Choroby i dolegliwości

Kamica nerkowa u dzieci

24 maja 2017

Kamica nerkowa u dzieci

Kamica nerkowa to choroba dość powszechna i bardzo nieprzyjemna. Towarzyszy życiu wielu dorosłych, ale niestety coraz częściej dotyka również najmłodszych. Jakie są jej objawy, przyczyny i co najważniejsze – czy istnieje profilaktyka, pozwalająca uniknąć tego przykrego problemu?

Kamica nerkowa objawy i przyczyny

Kamica nerkowa jest chorobą układu moczowego klasyfikowaną jako częsta. Co najmniej raz w życiu na ostre jej objawy zapada co dziesiąty mężczyzna i co dwudziesta kobieta (zwykle pierwszy atak występuje między 20. a 40. rokiem życia). W zależności od regionu choroba ujawnia się u jednego na 1000, a nawet 7000 dzieci. Przewlekła forma choroby może dawać objawy nawet przez kilkadziesiąt lat, podczas których pacjent wydala wiele tzw. kamieni1,5. Czym one są?

To złogi substancji chemicznych. W normalnych warunkach związki te ulegają rozpuszczeniu w moczu, jednak wskutek szeregu przyczyn u chorych na kamicę proces ten jest niepełny. Początkowo drobne kryształki, z czasem przybierają postać większych form. W niemal 80% przypadków złogi tworzą szczawiany lub fosforany wapnia, nieco rzadziej są to kwas moczowy i fosforan magnezowo-amonowy1.

Objawem kamicy bywa tzw. kolka nerkowa, czyli niezwykle silny i nagły ból występujący (w zależności od lokalizacji kamienia) w podbrzuszu, bądź okolicy nerki. Powodem wystąpienia objawu jest przemieszczanie złogu, skutkujące podrażnieniem okolicznych tkanek, a nawet zatorem moczowodu. Niekiedy bardzo silny ból powodować może powikłania w postaci nudności, wymiotów, gorączki a nawet dreszczy2. W fazie rozwoju występują objawy takie jak:

  • krwiomocz,
  • częste parcie na mocz, kończące się często uczuciem niekompletnego opróżnienia,
  • pieczenie, a u mężczyzn nawet ból promieniujący aż do ujścia cewki1.

Kamica nerkowa przyczyny

U większości zapadających na kamicę nerkową pacjentów diagnostyka nie jest w stanie w sposób satysfakcjonujący odpowiedzieć na pytanie o pochodzenie i przyczyny choroby1. Wśród czynników ryzyka literatura wskazuje m.in.:

  • niedobór substancji rozpuszczających potencjalne złogi, takich jak cytryniany i magnez,
  • współwystępowanie chorób sprzyjających kamicy, takich jak choroba Leśniowskiego i Crohna, przewlekłe zapalenie pęcherza, otyłość,
  • zakażenie określonymi szczepami bakterii,
  • nieprawidłowa dieta, nadmierne spożycie witaminy D, C bądź preparatów wapnia1,4.

Jak leczyć kamicę nerkową?

Samodzielne podejmowanie prób leczenia objawów kamicy nerkowej u dzieci (a także kobiet w ciąży) jest zakazane. Ze względu na delikatność młodego organizmu i niewielkie rozmiary organów wewnętrznych ryzyko popełnienia błędu jest zbyt duże, stąd w każdym przypadku należy udać się do lekarza. W przypadku zaobserwowania objawów u dziecka lekarz każdorazowo zleci badania (np. urografię, tomografię komputerową brzucha, badania krwi i moczu, RTG)1,5.

Jeśli przypadek wymaga leczenia najczęściej zlecone zostaną zabiegi:

  • ESWL, czyli rozbicie kamieni działaniem tzw. fali wstrząsowej,
  • nefrolitotrypsja przezskórna (rozdrobnienie i wyjęcie kamienia poprzez niewielkie nacięcie),
  • ureterorenoskopia, w przypadku umiejscowienia złogów w moczowodzie2.

Przeprowadza się również tzw. uderzenia wodne, czyli znaczące zwiększenie ilości spożywanych w ciągu dnia napojów w celu wyeliminowania złogów. U dzieci powyżej 6. roku życia ilość ta powinna wystarczyć do generowania ok. 2-3 litrów wydalonego moczu dziennie. Jeśli wystąpiła dodatkowo kolka, konieczne jest badanie w kierunku chorób metabolicznych3.

Ryzyko nawrotu choroby jest bardzo duże (u co drugiej osoby powraca w ciągu 10 lat, u 75% po upływie lat 20). Niebezpieczeństwo rośnie zwłaszcza, gdy dolegliwości pojawiają się w młodym wieku, dlatego warto zoptymalizować dietę, co pozwoli zniwelować ryzyko. Redukujemy przede wszystkim zwartość soli i białka zwierzęcego, suplementów wapnia oraz produktów z dużą zawartością szczawianów 4,5.

Czy warto brać leki na kamicę nerkową?

W przypadku łagodnego przebiegu choroby (ból jest silny, ale znośny, nie towarzyszą mu inne dolegliwości) wystarczające jest przyjmowanie leków przeciwbólowych i rozkurczowych, połączone z piciem dużej ilości wody2.

Kiedy jednak pojawia się kamica nerkowa u dzieci, wówczas konieczna jest konsultacja lekarska. Pamiętajmy, by w żadnym wypadku nie podejmować leczenia farmakologicznego samodzielnie1. Lekarz uwzględni wiek i wagę dziecka, by dokładnie rozpisać plan leczenia bez zagrożenia jego życia.

1. Drabczyk R. Kamica nerkowa. Dostęp online: http://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa. Data dostępu: 14.02.2017.
2. Drabczyk R. Metody leczenia kamicy nerkowej i jej powikłań. Dostęp online: http://nefrologia.mp.pl/lista/74341,metody-leczenia-kamicy-nerkowej-i-jej-powiklan. Data dostępu: 14.02.2017.
3. Zawadzki J. Kamica układu moczowego u dzieci. Dostęp online: http://www.mp.pl/artykuly/85240. Data dostępu: 14.02.2017.
4. Nieszporek T. Jak uniknąć nawrotów kamicy nerkowej? Dostęp online: http://nefrologia.mp.pl/lista/100347,jak-uniknac-nawrotow-kamicy-nerkowej. Data dostępu: 14.02.2017.
5. Kamińska A, Bieroza I. Kamica układu moczowego u dzieci. Nowa Pediatria 2011;2:42

(Odwiedzono: 1395 razy, w tym dzisiaj: 2)