wpisz szukaną frazę

Rak szyjki macicy
Leczenie nowotworów Objawy chorób

Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy
Podziel się

Objawy raka szyjki macicy zwykle pojawiają się wówczas, gdy choroba ma już zaawansowaną postać. W początkowej fazie kobiety nie są więc świadome, że złośliwy nowotwór atakuje ich organizm.

Regularne badania profilaktyczne umożliwiają jednak wczesne wykrycie niebezpiecznych zmian[1]. Oto kilka faktów na temat raka szyjki macicy, które powinna znać każda kobieta.

Czym jest rak szyjki macicy?

Rak szyjki macicy jest częstym nowotworem złośliwym u kobiet, który rozwija się zwykle w tarczy części pochwowej szyjki macicy. Rak powstaje w tak zwanej „strefie transformacji”, czyli granicy między dwoma typami nabłonków: gruczołowym i płaskim[1]. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia rak szyjki macicy:

  • jest czwarty na liście najczęstszych rodzajów raka u kobiet,
  • w roku 2018 odnotowano 570 tysięcy nowych przypadków,
  • jest możliwy do uniknięcia dzięki szczepionkom i regularnym badaniom profilaktycznym[2].

Rak szyjki macicy – przyczyny

Jak powstaje rak szyjki macicy? Mechanizmy rozwoju choroby nie są do końca poznane, jednak lekarze mają pewność, co mu sprzyja. W większości przypadków czynnikiem wywołującym procesy rakotwórcze jest infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w obrębie komórek nabłonka szyjki macicy.

Do zakażenia, które nie wywołuje żadnych objawów, dochodzi drogą płciową, zarówno podczas stosunku, jak i innych form aktywności seksualnej, na przykład współdzielenia gadżetów erotycznych[1][3].

„Przetrwałe zakażenie HPV (human papillomavirus – ludzkim wirusem brodawczaka) jest najistotniejszym czynnikiem rozwoju RSM”[4].

Należy jednak podkreślić, że wirus HPV występuje dosyć powszechnie i nie u każdej zakażonej kobiety powoduje nowotwór. HPV jest bowiem grupą wirusów, w której skład wchodzi ponad 100 różnych typów.

Infekcje niektórymi z nich przebiegają bezobjawowo i ustępują bez specjalistycznego leczenia, inne powodują brodawki narządów płciowych (kłykciny kończyste). Potencjał rakotwórczy ma natomiast co najmniej 15 typów wirusa HPV.  Większość przypadków raka szyjki macicy powodują typy HPV 16 i HPV 18[3].

Czynniki ryzyka raka szyjki macicy

Odpowiedź na pytanie „skąd się bierze rak?” często jest bardzo złożona, bo w grę może wchodzić kilka czynników. Infekcje wirusem HPV są powszechne, a jednak tylko u części kobiet szyjka macicy zostaje zaatakowana przez nowotwór złośliwy. Dodatkowymi czynnikami ryzyka, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju raka, są:

  • duża liczba partnerów seksualnych – istnieje wówczas większe prawdopodobieństwo zakażenia rakotwórczym typem HPV (dodatkowe ryzyko stwarza również rozwiązły partner, który może przenieść wirusa od innej kobiety),
  • wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego,
  • zakażenie inną infekcją przenoszoną drogą płciową, na przykład chlamydiozą, rzeżączką, kiłą, wirusem HIV,
  • osłabiony system odpornościowy,
  • palenie papierosów – kobiety palące są podwójnie narażone na raka szyjki macicy w porównaniu do niepalących,
  • przyjmowanie pigułek antykoncepcyjnych dłużej niż przez 5 lat – związek antykoncepcji z rakiem szyjki macicy nie jest jednak do końca jasny,
  • urodzenie więcej niż pięciorga dzieci lub urodzenie dziecka w bardzo młodym wieku (poniżej 17. roku życia)[3][5].

Przyczyny raka szyjki macicy są więc dosyć złożone. Znając jednak czynniki ryzyka, można starać się uniknąć przynajmniej części z nich.

Rak szyjki macicy – objawy

Objawy nowotworu szyjki macicy na wczesnym stadium zwykle nie występują, a niebezpieczne zmiany może wykryć tylko badanie. Objawy raka szyjki macicy w zaawansowanym stadium mogą natomiast obejmować:

  • krwawienie z pochwy, które może występować po stosunku, między miesiączkami lub po menopauzie,
  • wydzielinę z pochwy (może być obfita i cuchnąca),
  • ból miednicy, pleców, nóg,
  • bolesne stosunki,
  • zmęczenie,
  • brak apetytu, utratę masy ciała[2][5].

Wszelkie objawy raka macicy należy niezwłocznie skonsultować z lekarzem.

