wpisz szukaną frazę

Depresja zimowa – sezonowy nastrój depresyjny
Pomoc psychologiczna

Depresja zimowa – sezonowy nastrój depresyjny

Share

Każdy prawdopodobnie zna chwilowego obniżenia nastroju. Jeśli jednak ten stan trwa dłużej niż dwa tygodnie, mówi się wtedy o nastroju depresyjnym. Nastroje depresyjne występują szczególnie często zimą, co wynika głównie z braku światła słonecznego.

Czym jest nastrój depresyjny?

Nastrój depresyjny występuje wtedy, gdy emocje takie jak smutek i depresja utrzymują się przez co najmniej dwa tygodnie. Ponieważ nastroje depresyjne pojawiają się szczególnie w miesiącach z krótkimi dniami, używa się wobec nich nazw takich jak:

  • depresja sezonowa
  • sezonowe zaburzenie afektywne,
  • sezonowe zaburzenie nastroju,
  • choroba afektywna sezonowa,
  • depresja o sezonowym wzorcu przebiegu (ang. SAD – seasonal affective disorder)
  • depresja zimowa
  • jesienny smutek

Depresje dzielą się na depresje łagodne, umiarkowane i ciężkie. Nastrój depresyjny jest stanem depresji od łagodnej do umiarkowanej.

Po stresujących wydarzeniach, takich jak rozstanie z partnerem lub śmierć ukochanej osoby, prawie każdy doświadcza fazy, w której jego nastrój jest depresyjny. Jednak większość ludzi jest wtedy w stanie, przynajmniej chwilowo, zapomnieć o swoim smutku, – np. podczas rozmowy z przyjaciółmi.

Normalny smutek zanika wraz z upływem czasu. Jeśli jednak uczucie to utrzymuje się przez dłuższy czas, może rozwinąć się depresja. Przejście od żałoby i smutku do depresji przebiega w sposób płynny.

Depresja sezonowa dotyka około 10% Polaków (większość przypadków stanowią kobiety) od 4 do 13 procent populacji. Na świecie ludzie są podatni na depresję zimową występują ą szczególnie w regionach północnych planety, gdzie zimy są dłuższe i ciemniejsze.

Depresja zimowa: przyczyny

Czynnikiem wyzwalającym depresję sezonową (SAD) lub zimową jest zazwyczaj niedobór światła dziennego w miesiącach jesienno-zimowych. Krótsze dni sygnalizują zmianę rytmu dzień-noc w organizmie. W rezultacie hormony i neuroprzekaźniki w mózgu tracą swoją równowagę, co może prowadzić do poważnych wahań nastroju, depresji zimowej lub SAD.

Inne możliwe przyczyny pogorszenia nastroju to na przykład:

  • permanentny stres
  • utrata pracy
  • rozstanie
  • śmierć ukochanej osoby.
  • zaburzenia neurotransmiterów (neuroprzekaźników)

Neuroprzekaźniki (neurotransmitery)

Bez neuroprzekaźników nie byłoby transmisji sygnałów w mózgu. Do najważniejszych neuroprzekaźników należą dopamina, noradrenalina, serotonina i endorfiny. Są one produkowane przez organizm i są występują w ściśle określonej proporcji do siebie.

Jeśli ta relacja jest zakłócona, na przykład dlatego, że dany neuroprzekaźnik nie jest produkowany w wystarczającej ilości, znajduje to odzwierciedlenie w uczuciach, zachowaniu i percepcji:

  • Przykładowo dopamina w połączeniu z noradrenaliną są odpowiedzialne za przyjemne i satysfakcjonujące doznania. Zbyt niski poziom dopaminy prowadzi do dyskomfortu i depresji.
  • Wystarczająca ilość serotoniny zapewnia spokój, równowagę, satysfakcję i spokój. Zmniejsza również uczucia głodu, strachu, agresji, smutku i zmartwienia.
  • Noradrenalina odpowiada za proces wybudzania ze snu, czujność i motywację.
  • Endorfiny są czymś w rodzaju własnych środków przeciwbólowych organizmu. Zbyt niski poziom endorfin sprawia, że silniejsze jest nasze odczuwanie bólu.

Zaburzenia transmisji synaptycznej

Komórka nerwowa (neuron) składa się z ciała komórki (nazywanym również perykarionem lub somą), z którego wyrastają liczne długie wypustki (aksony lub dendryty). Przesyłają one sygnały elektryczne.

Poszczególne komórki nerwowe połączone są tzw. synapsami. Część sygnalizująca synapsy jest oddzielona od części przyjmującej sygnał tzw. przestrzenią synaptyczną (nazywaną również szczeliną synaptyczną).

