wpisz szukaną frazę

Leczenie chorób zakaźnych Leczenie i terapie

Dyzenteria – objawy zakażenia bakterią Shigella

Share

Dyzenteria, nazywana także szigellozą lub czerwonką bakteryjną, jest chorobą zakaźną jelit. Do niedawna, ze względu na niedostateczną higienę, choroba ta była często diagnozowana. Obecnie najczęściej rozpoznaje się ją w niezbyt zamożnych krajach rozwijających się[2].

Co warto wiedzieć o dyzenterii?
  • Dyzenteria to jedna z chorób bakteryjnych przewodu pokarmowego, którą zakażamy się najczęściej na drodze nieprzestrzegania zasad higieny.
  • Podstawowe objawy zakażenia bakterią Shigella to: wodnista biegunka, często z domieszką krwi lub ropy, podwyższona temp. ciała, kurczowe bóle brzucha.
  • Nieleczona dyzenteria szybko prowadzi do odwodnienia, które jest bardzo niebezpieczne, a czasem nawet śmiertelne, zwłaszcza u najmłodszych i najstarszych pacjentów.
  • Leczenie shigellozy powinno być prowadzone dwukierunkowo – należy jednocześnie nawadniać pacjenta i uzupełniać u niego elektrolity oraz podawać leki przeciwbakteryjne.

Przyczyny dyzenterii

Dyzenteria jest efektem zakażenia bakterią pałeczki czerwonki z rodzaju Shigella. Zawiera ona toksyny odpowiedzialne za wydalanie płynu do światła jelita i hamowanie jego zwrotnego wchłaniania, podwyższenie temperatury ciała czy późniejsze reakcje immunologiczne[1][2][3].

Źródłem zakażenia bakterią Shigella jest zakażony człowiek. Choroba rozprzestrzenia się drogą fekalno-oralną, najczęściej przez brak zachowania dostatecznych zasad higieny. Zazwyczaj jest efektem wypicia skażonej fekaliami wody, np. w otwartych zbiornikach wodnych. Roznosi się również przez spożycie nieumytych warzyw czy owoców, przez kontakt ze skażonymi przedmiotami, jak pościel, ręczniki, korzystanie z publicznych toalet[1][2][3].

Ocenia się, że zakażenie jest możliwe już w sytuacji, gdy do naszej jamy ustnej trafi około 10 bakterii. Pamiętajmy jednak, że patogen ten jest wrażliwy na działanie czynników atmosferycznych i wyższej temperatury, więc poza organizmem żywiciela żyje krótko. Ponadto unieczynniają go powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne[2][3].

Epidemiologia zakażeń czerwonką bakteryjną

Zachorowalność na czerwonkę bakteryjną sukcesywnie spada, co ma związek przede wszystkim z zachowaniem zasad higieny. Obecnie w krajach rozwiniętych najczęściej mamy do czynienia z lokalnymi zachorowaniami epidemicznymi, np. w przedszkolach czy zakładach opiekuńczych[2][3].

Nieco inaczej sytuacja wygląda w krajach rozwijających się, w których standardy higieny często pozostawiają jeszcze wiele do życzenia. W Afryce czy Ameryce Południowej rozprzestrzenianiu zakażeń sprzyja ciepły i często wilgotny klimat. Na świecie na czerwonkę co roku zapada około 165 mln osób, a umiera nawet milion z nich, najczęściej małe dzieci i osoby starsze, najbardziej narażone na odwodnienie[2][3][4].

Objawy dyzenterii

Choroba wylęga się w ciągu 1 do 3 dni po zakażeniu bakterią Shigella. Najczęściej objawy przyjmują postać nieżytu żołądkowo-jelitowego. Wówczas pacjenci skarżą się na nudności, wymioty, podwyższoną temp. ciała i wodnistą biegunkę. Jedynie u małego odsetka chorych mamy do czynienia z typowym zespołem objawów czerwonkowych, w którego skład wchodzą: częste, małe wypróżnienia z domieszką krwi, śluzu lub ropy, bolesne parcie na stolec, kurczowe bóle brzucha, podwyższona ciepłota ciała i objawy odwodnienia organizmu[1][2][3].

Zwykle objawy chorobowe utrzymują się przez około 2 do 5 dni, choć niestety w nieleczonych przypadkach mogą nawet trwać kilka tygodni i prowadzić do skrajnego wyniszczenia organizmu[2][3].

