wpisz szukaną frazę

Niewinna słabość do zakupów czy już uzależnienie? Objawy zakupoholizmu
Leczenie i terapie

Niewinna słabość do zakupów czy już uzależnienie? Objawy zakupoholizmu

Share

Nie da się ukryć, że konsumpcjonizm to obecnie postawa życiowa wielu z nas. W pogoni za domniemanym szczęściem i przyjemnością kupujemy coraz więcej, coraz droższych przedmiotów. Niestety niektórzy w pewnym momencie przestają panować nad swoimi nawykami i wpadają w uzależnienie, jakim jest zakupoholizm[2]…

Co warto wiedzieć o zakupoholizmie?
  • Zakupoholizm to jedna z nowych postaci uzależnienia.
  • Ze względu na fakt, że jest to od niedawna stawiana diagnoza, nie wypracowano jeszcze spójnych kryteriów rozpoznania zaburzenia.
  • Zakupoholizm bardzo często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak inne uzależnienia, zaburzenia lękowe czy zaburzenia odżywiania.
  • Podstawą leczenia zakupoholizmu jest psychoterapia, choć w bardziej zaawansowanych przypadkach łączy się ją z leczeniem farmakologicznym.

Czym jest zakupoholizm?

Zakupoholizm, określany także jako kompulsywne kupowanie, kupnoholizm czy oniomania, to jedna z nowych form uzależnienia. Oznacza to, że podobnie jak uzależnienie od alkoholu, narkotyków, gier komputerowych czy hazardu prowadzi wcześniej lub później do destrukcji finansów i więzi społecznych. Po raz pierwszy problem ten został opisany przez Kraepelina i Bleulera na początku XX wieku, choć pierwsze badania naukowe nad tym zagadnieniem były prowadzone dopiero w połowie lat 80. XX wieku.

Aktualnie rozpowszechnieniu zakupoholizmu sprzyjają większa dostępność dóbr konsumpcyjnych, a także fakt, że posiadanie staje się wyznacznikiem pozycji społecznej[1][2][3][4][5].

Do niedawna uznawano, że problem zakupoholizmu dotyczy jedynie wyżyn społecznych. Obecnie łatwy dostęp do często tanich produktów w sklepach stacjonarnych czy internetowych stwarza możliwość kompulsywnych zakupów praktycznie u każdego z nas. Ocenia się, że zakupoholizm dotyczy około 8%, a w niektórych badaniach nawet 16% społeczeństwa, z czego większość to kobiety.

Niektórzy jednak twierdzą, że te statystyki wynikają z faktu, że kobiety częściej przyznają się do problemu, uświadamiają go sobie i w związku z tym szukają fachowej pomocy, a tak naprawdę odsetek chorych mężczyzn jest podobny lub tylko nieco mniejszy. Pierwsze objawy uzależnienia najczęściej pojawiają się u nastolatków lub młodych dorosłych[2][3][4][5].

Kto jest najbardziej narażony na popadnięcie w zakupoholizm?

Rozwój każdego uzależnienia jest efektem jednoczesnego wpływu wielu różnych czynników, np. biologicznych, psychologicznych, duchowych czy społecznych. Na zachorowanie są np. bardziej narażone osoby z zaburzeniami przekaźnictwa nerwowego, regulującego układ motywacyjny organizmu. Ponadto predysponowane są osoby impulsywne, w których rodzinach występował problem uzależnienia i którzy nie umieją radzić sobie ze stresem[1][3].

Na popadnięcie w jakiekolwiek uzależnienie narażone są również osoby, które przeżyły jakieś negatywne wydarzenie. Wówczas jest to dla nich metoda zapomnienia i osiągnięcia chociaż przejściowego poczucia radości i szczęścia. Dodatkowo czują się usprawiedliwione, ponieważ to one przeżyli daną sytuację i mają prawo polepszać sobie humor.

W przypadku zakupoholizmu nawet początkowo zdroworozsądkowe podejście i niekupienie sobie danego przedmiotu szybko prowadzi do wystąpienia wyrzutów sumienia i pogorszenia nastroju, a uzależniony wie, że więcej nie może popełnić tego „błędu” i nie należy zbyt długo zastanawiać się przed kolejnym zakupem, aby nie stracić okazji[1][2][4][5].

Zakupoholizm bardzo często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak inne uzależnienia, zaburzenia odżywiania czy zaburzenia lękowe[2][3][5].