Depresja zimowa – sezonowy nastrój depresyjny

Budowa synapsy

Dendryty przechwytują sygnały elektryczne, a następnie przekazują je przez ciało komórki i akson do synaps. Aby sygnał w synapsie mógł przedostać się z jednej komórki nerwowej do drugiej, komórka nerwowa uwalnia substancje przekaźnikowe (neuroprzekaźniki) do szczeliny synaptycznej, tj. do przestrzeni między komórkami. W ten sposób komórki przekształcają sygnał elektryczny w sygnał chemiczny.

Substancje przekaźnikowe rozprzestrzeniają się w szczelinie synaptycznej i docierają do przeciwległej komórki, gdzie z kolei wyzwalają sygnał elektryczny.

Aby zapobiec ciągłemu wzbudzaniu neurotransmitery muszą być następnie usunięte ze szczeliny synaptycznej. Specjalne enzymy rozkładają neuroprzekaźniki, albo ponownie wchłania je synapsa.

Transmisja sygnałów pomiędzy synapsami może być zakłócona na różne sposoby:

  • brak lub zbyt mała ilość substancji neuroprzekaźnikowych.
  • neuroprzekaźniki są zbyt szybko rozkładane.
  • neuroprzekaźniki nie mogą połączyć się z komórką docelową.
  • neuroprzekaźniki są zbyt szybko ponownie wychwytywane przez synapsy

Takie zaburzenia mogą mieć różne przyczyny:

  • narkotyki
  • predyspozycje genetyczne
  • toksyny
  • niektóre choroby (np. niedoczynność tarczycy)
  • alkohol
  • leki
  • zakłócony rytm dnia/nocy

Zaburzenia nastroju u kobiet

Kobiety są dwa razy częściej narażone na nastroje depresyjne niż mężczyźni. Jednym z powodów jest to, że kobiety, przez całe życie, podlegają częstym wahaniom hormonalny. Kobiety mogą zatem często odczuwać depresyjny nastrój w następujących sytuacjach:

Nie występuje zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń depresyjnych przy zastosowaniu hormonalnych środków antykoncepcyjnych na bazie estrogenów, takich jak pigułka antykoncepcyjna. Szczególnie w przypadku współczesnych środków antykoncepcyjnych o niskiej dawce nie udało się udowodnić takiej korelacji.

Depresja zimowa: objawy

Nastroje depresyjne, takie jak depresja zimowa, wywołują pewne typowe objawy:

  • zwiększone zmęczenie
  • zaburzenia koncentracji
  • ponury nastrój
  • utrata zainteresowania otoczeniem
  • wyczerpanie
  • brak radości
  • brak napędu
  • wycofanie społeczne
  • przyrost masy ciała, np. poprzez spożywanie nadmiernych ilości cukru.
  • napięcie
  • rozdrażnienie
  • nerwowość
  • brak apetytu
  • bezsenność
  • fizyczne dolegliwości, bez powodów organicznych

Szczególnie znamienne jest to, że nastrój często pogarsza się w ciągu dnia.

Kiedy zaczyna się i kończy zimowa depresja?

Depresja zimowa zaczyna się zazwyczaj późną jesienią, a kończy wiosną. W niektórych przypadkach objawy mogą występować również wiosną.

Depresja zimowa: diagnoza

Każdy, kto podejrzewa u siebie nastrój depresyjny i zauważa odpowiednie dolegliwości, powinien to skonsultować z lekarzem rodzinnym. W celu wykrycia depresji zimowej lekarz poprosi podczas  wywiadu o odpowiedzi na następujące pytania:

  • kiedy wystąpiły dolegliwości i
  • czy występują one każdego roku o tej samej porze

Dla wiarygodnej diagnozy występować muszą co najmniej dwie typowe dolegliwości, takie jak:

  • ponury nastrój
  • utrata zainteresowania otoczeniem
  • brak radości
  • zmniejszenie napędu

oraz co najmniej dwa z nietypowych objawów, takich jak:

  • niepokój
  • niezadowolenie

występujących w okresie co najmniej dwóch tygodni.

Depresja zimowa: leczenie

Depresja sezonowa (SAD) wymaga terapii uwarunkowanej od nasilenia jej objawów.

