wpisz szukaną frazę

Zapalenie płuc u dzieci
Leczenie i terapie

Zapalenie płuc u dzieci

Zapalenie płuc u dzieci
Podziel się

Zapalenie płuc u dzieci jest najczęstszą chorobą układu oddechowego w dzieciństwie. Zwykle jest ono wywoływane przez bakterie lub wirusy. Zapalenie płuc u dzieci jest czasem trudne do wykrycia, ponieważ jego objawy mogą być bardzo niespecyficzne. Ciężkie zapalenie płuc u dzieci może prowadzić do śmierci, dlatego ważne jest, aby leczenie zostało przeprowadzone we właściwym czasie. Z tego artykułu dowiesz się wszystkiego, co ważne na temat zapalenia płuc u dzieci.Zapalenie płuc u dzieci

Zapalenie płuc u dzieci – opis

Zapalenie płuc u dzieci

Zapalenie płuc u dzieci oznacza, że tkanka płuc i drogi oddechowe w klatce piersiowej znajdują się w stanie zapalnym. Choroba jest zazwyczaj wywoływana przez infekcję patogenami, takimi jak bakterie, wirusy lub grzyby. Objawy zapalenia płuc u małych dzieci są podobne do objawów u dorosłych. Dotknięte chorobą dzieci cierpią na gorączkę i kaszel, czują się osłabione i zmęczone. Dzieci często doświadczają również objawów, które u dorosłych są raczej rzadkie, takich jak dreszcze lub ból w kończynach.

Dzieci są szczególnie narażone na zapalenie płuc. Ponieważ szczególnie małe dzieci nie mają jeszcze własnej świadomości w zakresie higieny, patogeny, takie jak bakterie lub wirusy, są szybko przenoszone z jednego dziecka na drugie. Zwykle dzieje się to poprzez kaszel lub kichanie (infekcja kropelkowa). Do wzajemnych zakażeń dochodzi szybko, zwłaszcza w placówkach takich jak szkoły, przedszkola. Ponadto układ odpornościowy dzieci często nie jest tak skuteczny jak układ odpornościowy dorosłych. W związku z tym dzieci częściej zapadają na infekcje i są bardziej narażone na poważne choroby, takie jak zapalenie płuc.

Zapalenie płuc u niemowląt i dzieci jest najczęstszą chorobą układu oddechowego w dzieciństwie. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn śmierci w dzieciństwie na świecie. Każdego roku na zapalenie płuc umiera około 1,8 miliona dzieci na całym świecie. W Polsce liczba zgonów jest stosunkowo niska, częściowo dzięki dobrej opiece medycznej, a częściowo dzięki możliwości szczepienia przeciwko najbardziej rozpowszechnionym patogenom.

Zapalenie płuc u dzieci – przyczyny

Zapalenie płuc u dzieci może wystąpić w wyniku innych chorób układu oddechowego (takich jak astma) lub jako powikłanie innych chorób (takich jak mukowiscydoza). Zapalenie płuc występuje rzadziej u dzieci bez wcześniejszych chorób i czynników ryzyka.

Najczęstszą przyczyną zapalenia płuc u dzieci są bakterie lub inne patogeny (wirusy, grzyby). Inne przyczyny, takie jak drażniące gazy lub zaburzenia układu odpornościowego, rzadko są przyczyną zapalenia płuc u dzieci.

Bakteryjne zapalenie płuc u dzieci

Podobnie jak w przypadku dorosłych, to głównie bakterie są odpowiedzialne za zapalenie płuc u dzieci. Dzieci i niemowlęta są również podatne na patogeny rzadsze, które nie miałyby wpływu na dzieci starsze i dorosłych.

Typowymi zarazkami zapalenia płuc u dzieci są: Pneumococcus, Streptococcus agalactiae, Haemophilus influenzae i Escherichia coli. Patogeny wywołujące tzw. nietypowe zapalenie płuc, np. chlamydia lub mykoplazmy, częściej występują u dzieci w wieku szkolnym.

Objawy takie jak duszność, gorączka i kaszel są zwykle znacznie poważniejsze u dzieci z bakteryjnym zapaleniem płuc niż u dzieci z wirusowym zapaleniem płuc. Bakteryjne zapalenie płuc często występuje dopiero po zapaleniu płuc wywołanym przez wirusy. Lekarze mówią wtedy o tzw. superinfekcji.