Jak rozpoznać zakupoholizm?

Zakupoholizm jest wciąż stosunkowo nową jednostką chorobową, dlatego nie udało się jeszcze ustalić obowiązujących i jednoznacznych kryteriów rozpoznania choroby. Życie zakupoholików jest podporządkowane manii kupowania, nad którą nie są w stanie zapanować. Dodatkowo podobnie jak w innych uzależnieniach także w zakupoholizmie mamy do czynienia ze zjawiskiem tolerancji.

Oznacza to, że im dłużej trwa nieleczone uzależnienie, tym więcej czasu i pieniędzy zakupoholicy poświęcają, aby osiągnąć spadek napięcia psychicznego, a zarazem spokój, szczęście i przyjemność. Na zakupy poświęcają ogromne ilości czasu, a niemożność kupienia danego przedmiotu budzi w nich poczucie niepokoju i lęk. Niestety takie zachowanie prowadzi do zaburzeń:

  • społecznych – przyjaciele i rodzina wskazują choremu problem, którego on sam nie jest w stanie sobie uświadomić, co staje się przyczyną konfliktów,
  • zawodowych – poświęcanie nadmiernej uwagi kwestiom zakupów prowadzi do spadku efektywności pracy zakupoholika i zaniedbań,
  • finansowych – zakupoholicy nie są w stanie racjonalnie planować wydatków, a wewnętrzny przymus kupna przedmiotu przewyższa zdrowy rozsądek[2].

Co zrobić, jeśli podejrzewamy u kogoś z naszych bliskich zakupoholizm?

Życie z osobą uzależnioną jest niezwykle trudne, dlatego choroba ta najczęściej prowadzi do poważnego załamania, a często także zerwania więzi społecznych. Rodzina i przyjaciele osób uzależnionych poświęcają najczęściej wiele sił, aby przekonać chorego do wizyty u lekarza i rozpoczęcia leczenia. To jest jednak podstawa[1][2][3][4].

Jakie małe kroki możemy zrobić, jeśli podejrzewamy u kogoś z naszych bliskich zakupoholizm? Powinniśmy zadbać o to, by dana osoba nie nosiła przy sobie kart kredytowych, a za zakupy płaciła gotówką – łatwiej wówczas uświadomić sobie wydawaną kwotę. Warto również wspólnie opracowywać listy zakupów i szykować określoną ilość pieniędzy, która wystarczy wyłącznie na ich opłacenie.

Ponadto zadbajmy, by zakupoholika nie wysyłać na zakupy bez towarzystwa, a także by unikał promocji i wyprzedaży, reklam telewizyjnych i przebywania w centrach handlowych jako formy spędzania wolnego czasu[3].

Jak leczyć zakupoholizm?

Podobnie jak w przypadku innych uzależnień, także w zakupoholizmie podstawą leczenia jest psychoterapia, zwłaszcza psychoterapia poznawczo-behawioralna, mająca na celu uświadomienie pacjentowi problemu i analizę zachowań, które nim kierują. Badania naukowe udowadniają, że w ten sposób zmniejsza się liczba epizodów kompulsywnych zakupów, a efekt utrzymuje się również przez dłuższy czas po zakończeniu terapii[1][2][4]].

W bardziej zaawansowanych przypadkach lekarze psychiatrzy sięgają także po wsparcie farmakologiczne. Stosuje się wówczas leki z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny, czyli SSRI, takie jak escitalopram. Badania nad skutecznością tego typu środków są wciąż w opracowaniu[1][2].

Pamiętajmy również, że osobom leczącym się z zakupoholizmu potrzebne jest wsparcie bliskich, a często także fachowych firm doradzających w zakresie finansów, aby pozbyć się ewentualnych długów[3][4].

Źródła:
1. Pod red. Jarema M., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny., wyd. PZWL, Warszawa 2011, s: 247-251, 625-630.
2. Krzystanek M., Stolarczyk A. et al., Zakupoholizm – nowe wyzwanie terapeutyczne., Psychiatria 2016, tom 13, nr 3, s: 149-152.
3. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/uzaleznienia/73538,zakupoholizm-kompulsywne-zakupy-kupnoholizm – data dostępu: 22.01.2019.
4. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/180108,zakupoholizm-to-powazne-uzaleznienie – data dostępu: 22.01.2019.
5. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/137184,zakupoholik-tez-moze-skonczyc-na-dnie – data dostępu: 22.01.2019.

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!