Ortopedia i traumatologia narządu ruchu

Jak ćwiczyć ze skrzywieniem bocznym kręgosłupa?

4 maja 2018

Jak ćwiczyć ze skrzywieniem bocznym kręgosłupa?

Skolioza, czyli zniekształcenie kręgosłupa, jest dość częstym problemem u dzieci i młodzieży. Jej przyczyny mogą być różne, zaś większość skolioz pojawia się w okresie rozwoju. W wieku dorosłym może prowadzić do zmian zwyrodnieniowych.

Skoliozy powodowane są przez wiele czynników, do których zaliczają się również predyspozycje genetyczne. Do bocznego skrzywienia kręgosłupa może dojść w wyniku przykurczu stawów, różnej długości kończyn dolnych (np. po przebytej operacji ścięgna Achillesa) czy innych wad kręgosłupa (1). Jego zniekształcenie następuje w trzech wymiarach (2).

Skolioza idiopatyczna

Skolioza idiopatyczna (SI) zachodzi w trzech płaszczyznach i można o niej mówić, gdy kąt odchylenia bocznego kręgosłupa wynosi co najmniej 10 stopni, co widoczne jest na zdjęciu RTG. Ten rodzaj skoliozy stanowi 80%-90% wszystkich bocznych skrzywień kręgosłupa. Jeśli chodzi o występowanie tego schorzenia u poszczególnych płci, to rozkład jest niemalże równomierny, z lekką przewagą płci żeńskiej (3). W celu dokładnego wykrycia skoliozy przeprowadza się diagnostykę, jednak jeszcze przed jej wykonaniem można zaobserwować objawy, które mogą świadczyć o tym schorzeniu – nierówne ramiona (jedna łopatka niżej, druga wyżej) czy asymetryczne wcięcia w talii (3).

Wielkość kątowa wg Cobba

Cobb dokonał klasyfikacji skolioz ze względu na pochodzenie oraz kąt skrzywienia. Klasyfikacja ze względu na wielkość kątową prezentuje się następująco (3):

I. 10°-24° (brak zniekształceń kostnych),

II. 25°-40° (zmiany strukturalne w kręgach i krążkach międzykręgowych),

III. 50° i powyżej (zmiany są daleko posunięte: sklinowacenia i torsje kręgów, deformacje).

Jeśli chodzi o skrzywienia II i III°, to występują one u siedmiokrotnie większej liczby dziewcząt niż chłopców. Czym większa jest skolioza, tym mniejszy odsetek dzieci na nią cierpi i na skrzywienie powyżej 20° skarżyć się może 0,3-0,5% ludzi (4).

Ćwiczenia na skoliozę

Skoliozy, których kąt skrzywienia wynosi od 10 do 20° wymagają ćwiczeń, które zostaną indywidualnie dobrane do potrzeb i możliwości osoby ze schorzeniem. Rodzaje ćwiczeń na skoliozy można podzielić na czynne, bierne, redresujące (zwiększające zakres ruchu), symetryczne lub asymetryczne (4). Należy pamiętać, że osoba, u której stwierdzono skrzywienie kręgosłupa boczne, powinna pozostawać pod opieką ortopedyczno-rehabilitacyjną, szczególnie gdy jest to dziecko. Schorzenie może się pogłębiać, dlatego bardzo ważne są odpowiednie działania, w tym ćwiczenia. Jeśli chodzi o skoliozy o większym kącie skrzywienia, to w przypadku II° stosuje się dodatkowo gorset sztywny lub gipsowy, zaś w przypadku skrzywień III° konieczna jest operacja (5).

Rodzaje ćwiczeń

Wybierając ćwiczenia, należy zwrócić uwagę na to, czy ich wykonywanie pomoże zmniejszyć wygięcie pierwotne. Bardzo ważną kwestią jest dbanie o przywrócenie i dobrą sprawność układu oddechowego. Ćwiczenia powinny zapewnić zwiększenie ruchomości klatki piersiowej. Należy zadbać nie tylko o kręgosłup, ale także o mięśnie grzbietu i brzucha. Część ćwiczeń, które wykonywane są podczas fizjoterapii, można wykonywać w domu, np. oddechowe w pozycji leżącej z podniesionymi nogami, skłony w bok, chód w klęku podpartym z wysuwaniem kończyny górnej i dolnej, skłony i skręty (należy zawsze wykonywać je w stronę, gdzie jest wypukłość skrzywienia) (6). Wyciąg na pętli Glissona czy ćwiczenia w zwisie na kółkach warto wykonywać pod okiem fizjoterapeuty. Do ćwiczeń, które zadziałają jednocześnie jak masaż, można dodać również pływanie na boku. Sprawdzi się ponadto pływanie stylem klasycznym czy kraulem.

Należy pamiętać, że poza ćwiczeniami trzeba dbać o prawidłową postawę na co dzień. Kręgosłup powinien pokrywać się z linią środkową ciała. Barki, łopatki i trójkąty talii muszą być równo ustawione. Przyjmowanie prawidłowej postawy jest bowiem niezwykle ważne.

 

1. Dr n. med. Tederko P., Ćwiczenia dla dziecka ze skoliozą. http://www.medonet.pl/ciaza-i-dziecko/choroby-dzieciece,cwiczenia-dla-dziecka-ze-skolioza,porada,1588896.html. Dostęp 23.04.2018.

2. Lek. Koczwara A., Skoliozy. https://pediatria.mp.pl/rehabilitacja/77500,skoliozy. Dostęp 23.04.2018.

3. Mgr Politarczyk K., mgr Kozinoga M., prof. dr hab. n. med. Kotwicki T., Skolioza idiopatyczna. https://www.rehasport.pl/service/skolioza-idiopatyczna. Dostęp 23.04.2018.

4. Grudzień M., Wpływ asymetrycznych ćwiczeń zgięciowo-derotacyjnych na korekcję bocznych skrzywień kręgosłupa w obserwacji wieloletniej. https://www.gkk.pl/index.php/artykuy/183-wplyw-asymetrycznych-cwiczen-zgieciowo-derotacyjnych. Dostęp 23.04.2018.

5. Mgr Kosiorowska M., Klasyfikacja i podział skolioz. https://falmed.pl/klasyfikacja-i-podzia%C5%82-skolioz. Dostęp 23.04.2018.

6. Boczne skrzywienie kręgosłupa – skolioza – fizjoterapia. https://fizjoterapeuty.pl/fizjoterapia/boczne-skrzywienie-kregoslupa-skolioza-fizjoterapia.html. Dostęp 23.04.2018.

(Odwiedzono: 1001 razy, w tym dzisiaj: 2)