Wirusowe zapalenie płuc u dzieci

Wirusowe zapalenie płuc u małych dzieci jest wywoływane przez wirus wirus RSV ( Respiratory Syncytial Virus), adenowirus lub wirus grypy. Szczególnie u niemowląt może wystąpić ciężkie zapalenie płuc wywołane wirusem RS.

Zapalenie płuc u dzieci z powodu infekcji grzybiczej

Zapalenie płuc wywołane przez grzyby u dzieci jest rzadkie i częstsze u dzieci z osłabionym systemem obrony immunologicznej oraz u wcześniaków.

Zarażanie przez chore dziecko

Jeśli patogeny takie jak bakterie lub wirusy są odpowiedzialne za zapalenie płuc u dzieci, zapalenie płuc jest potencjalnie zakaźne dla innych. Patogeny mogą być przenoszone na inne osoby podczas kaszlu lub kichania (infekcja kropelkowa). Dlatego też, szczególnie w przypadku dzieci, należy zapewnić odpowiednią higienę: zawsze miej przy sobie czystą chusteczkę do nosa i upewnij się, że dziecko nie kicha i nie kaszle na Ciebie ani na żadną osobę. Nie zostawiaj swojego dziecka samego przez dłuższy okres czasu w czasie trwania choroby, aby móc szybko zauważyć ewentualne pogorszenie jego stanu zdrowia.

Zapalenie płuc u dzieci: rozpoznawanie objawów

Nie zawsze łatwo jest wykryć zapalenie płuc u dzieci i niemowląt. Szczególnie w przypadku niemowląt i bardzo małych dzieci, które nie są jeszcze w stanie mówić, należy zwrócić szczególną uwagę na następujące objawy, które odróżniają zapalenie płuc od normalnego przeziębienia:

  • niechęć do picia i odmowa spożywania pokarmów.
  • kaszel, często z zielonkawą lub żółtawą flegmą
  • wzdęty brzuch
  • szybki i płytki oddech (tachypnoe)
  • unoszenie nozdrzy podczas wdechu
  • wysoka gorączka
  • bardzo wysokie tętno (dzieci zazwyczaj również normalnie mają wyższe tętno niż dorośli).
  • apatia

U dzieci, które potrafią już mówić, zapalenie płuc jest zazwyczaj łatwiejsze do wykrycia, a nasilenie choroby można lepiej ocenić. Podobnie jak dorośli, dzieci narzekają na zły stan ogólny, silne uczucie choroby i oprócz wspomnianych już objawów wykazują:

Zapalenie płuc u dzieci – diagnoza 

Rozpoznanie zapalenia płuc u niemowląt i dzieci przebiega zasadniczo tak samo jak u dorosłych. Na początek przeprowadzany jest przez lekarza wywiad (anamneza), przy czym zazwyczaj również rodzice przekazują dokładne informacje. Mogą to być na przykład konkretne pytania, które umożliwią lekarzowi uzyskanie dalszych informacji, jeżeli podejrzewa on zapalenie płuc u dzieci:

  • Czy Twoje dziecko od dawna cierpi na kaszel i gorączkę?
  • Czy Twoje dziecko dużo kaszle, a flegma zostaje wykasływana?
  • Czy Twoje dziecko od dłuższego czasu czuje się zmęczone?
  • Czy Twoje dziecko jadło ostatnio mniej?
  • Czy Twoje dziecko zachowuje się inaczej niż zwykle (np. zmiana nastroju)?

Następnie przeprowadza się badanie fizykalne. Lekarz, używając stetoskopu, osłuchuje płuca w różnych miejscach na plecach i klatce piersiowej. Zapalona tkanka płucna i śluz, który może gromadzić się pomiędzy pęcherzykami płucnymi, powodują typowe odgłosy oddychania (odgłosy dzwonienia, odgłosy szmeru pęcherzykowego).

Dalsze badania

Zapalenie płuc u dzieci

Aby ocenić zakres stanu zapalnego, wykonuje się zdjęcie rentgenowskie płuc. Wykonanie pojedynczego zdjęcia RTG dzieci jest nieszkodliwe pod względem ekspozycji na promieniowanie. Nadmiernie wysokiego poziomu ekspozycji na promieniowanie i związanych z tym szkód następczych można się spodziewać jedynie w przypadku przeprowadzania wielu badań rentgenowskich w bardzo krótkim czasie.

