wpisz szukaną frazę

E951 – czy aspartam jest groźny dla zdrowia?
Zdrowa dieta

E951 – czy aspartam jest groźny dla zdrowia?

E951 – czy aspartam jest groźny dla zdrowia?
Podziel się

Aspartam, oznaczany symbolem E951, to jedna z najpopularniejszych substancji słodzących na świecie, która jest szeroko wykorzystywana w branży spożywczej i farmaceutycznej. Aspartam uznawany jest za zdrowszy odpowiednik cukru, dodawany do produktów oznaczanych jako „light” czy „zero cukru”.

Już kilkanaście lat temu Mark D. Gold alarmował, że spożywanie żywności z dodatkiem aspartamu może pociągać za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Przy czym doniesienia te jak dotąd nie zostały jeszcze potwierdzone w żadnych obiektywnych badaniach naukowych. Produkty spożywcze wzbogacone o aspartam polecane są w głównej mierze diabetykom, a także osobom zmagającym się z nadwagą i otyłością[2].

Aspartam (E951) – zdrowszy zamiennik cukru?

Aspartam jest słodzącym dodatkiem spożywczym, budzącym wiele kontrowersji i prowokującym do zadawania pytań o legalność jego stosowania. Mimo braku obiektywnych dowodów naukowych potwierdzających jego nieszkodliwość wiele osób wierzy w doniesienia o jego rakotwórczości.

Aspartam, oznaczony kodem E951, ma formę białego proszku, który słabo rozpuszcza się w wodzie, a zarazem jest nieodporny na działanie wysokich temperatur (w wysokiej temperaturze traci swoje właściwości)[1].

Co ważne, odgrzewanie aspartamu powoduje powstaniem diketopiperazyny – bardzo groźnego związku chemicznego. Słodzik ten został odkryty w 1965 r. przez Jamesa M. Schlattera, a kilkanaście lat później zatwierdzono go do ogólnego stosowania w branży spożywczej[3].

Podstawową zaletą wynikającą ze spożywania produktów wzbogaconych o aspartam jest jego niskokaloryczność (4 kcal/g). Co ważne, jest on aż 150-200 razy słodszy od tradycyjnego cukru (sacharozy)[2].

Aspartam (E951) – w jakich produktach występuje?

Aspartam jest jednym z najpowszechniejszych słodzików na świecie, znajdującym się w wielu różnych produktach oznaczonych jako „light” czy „zero cukru”. Oprócz tego kod E951 można odnaleźć na etykietach m.in.:

  • napojów bezalkoholowych (m.in. izotoników, energetyków, soków, mrożonych herbat, smakowych wód i piw),
  • gum do żucia,
  • słodyczy (batoników, ciastek, lodów, dropsów, drażetek),
  • ketchupów, musztard i majonezów,
  • kawy rozpuszczalnej,
  • dżemów, konfitur, marmolad i powideł,
  • produktów w proszku (galaretek, sosów, marynat),
  • herbaty w granulkach,
  • niektórych wędlin i serów,
  • leków („odświeżaczy oddechu”, preparatów na przeczyszczenie, tabletek do ssania i proszków na przeziębienie).

Aspartam (E951) – szkodliwość

Szkodliwość aspartamu jako substancji słodzącej dodawanej do wielu produktów spożywczych jest kontrowersyjną i często podnoszoną kwestią[3]. Wielu naukowców uważa, że spożywanie go wiąże się z wysokim ryzykiem wystąpienia poważnych dolegliwości zdrowotnych.

Związane jest to bezpośrednio z tym, że aspartam po spożyciu przekształca się w fenyloalaninę i metanol. Szczególną uwagę zwraca się na tę drugą substancję, która jeśli nie zostanie zmetabolizowana, może przekształcić się w formaldehyd, wykazujący silne działanie rakotwórcze.

Przy czym warto podkreślić, że badania potwierdzające tę tezę zostały przeprowadzone na myszach. Na razie nie istnieją żadne dowody naukowe wynikające z badań na ludziach, które jednoznacznie rozwiewałyby wątpliwości i potwierdzały tezę o rakotwórczych właściwościach aspartamu.

Ponadto wielu badaczy zapewnia, że substancje słodzące zostały bardzo dobrze przebadane i nie ma podstaw do tego, by wątpić w bezpieczeństwo ich stosowania.

Do doniesień na temat szkodliwości aspartamu odniosły się Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością i Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, które również potwierdziły bezpieczeństwo stosowania wszystkich niskokalorycznych substancji słodzących w produktach żywnościowych[4].

Aspartam może być szkodliwy wówczas, gdy jest stosowany w nadmiarze. Przy czym normy spożycia tej substancji słodzącej uzależnione są od: wieku, płci, wagi i ogólnego stanu zdrowia. Objawy przedawkowania aspartamu mogą pojawić się nawet po wypiciu litra napoju. Mowa tu głównie o:

  • bólach i zawrotach głowy,
  • zaburzeniach snu,
  • bólach mięśniowych,
  • zaburzeniach nastroju.

Aspartam (E951) – wskazania i przeciwwskazania

Aspartam jest substancją znacznie słodszą niż sacharoza, dlatego też bywa określany mianem bezkalorycznego słodziku. Z tego powodu spożycie produktów z aspartamem rekomendowane jest osobom ze zdiagnozowaną nadwagą i otyłością. Oprócz tego polecane jest ono również osobom z cukrzycą typu 2, nieprawidłową glikemią na czczo i nietolerancją glukozy.

Dzięki spożywaniu produktów z aspartamem można zachować ich smak, a jednocześnie obniżyć stopień kaloryczności. Przeciwwskazaniem do stosowania aspartamu jest fenyloketonuria – poważna choroba metaboliczna.

Jest to umotywowane tym, że ta substancja słodząca składa się przede wszystkim z fenyloalaniny. Co ważne, we wszystkich państwach UE obowiązuje nakaz umieszczania na etykiecie produktów informacji o tym, iż zawierają one fenyloalaninę.

Źródła:

1. Świąder K., Waszkiewicz-Robak B., Świderski F., Substancje intensywnie słodzące – korzyści i zagrożenia. Problemy Higieny i Epidemiologii. 2011; 92(3): 392-396.
2. Zdrojewicz Z., Kocjan O., Izydor A., Substancje intensywnie słodzące – alternatywa dla cukru w czasach otyłości i cukrzycy. Medycyna Rodzinna. 2015; 2: 88-93.
3. Rezka P., Balcerzak W., Kwaśny J., Sztuczne substancje słodzące – występowanie w środowisku. JCEEA. 2016; 63: 299-306.
4. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w sprawie stosowania niskokalorycznych substancji słodzących: https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/view/23530/34701.