Badanie cytologiczne

Nawet jeżeli rak jest w początkowej fazie, można wykryć go przy pomocy cytologii szyjki macicy.  Badanie to można wykonać w trakcie rutynowej wizyty u ginekologa, trwa krótko, jest proste, bezbolesne i pomaga wykryć około 80% przypadków raka we wczesnym stadium[1].

Rak szyjki macicy – leczenie

Podejrzenie raka szyjki macicy wymaga wykonania badań diagnostycznych. W tym celu lekarz pobiera wycinek z podejrzanej tkanki. Oprócz tego konieczne jest badanie ginekologiczne, które pozwala określić stopień zaawansowania choroby.

Aby sprawdzić, czy rak spowodował przerzuty, wskazane jest RTG płuc oraz tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy. Standardem są też podstawowe badania krwi[1].

Stopnie zaawansowania raka szyjki macicy

Określenie w jakim stadium rozwoju znajduje się nowotwór złośliwy szyjki macicy, umożliwia lekarzom podjęcie decyzji o sposobie terapii.

Stadium zaawansowaniaCharakterystyka
Rak szyjki macicy 1. stopniaJest ściśle ograniczony do szyjki macicy
Rak szyjki macicy 2. stopniaRozrasta się poza szyjkę, ale nie nacieka ścian miednicy ani dolnej 1/3 pochwy
Rak szyjki macicy 3. stopniaNacieka ściany miednicy lub obecność wodonercza lub nieczynnej nerki
Rak szyjki macicy 4. stopniaWykracza poza miednicę mniejszą lub nacieka śluzówkę pęcherza moczowego/odbytnicy

Tabela: Stadia zaawansowania raka szyjki macicy wg Międzynarodowej Federacji Ginekologii i Położnictwa[4].

Metody leczenia raka szyjki macicy

Jeśli rak jest niewielki oraz ograniczony do szyjki macicy, wówczas wskazana jest operacja usunięcia szyjki macicy i węzłów chłonnych miednicy. Ta procedura daje szanse na naturalne zajście w ciążę. Często jednak konieczne jest wycięcie całej macicy i regionalnych węzłów chłonnych[1][6].

Bardziej zaawansowane i nieoperacyjne stadium raka wymaga radioterapii. Polega ona na niszczeniu komórek rakowych wiązkami promieniowania jonizującego. U niektórych pacjentek radioterapię stosuje się też uzupełniająco po operacji[1][6].

W niektórych przypadkach jako dodatek do radioterapii wykorzystywana jest chemioterapia (tzw. radiochemioterapia). Im wcześniejsze jest stadium, w którym rozpoczęte zostało leczenie, tym większe szanse na powrót do zdrowia[1].

Rak szyjki macicy – zapobieganie

Chociaż nie zawsze uniknięcie choroby jest możliwe, zapobieganie rakowi szyjki macicy może zredukować prawdopodobieństwo jego wystąpienia. Profilaktyka obejmuje:

  • regularne badania ginekologiczne oraz co 3 lata cytologiczne, oprócz tego stosowane są badania na nosicielstwo wirusa brodawczaka ludzkiego w nabłonku szyjki macicy – u kobiet, które systematycznie się badają, choroba jest zwykle wykrywana w stadium przedrakowym (rak przedinwazyjny szyjki macicy) lub we wczesnym stadium zaawansowania, co daje duże szanse na wyleczenie,
  • szczepienie przeciwko wirusowi HPV, które zmniejsza ryzyko zakażenia – szczepić się powinno dziewczęta, które jeszcze nie rozpoczęły współżycia seksualnego, najlepiej do ukończenia 12. roku życia,
  • unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych,
  • wolność od nałogu tytoniowego, dlatego, jeżeli palisz papierosy, masz kolejny powód, aby rozstać się z nałogiem[1][5].

Źródła:

  1. Blecharz P. Rak szyjki macicy. Link Data dostępu: 13.04.2019
  2. Cervical cancer. Link Data dostępu: 13.04.2019
  3. Cervical cancer. Link Data dostępu: 13.04.2019
  4. Jach R., Sznurkowski J.J., Bidziński M. et al. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej dotyczące diagnostyki i leczenia raka szyjki macicy. Curr Gynecol Oncol 2017, 15 (1): 24–33
  5. Cervical cancer. Link Data dostępu: 13.04.2019
  6. Treating Cervical Cancer. Link Data dostępu: 13.04.2019

ICD-10 – Klasyfikacja chorób

C53 Nowotwór złośliwy szyjki macicy

C53.0 Błona śluzowa kanału szyjki macicy

C53.1 Błona śluzowa zewnętrznej powierzchni szyjki macicy

C53.8 Zmiana przekraczająca granice jednego umiejscowienia w obrębie szyjki macicy

C53.9 Szyjka macicy, umiejscowienie nieokreślone

 

Zobacz także:

Dlaczego warto się badać? Wczesne wykrywanie nowotworów

Poprzedni artykuł
Następny artykuł