Analiza laboratoryjna jest niezbędna do określenia, które patogeny wywołały zapalenie płuc. Do tego celu wykonuje się posiew flegmy. Oznacza to, że w laboratorium podejmuje się próbę rozmnażania bakterii z plwociny. Następnie można zidentyfikować bakterię odpowiedzialną za zapalenie płuc. Analiza laboratoryjna jest zasadna, ponieważ różne patogeny różnie reagują na antybiotyki. Może to być również zbadane przy użyciu rozmnażania patogenu z flegmy.

Ważne jest, aby próbka flegmy została pobrana przed rozpoczęciem terapii, w przeciwnym razie jest ona zanieczyszczona substancją czynną i nie pozwala na wyciągnięcie precyzyjnych wniosków. Jednakże badanie próbki flegmy nie zawsze jest konieczne.

Zazwyczaj wykonuje się je tylko wtedy, gdy lekarz nie jest w stanie postawić jasnej diagnozy w oparciu o występujące objawy. W skomplikowanych przypadkach, np. gdy terapia nie przynosi efektu, konieczne może być pobranie próbki błony śluzowej (biopsja).

Badanie krwi może potwierdzić podejrzenie zapalenia płuc u dzieci. Jeśli w organizmie występuje stan zapalny, białko C-reaktywne (CRP) we krwi i liczba białych krwinek (leukocytów) jest zazwyczaj zwiększona.

Zapalenie płuc u dzieci – leczenie

Leczenie dzieci zależy od wieku dziecka i nasilenia objawów zapalenia płuc. Niemowlęta do szóstego miesiąca życia oraz dzieci z towarzyszącymi im innymi chorobami lub bardzo ostry przebieg choroby powinne być leczone w szpitalu. Starsze dzieci bez towarzyszących im innych chorób mogą być leczone w domu. Muszą one jednak leżeć w łóżku, a rodzice powinni ściśle przestrzegać zalecanej przez lekarza terapii.

Antybiotyki

Bakteryjne zapalenie płuc u dzieci leczone jest antybiotykami. Leczenie trwa przez okres co najmniej siedmiu dni, ale może też trwać dłużej w zależności od patogenu. To, jaki antybiotyk jest stosowany w danym przypadku, zależy od rodzaju bakterii.

Podawanie doustne leku jest w tym wieku bardzo trudne. W celu zapewnienia stałego poziomu leku we krwi i uniknięcia ryzyka pogorszenia się choroby, od początku najczęściej wybiera się podawanie dożylne.

Środki przeciwgorączkowe

W przypadku wysokiej gorączki lekarz przepisuje również leki redukujące gorączkę. Co do zasady, przyjmowanie ich jest nieszkodliwe nawet dla mniejszych dzieci, pod warunkiem, że przestrzega się zalecanej przez lekarza dawki. Na rynku dostępne są syropy z aktywnymi składnikami takimi jak ibuprofen lub paracetamol, które są szczególnie odpowiednie dla dzieci. W żadnym wypadku nie należy podawać dzieciom aspiryny, ponieważ może to prowadzić do rozwoju zagrażającego ich życiu zespołu Reye’a.

Leki wykrztuśne

W zapaleniu płuc, w tkance pomiędzy pęcherzykami płucnymi (interstitium) gromadzi się dużo śluzu. Flegma ta jest transportowana na zewnątrz poprzez kaszel. Aby ułatwić odkrztuszanie, można podawać leki wykrztuśne. Leki na kaszel nie powinny być podawane w ciągu dnia, ponieważ tłumią one odruch kaszlu, a dziecko nie może już wykasłać śluzu z płuc i nigdy nie mogą być przyjmowane w tym samym czasie z lekami przeciwbakteryjnymi. Jednak nocą zaleca się przyjmowanie środków przeciwkaszlowych, ponieważ pomagają one dzieciom lepiej spać.

Inne środki leczenia

Wykrztuszanie śluzu może być również ułatwione przez terapię inhalacyjną i masaż wibracyjny. W terapii inhalacyjnej wdychany jest roztwór soli kuchennej i dodatków wykrztuśnych.

