Choroby i dolegliwości

Hemoroidy, guzki, czyli 5 rzeczy, które trzeba wiedzieć o żylakach odbytu

18 maja 2018

Hemoroidy, guzki, czyli 5 rzeczy, które trzeba wiedzieć o żylakach odbytu

 Żylaki odbytu to jedna z najczęściej występujących chorób proktologicznych2. Jak rozpoznać pierwsze objawy, czym leczyć a kiedy koniecznie udać się do lekarza? Oto 5 faktów o chorobie hemoroidalnej, które warto wiedzieć.

Hemoroidy a choroba hemoroidalna to dwie, różne kwestie.

Hemoroidy to naturalne, anatomiczne struktury, występujące w kanale odbytu. Mają formę tzw. guzków krwawniczych, wypełnionych śródbłonkiem naczyń włosowatych. Ich rozmieszczenie u ujścia odbytu jest kluczowe dla prawidłowego procesu wypróżniania. W prawidłowo działającym układzie wydalniczym, guzki mają udział w zabezpieczaniu utrzymania stolca i gazów1,2. Nadmierne, długotrwałe przekrwienie guzków (i zaleganie krwi) prowadzi do rozciągnięcia ich struktury oraz formowania się żylaków. O chorobie hemoroidalnej mówimy zatem w kontekście zdiagnozowanych żylaków odbytu1.

Ryzyko większej podatności na chorobę da się przewidzieć.

Przyczyny powstawania hemoroidów są złożone, można jednak wydzielić określone czynniki, zwiększające ryzyko podatności na chorobę1,2:

  • częste zaparcia – regularne problemy z wypróżnianiem (np. na skutek źle zbilansowanej diety) mogą wpływać bezpośrednio na nadmierne przekrwienie guzków i powstawanie stanów zapalnych,
  • ciąża i okres okołoporodowy – zmiany hormonalne i ucisk płodu to dwa główne czynniki, wpływające na pojawienie się lub zaostrzenie objawów choroby hemoroidalnej; ból i dyskomfort nasilają się szczególnie po porodzie,
  • siedzący tryb życia i pracy – praca wymagająca przyjmowania wielogodzinnej postawy siedzącej (zawodowi kierowcy, pracownicy biurowi) w połączeniu z brakiem aktywności fizycznej to jedna z głównych przyczyn żylaków odbytu,
  • czynniki genetyczne – obecność choroby w rodzinie (szczególnie w przypadku kobiet), powinna skłaniać ku uważnej profilaktyce.

Rozpoznaje się 4 stopnie zaawansowania żylaków odbytu1,2.

Biorąc pod uwagę wszystkie objawy kliniczne, kolejne etapy choroby hemoroidalnej określa się według następujących stopni:

  1. Hemoroidy nie są widoczne na zewnętrz. Guzki uwypuklają się, ale nie wypadają. Może pojawić się niewielkie krwawienie.
  2. Guzki są widoczne na brzegu odbytu, ale po zaprzestaniu parcia następuje ich samoistne wycofanie.
  3. Pojawia się częstsze i bardziej obfite krwawienie. Hemoroidy wypadają (w trakcie defekacji, aktywności fizycznych, kaszlu) i wymagają ręcznego odprowadzania.
  4. guzkom krwawniczym towarzyszy ból, krwawienie i zakrzepica2. Hemoroidy wypadają i nie da się ich ręcznie odprowadzić.

Zdiagnozowanie żylaków odbytu nie wiąże się zawsze z koniecznością operacji.

Choroba hemoroidalna, zdiagnozowana wystarczająco wcześnie, nie jest zagrożeniem dla zdrowia3. Zabiegi operacyjne stosuje się najczęściej w IV stopniu zaawansowania choroby, gdy dolegliwości znacząco wpływają na poziom komfortu życia pacjenta. Pierwsze objawy żylaków odbytu – dyskomfort w trakcie wypróżniania, swędzenie odbytu, niewielkie krwawienie – leczy się zazwyczaj jedynie objawowo. Lekarz może przepisać krem, maść lub czopki o działaniu: przeciwzapalnym, przeciwobrzękowym, zmniejszającym kruchość naczyń krwionośnych2. Część leków jest dostępna bez recepty.

Wczesna diagnoza i właściwa profilaktyka są niezwykle ważne.

Początkowe stadium choroby hemoroidalnej może dawać nikłe lub mylące objawy. Ze względu na poczucie wstydu i dyskomfort, pacjenci często przesuwają termin konsultacji, decydując się na wizytę dopiero wtedy, gdy choroba się zaostrza. Wczesna diagnoza to możliwość wdrożenia szybkiego i skutecznego leczenia miejscowego. Gdy pojawią się pierwsze, niepokojące objawy, należy udać się do lekarza rodzinnego. Wizyta u proktologa wymaga skierowania.

W przypadku już zdiagnozowanej choroby, niezwykle istotną jest profilaktyka. Zależnie od stopnia i zakresu dolegliwości, lekarz może zalecić: wprowadzenie diety przeciw zaparciom2, zmianę stylu życia (codzienna, lekka aktywność fizyczna), częstsze przyjmowanie płynów (zaleca się picie ponad 2l wody dziennie); unikanie potraw, powodujących wzdęcia.

1. Michalak J, Wolski A. Choroba hemoroidalna. Medycyna Rodzinna. 2001;2:61-64
2. Kołodziejczak M. Zachowawcze leczenie choroby hemoroidalnej. Medycyna Rodzinna 2011;1:7-11
3. Hemorrhoids Treatment https://www.webmd.com/digestive-disorders/understanding-hemorrhoids-treatment-medref#1 Dostęp: 23.04.2018

(Odwiedzono: 1656 razy, w tym dzisiaj: 3)