnych refundacji podlegają przykładowo psychoterapie w leczeniu takich schorzeń jak:

  • epizod maniakalny
  • hipomania
  • mania
  • zaburzenia afektywne dwubiegunowe
  • epizod depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu
  • epizod ciężkiej depresji bez objawów psychotycznych
  • epizod ciężkiej depresji z objawami psychotycznymi
  • epizod mieszany
  • epizod depresyjny
  • zaburzenia depresyjne nawracające
  • cyklotymia
  • dystymia
  1. Kontakt z psychoterapeutą

Umówienie się na pierwsze spotkanie odbywa się zazwyczaj telefonicznie.  Niektóre praktyki oferują również zapisy przez stronę internetową.

  1. Skierowanie do Poradni Psychologicznej od lekarza POZ (lekarz podstawowej opieki zdrowotnej)

W trakcie rozmowy z lekarzem pierwszego kontaktu, który ma podpisaną umowę z NFZ należy przedstawić mu swoje objawy i poprosić go o „Skierowanie do psychologa” lub „Skierowanie do Poradni Psychologicznej”.

Zgłaszając się na pierwszą wizytę należy mieć ze sobą dowód osobisty (dokument zawierający nr PESEL). Należy być ubezpieczonym – tzn. mieć aktualnie opłacone składki w ZUS.

Czas oczekiwania i leczenie stanów ostrych

Niestety, większość pacjentów nie otrzymuje miejsca na terapię od razu po pierwszej konsultacji. Czas oczekiwania na rozpoczęcie psychoterapii refundowanej przez NFZ jest bardzo zróżnicowany i waha się od kilku miesięcy do nawet kilku lat.

Jeśli pacjent znajduje się w ostrym kryzysie i istnieje niebezpieczeństwo poważnego pogorszenia się choroby lub jej przewlekłego rozwoju, terapeuta może doradzić mu poddanie się intensywnemu leczeniu. Leczenie ostrych objawów obejmuje kilkanaście do kilkudziesięciu sesji.

Jeśli terapeuta nie może zaoferować pacjentowi terminu wizyt w krótkim czasie, powinien pomóc w znalezieniu dostępnego terapeuty.

  1. Pierwsza wizyta/porada diagnostyczna

Porady diagnostyczne stanowią przejście od pierwszych godzin konsultacji do rzeczywistej terapii. Sesje próbne służą zasadniczo dwóm celom:

  • Terapeuta i pacjent poznają się lepiej i dowiadują się, czy spełnione są warunki dobrej współpracy.
  • Terapeuta otrzymuje dokładny obraz problemu pacjenta w celu zaplanowania terapii

Pacjent powinien wykorzystać sesje próbną, aby przekonać się, czy może zaufać terapeucie i porozmawiać z nim całkowicie szczerze, poczuć się przez niego zrozumiany i zaakceptować jego metodę terapeutyczną.

Terapeuta musi również wyjaśnić w trakcie porady diagnostycznej czy jest w stanie nawiązać dobre relacje terapeutyczne z pacjentem. To jedyny sposób, aby terapia zakończyła się sukcesem. Ponadto terapeuta dokumentuje w trakcie sesji próbnych, w jaki sposób dokładnie manifestuje się problem psychologiczny, jakie są jego przyczyny i jaki wpływ ma ten problem na codzienne życie pacjenta. Terapeuta musi wszystko to wiedzieć, aby móc zaplanować terapię.

Terapia behawioralna

Terapeuci behawioralni zakładają, że cierpienie psychiczne jest spowodowane przez pewne wyuczone zachowania i wzorce myślowe, które wpływają na daną osobę. Terapia behawioralna polega na zmianie tych niepożądanych nawyków i zastąpieniu ich zdrowszymi. Pacjent uczy się zmieniać swoje działania, ale także swoją percepcję, sposób myślenia i reakcji w taki sposób, że odczuwa poprawę samopoczucia.

Brzmi to bardzo prosto, ale jest związane z ciężką pracą. Przyzwyczajenia, które nieświadomie praktykowałeś przez lata lub nawet dziesięciolecia, nie mogą być w łatwy sposób odrzucone lub zmienione. Terapeuci behawioralni są zdania, że konieczne są również ukierunkowane treningi.

Istotną częścią terapii są też ćwiczenia praktyczne i czasami „prace domowe”. Ponadto terapeuta i pacjent zazwyczaj ustalają konkretne cele do osiągnięcia. Pacjent musi więc zastanowić się, kiedy i jak dokładnie może wdrożyć nowo poznane wzorce zachowań w codziennym życiu.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)

Ta specjalna forma terapii behawioralnej opiera się na wzorcach myślowych pacjenta. To nie same tylko okoliczności zewnętrzne sprawiają, że człowiek jest nieszczęśliwy, ale jego sposób ich postrzegania: to właśnie jest podstawa terapii poznawczo-behawioralnej. W związku z tym, na przykład wypalenie, nie wynika wyłącznie z faktu, że ktoś pracuje za dużo, ale z faktu, że źle ocenia swoją sytuację w pracy:

  • ktoś wierzy, że jest w stanie być bardziej produktywny niż jest to w ogóle realnie możliwe.
  • ktoś czuje się niespełniony, ponieważ uważa, że jego koledzy osiągają więcej niż on.
  • ktoś obawia się rozczarowania szefa, albo myśli, że nie będzie mógł znaleźć nowej pracy.

Terapia polega na krytycznym przeanalizowaniu takich poglądów i zweryfikowaniu ich prawdziwości. W ten sposób uczy się ponownie oceniać sytuację. Często okazuje się, że sytuacja wcale nie jest tak beznadziejna, jak się ją dotychczas postrzegało – że nie jest się w niej uwięzionym, ale ma się znacznie większe pole manewru, niż się wcześniej sądziło.