Masaż wibracyjny klatki piersiowej jest przeprowadzany przez fizjoterapeutę. W tym celu na plecach umieszczane jest urządzenie wibracyjne, które rozluźnia śluz poprzez wibracje i tym samym wspomaga wykrztuszanie. Oprócz terapii ważne jest, aby dzieci dużo piły, aby zrekompensować utratę płynów spowodowaną kaszlem i gorączką.

Zapalenie płuc u dzieci – rokowania

Nie ma jednolitego rokowania dla zapalenia płuc u dzieci. Indywidualny przebieg leczenia i czas trwania choroby zależy od rodzaju patogenu i ogólnego stanu zdrowia dziecka. Jeśli dziecko nie ma innych chorób, rokowanie jest zazwyczaj dobre, a zapalenie płuc zwykle ustępuje w ciągu siedmiu do dziesięciu dni.

Po przejściu zapalenia płuc dzieci są jednak czasami podatne na kolejne infekcje dróg oddechowych jeszcze przez wiele tygodni. Z tego powodu powinny oszczędzać się przez co najmniej jeden miesiąc, nawet po całkowitym wyleczeniu z zapalenia płuc.

Zapalenie płuc u dzieci – powikłania

Powikłania zapalenia płuc u dzieci są rzadkie. Często mają one miejsce, gdy nie jest przestrzegana przepisana przez lekarza antybiotykoterapia. Może to wydłużyć czas trwania zapalenia płuc lub spowodować rozprzestrzenienie się patogenów na resztę organizmu. Jeśli patogen przechodzi z płuc do innych narządów, możliwe są następujące powikłania:

  • zapalenie opłucnej
  • nagromadzenie płynu w opłucnej (wysięk w jamie opłucnej)
  • zakażenie krwi, gdy bakterie dostają się do krwioobiegu (sepsa).
  • zapalenie opon mózgowych
  • ropniak opłucnej (ropa w płucach)

Jeśli objawy nasilą się lub jeśli po trzech dniach – pomimo antybiotykoterapii – nie nastąpi znacząca poprawa stanu zdrowia, należy natychmiast udać się do lekarza.

Rozróżnienie między zapaleniem płuc a zapaleniem oskrzeli u dzieci

Nawet lekarzom często trudno jest odróżnić zapalenie oskrzeli od zapalenia płuc u dzieci. Ponadto zapalenie oskrzeli może również rozwinąć się w zapalenie płuc. Jeśli dziecko zachoruje na zapalenie oskrzeli powinno ono być całkowicie wyleczone pod opieką lekarską.

Chociaż zapalenie oskrzeli jest często wywoływane przez wirusy, to w wielu przypadkach profilaktyczna przydatna jest antybiotykoterapia, która zapobiega dodatkowemu zakażeniu bakteryjnemu (superinfekcja), a tym samym zmniejsza ryzyko wystąpienia zapalenia płuc u dzieci.

Zapobieganie zapaleniu płuc u dzieci

Generalnie nie można zapobiec zapaleniu płuc u dzieci. Jednak ryzyko zapalenia płuc u dzieci można zmniejszyć za pomocą pewnych środków. Są to przede wszystkim cztery ważne szczepienia. Szczepionka, która z założenia chroni przed zapaleniem płuc u dzieci, nie istnieje ze względu na dużą liczbę możliwych patogenów.

Jednak przynajmniej przeciwko niektórym z najczęstszych przyczyn zapalenia płuc istnieją szczepienia, które są również zalecane dla wszystkich dzieci. Następujące szczepienia mogą zapobiec zapaleniu płuc:

  • szczepienia przeciw odrze
  • szczepienia przeciwko grypie Haemophilus influenzae typu B
  • szczepienia przeciw pneumokokom
  • szczepienia przeciwko ospie wietrznej

Najlepszym środkiem zapobiegawczym przeciwko zapaleniu płuc u dzieci jest zdrowy tryb życia. Upewnij się, że Twoje dziecko ma zbilansowaną dietę i jest aktywne fizycznie. W przypadku dzieci z innymi schorzeniami lub osłabionym układem odpornościowym należy być bardziej ostrożnym przy zabawie z chorymi przyjaciółmi, ponieważ w takich przypadkach zapalenie płuc może zagrażać życiu. Zapalenie płuc u dzieci jest poważną chorobą, którą należy całkowicie wyleczyć, zanim dzieci wrócą do przedszkola lub szkoły.

Poprzedni artykuł