Często w walce z łagodnym nastrojem depresyjnym pomagają proste środki . Aby samodzielnie zwiększyć produkcję hormonu szczęścia – serotoniny, można:

  • uzupełniać ilość światła słonecznego podczas spacerów.
  • uprawiać sporty
  • stosować zrównoważoną dietę

W przypadku poważniejszych i trwalszych dolegliwości ważne jest, aby udać się do lekarza i być leczonym. Nie zawsze muszą to być antydepresanty:

  • terapia światłem (fototerapia) lub
  • leczenie naturalnymi lekami, takimi jak dziurawiec zwyczajny

mogą pomóc wielu osobom cierpiącym na SAD lub depresję zimową w odzyskaniu wewnętrznej równowagi.

Aby uniknąć ewentualnych skutków ubocznych lub interakcji z innymi lekami, należy zawsze omówić terapię dziurawca zwyczajnego z lekarzem.

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania terapii światłem i dziurawca zwyczajnego: Dziurawiec czyni bardziej wrażliwym na światło i może prowadzić do reakcji fototoksycznych.

Ważne w leczeniu nastrojów depresyjnych, jest aby:

  • złagodzić niepokój,
  • poprawić nastroju
  • zapobiec rozwojowi przewlekłej depresji, lub
  • pojawieniu się nawrotów

Co to jest terapia światłem (fototerapia)?

Terapia światłem ma na celu zapewnienie organizmowi wystarczającej ilości światła słonecznego lub zbliżonego sztucznego światła ultrafioletowego (UV). Terapia może przyjmować formę długich spacerów lub naświetlania za pomocą specjalnych lamp. Terapia światłem może być przeprowadzana w gabinecie lekarskim lub w domu.

Leki na nastroje depresyjne

Jeśli nie uda się poprawić stanu pacjenta za pomocą prostych zabiegów, takich jak spacery lub naturalnych preparatów ziołowych, wskazane może być zastosowanie antydepresantów. Należy wtedy również zasięgnąć porady psychoterapeuty, aby uniknąć błędnego koła nawracających depresji.

Terapia farmakologiczna działa tam, gdzie powstają nastroje depresyjne: w gospodarce neuroprzekaźnikami w mózgu. Leki mogą:

  • wpływać na uwalnianie neuroprzekaźników do szczeliny synaptycznej,
  • hamować proces degradacji neuroprzekaźników,
  • wspierać wiązanie neuroprzekaźników z komórką docelową oraz
  • hamować wychwyt zwrotny neuroprzekaźników

Wszystko to powoduje, że dostępnych jest więcej neuroprzekaźników do przesyłania sygnałów nerwowych.

W leczeniu depresji i nastrojów depresyjnych ważne jest, aby kontynuować terapię do momentu, gdy:

  • nastrój pozostaje przez dłuższy czas stabilny, a także
  • podjęte zostały środki mające na celu zapobieganie nawrotom choroby.

Depresja zimowa: przebieg choroby

Jeśli nastrój depresyjny jest depresją zimową, to zazwyczaj przyjmuje on pewien typowy przebieg:

Wsparcie ze strony krewnych i osobista inicjatywa (np. zdrowe odżywianie, dużo ćwiczeń na świeżym powietrzu) sprzyjają pozytywnemu przebiegowi depresji zimowej i sprawiają, że dla osób dotkniętych chorobą sezon zimowy staje się bardziej znośny.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej lub powtarzają się wielokrotnie, to każda forma nastroju depresyjnego powinna być przedmiotem badania lekarskiego. W przeciwnym razie istnieje niebezpieczeństwo, że nastrój depresyjny przerodzi się z czasem w chroniczną depresję.

Depresja zimowa: profilaktyka

W zasadzie, nastrój depresyjny może się rozwijać we wszystkich porach roku. Jednak depresji zimowej (depresja sezonowa, SAD) zazwyczaj można zapobiec. Sensowne jest stymulowanie własnej produkcji hormonu szczęścia – serotoniny.

Mogą tu pomóc długie spacery lub uprawianie sportu na świeżym powietrzu – ponieważ ci, którzy przebywają wystarczająco długo w świetle dziennym i wykonują ćwiczenia fizyczne, stymulują zwiększone wydzielanie serotoniny.

Poziom serotoniny można również podnieść poprzez odpowiednią dietę. Chociaż serotonina zawarta w żywności nie dociera do mózgu, ponieważ nie może przekroczyć bariery krew-mózg, to prekursor serotoniny tryptofan potrafi pokonać tę przeszkodę.

Tryptofan to aminokwas występujący w rybach, bananach, daktylach, figach i czekoladzie. Dieta bogata w węglowodany może również tymczasowo poprawić nastrój, ale w dłuższej perspektywie czasowej ma negatywny wpływ na przyrost masy ciała.

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!