Jak rozpoznać zakażenia bakterią Shigella?

Rozpoznanie czerwonki bakteryjnej najczęściej stwierdza się na podstawie zebranego z pacjentem wywiadu dotyczącego występujących u niego objawów, a także wyników badań laboratoryjnych. Ponadto przeprowadza się badanie bakteriologiczne kału, w którym stwierdza się obecność drobnoustrojów[1][2][3].

W razie wątpliwości można przeprowadzić badanie rektoskopowe, w którym stwierdza się obecność charakterystycznych przekrwień i owrzodzeń w śluzówce jelita grubego[2].

Leczenie dyzenterii

Leczenie czerwonki bakteryjnej musi jednocześnie objawowe i przyczynowe. Podstawą jest więc natychmiastowe nawadnianie pacjenta i uzupełnianie niedoborów elektrolitów. Dodatkowo należy podać leki przeciwbakteryjne, mające na celu zwalczenie patogenów odpowiedzialnych za zakażenie. Pierwszym wyborem jest zwykle nifuroksazyd, a w razie jego nieskuteczności można sięgnąć po antybiotyki z grupy fluorochinolonów lub makrolidów[1][2][3][4].

W leczeniu należy unikać podawania środków hamujących perystaltykę jelit, takich jak loperamid. Doprowadza on co prawda do przejściowego zmniejszenia nasilenia biegunki, ale niestety jednocześnie ogranicza wydalanie bakterii z organizmu wraz z kałem. Wspomagająco stosuje się leki przeciwgorączkowe i rozkurczowe[1][2][3][4].

Rokowanie w czerwonce bakteryjnej

Rokowanie w przypadku zachorowania na czerwonkę bakteryjną jest uzależnione od ogólnego stanu zdrowia pacjenta, typu bakterii i stopnia odwodnienia chorego[2].

W erze przedantybiotykowej śmiertelność z powodu objawów czerwonki sięgała nawet 10% zakażonych. Aktualnie są to skrajnie rzadkie przypadki, najczęściej zaniedbanych osób w wieku podeszłym. Postępujące u nich odwodnienie skutkuje poważnymi zaburzeniami elektrolitowymi, utratą białka i zaburzeniami metabolicznymi[2].

Powikłania zakażenia bakterią Shigella

Powikłania zakażenia bakterią Shigella są bardzo poważne i mogą okazać się śmiertelne. Jednym z nich jest zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS), będący efektem działania toksyny, która uszkadza nabłonek naczyniowy. Dochodzi wówczas do zaburzeń krzepnięcia, na skutek wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, rozwoju małopłytkowości, upośledzenia ukrwienia i utlenowania narządów oraz uszkodzenia nerek[2][3].

Innymi możliwymi powikłaniami zakażenia są: perforacja jelita grubego, krwotoczne zapalenie jelita grubego lub ostre rozdęcie okrężnicy. Mogą również wystąpić późne reakcje immunologiczne, np. zespół Reitera, czyli jednoczesny stan zapalny stawów, cewki moczowej i tęczówki[1][2][3].

Jak zapobiegać zakażeniu szigellozą?

Dla wszystkich zdrowych osób podstawową informacją jest ta dotycząca zapobiegania zachorowaniu na czerwonkę bakteryjną. Po pierwsze chorzy pacjenci powinny być izolowani, aby osoby zdrowe nie miały kontaktu z ich wydalinami, w których znajdują się chorobotwórcze bakterie. Ponadto na terenach endemicznych, gdzie występują zachorowania na dyzenterię, należy spożywać wyłącznie przegotowaną wodę, umyte warzywa i owoce. Częstym źródłem zakażenia są kostki lodu podawane jako dodatek do napojów. Powinno się również płukać jamę ustną po umyciu zębów wcześniej przegotowaną wodą[2][3].

Źródła:

1. Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s: 1051-1056
2. Pod red. Cianciara J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, tom 2, wyd. Czelej, Lublin 2012, s: 894-898
3. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/163918,czerwonka-bakteryjna – data dostępu: 24.01.2019
4. Traa B.S., Walker C.L. et al., Antibiotics for the treatment of dysentery in children., Int J Epidemiol. 2010 Apr;39 Suppl 1:i70-4

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!