Psychoterapia analityczna (psychoanaliza)

Psychoanalitycy są przekonani, że choroby psychiczne mają swoje korzenie w przeszłości. Na przykład w nierozwiązanych konfliktach z rodzicami lub w nieudanych związkach. Zgodnie z tą teorią problemy psychologiczne pojawiają się, gdy pacjent tłumi te konflikty. Zamiast znikać, zadomawiają się one w jego podświadomości i stamtąd wpływają na jego zachowanie i uczucia.

Przykład: Ktoś jako dziecko jest często upominany przez bardzo surową matkę. W ciągu swojego dzieciństwa i młodości zinternalizował to poczucie winy. Staje się one częścią jego osobowości, która w pewnym sensie przejmuje rolę matki w dorosłym życiu: pacjent jest bardzo surowy wobec samego siebie, często wywiera na siebie presję i wyznacza sobie kary. Ma niską samoocenę i skłonność do zachowań autodestrukcyjnych, często odczuwa niepokój lub nawet rozwija depresję.

W psychoanalizie, terapeuta najpierw pomaga pacjentowi odkryć takie nieuświadomione konflikty. Aby dotrzeć do podświadomości pacjenta, zachęca go do swobodnych skojarzeń. Pacjent może bez ograniczeń mówić o tym, co go aktualnie porusza i zajmuje.

Terapeuta nie ocenia tego, co usłyszy od pacjenta. Zamiast tego zachęca pacjenta do analizowania i interpretowania wyrażonych myśli i uczuć oraz do rozpoznawania w nich powtarzających się wzorców. W tych schematach ujawniane są nieświadome konflikty pacjenta.

Celem psychoanalizy jest to, co jest znane jako tzw. post-dojrzewanie (ang. post-maturation): pacjent otrzymuje możliwość przetwarzania i radzenia sobie ze stresującymi doświadczeniami. Przenosząc je z nieświadomości do świadomości, odbiera im władzę nad swoimi obecnymi działaniami, uczuciami i myślami.

O co chodzi z tą kanapą (leżanką) u psychoanalityka?

Wielu ludziom, kiedy słyszą słowo „psychoanaliza”, na początku przychodzi do głowy obraz „kanapy”. W rzeczywistości sale do leczenia psychoanalitycznego są standardowo wyposażone w kanapę, która jest ustawiona w taki sposób, że pacjent nie widzi terapeuty. Ma to pomóc pacjentowi skoncentrować się podczas sesji w pełni na swoich myślach i uczuciach

 

Psychoterapia: terapia duszy

Podczas psychoanalizy, pacjent powinien jak najdokładniej opisać, co się w nim dzieje. Widok terapeuty może rozpraszać lub niepokoić pacjenta.

Psychologia głębi (niem. Tiefenpsychologie)

Terapia oparta na psychologii głębi opiera się na tej samej podstawowej idei co psychoanaliza: problemy psychiczne uważane są za objawy nierozwiązanych konfliktów, z powodu których pacjent cierpiał w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Psychoterapia w psychologii głębi różni się jednak od psychoanalizy.

Pacjent może i powinien wyrażać swoje myśli i uczucia tak samo swobodnie, jak to ma miejsce w psychoanalizie. Terapeuta kieruje go jednak bardziej zdecydowanie i pomaga mu zrozumieć i zinterpretować wyrażone uczucia i myśli. Terapeuta w psychologii głębi przyjmuje zatem bardziej aktywną rolę niż psychoanalityk.

Ponadto, rozmowa terapeutyczna jest silniej ukierunkowana na teraźniejszość. Gdy pacjent zrozumie przyczynę swojego problemu, terapeuta będzie go zachęcał do poszukiwania właściwych rozwiązań. Może nawet doradzać pacjentowi, co jest bardzo nietypowe w zwykłej psychoanalizie.

Jaka terapia przy jakim schorzeniu psychicznym?

To, która metoda jest najbardziej odpowiednia dla pacjenta zależy między innymi od tego,

  • na jaką chorobę psychiczną on cierpi i
  • ile czasu zamierza poświęcić na terapię.
 Czas trwaniaStosowana w przypadkuZ reguły nieskuteczna w przypadku
Terapia behawioralnaz reguły od 50 do 80 sesji
  • zaburzenia lękowe i fobie
  • uzależnienia
  • stres pourazowy
  • zaburzenia odżywiania
  • choroby o charakterze kompulsywnym
  • depresja
Za pomocą terapii behawioralnej można leczyć prawie wszystkie zaburzenia psychiczne. Jednakże terapeuci stosują wiele różnych technik i nie każda z tych technik jest odpowiednia dla każdego schorzenia.
Psychoterapia analityczna (psychoterapia)z reguły około 150 do nawet 300 sesji
  • zaburzenia osobowości (np. paranoja)
  • zaburzenia lękowe
  • depresja
  • uzależnienia
Psychologia głębiz reguły 50 do 100 sesji
  • zaburzenia osobowości
  • zaburzenie adaptacyjne(zaburzenie psychiczne, takie jak reakcja na rozstanie, utrata bliskiej osoby lub inne stresujące wydarzenia)
  •  długotrwałe lub powtarzające się nastroje depresyjne
  • zaburzenia lękowe
  • uzależnienia
  • Psychoza,
  • niepełnosprawność intelektualna,
  • ciężka depresja,
  • zespół lęku napadowego,
  • poważne zaburzenia obsesyjno-kompulsywne.