'
Zdrowa dieta

Białko serwatkowe – jakie daje efekty?

Białko serwatkowe jest popularnym suplementem diety stosowanym przez osoby aktywne fizycznie, a zwłaszcza przez kulturystów. Jak sama nazwa wskazuje, jego główne źródło to serwatka, stanowiąca produkt uboczny wytwarzany podczas produkcji serów. Białko serwatkowe dostarcza organizmowi dużą ilość aminokwasów egzogennych, które pobierane są przez mięśnie szkieletowe.

Serwatka jest powszechnym produktem ubocznym w przemyśle mleczarskim. Niegdyś składnik ten postrzegano jako surowiec odpadowy, który wykorzystywano m.in. jako paszę dla zwierząt. Obecnie serwatki używa się zarówno w przemyśle farmaceutycznym, jak i spożywczym.

Białko serwatkowe – właściwości i zastosowanie

Białko serwatkowe jest wykorzystywane w przemyśle spożywczym, w tym m.in. do produkcji odżywek dla niemowląt, wyrobów cukierniczych, serów, deserów mlecznych oraz napojów owocowych[1]. Białka serwatkowe składają się z wysokiej jakości aminokwasów, dzięki czemu zostały uznane za białka o najwyższej wartości biologicznej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO)[2].

Aminokwasy, które stanowią podstawowy budulec białek serwatkowych, zaliczają się do białek egzogennych, czyli niesyntezowanych samodzielnie przez organizm człowieka[3]. Warto przy tym podkreślić, że białka te stanowią bogate źródło substancji, które odgrywają bardzo ważną rolę w przyroście tkanki mięśniowej. Poza tym, są one pobierane bezpośrednio przez mięśnie szkieletowe.

Z tego powodu stanowią podstawowy składnik odżywek wysokobiałkowych dla sportowców. Tego typu preparaty stosuje się w celu uzupełnienia niedoborów aminokwasów, które pojawiają się po intensywnym wysiłku fizycznym[3]. Ich dodatkowym działaniem jest przyśpieszanie przyrostu tkanki mięśniowej. Szczególnie istotną funkcję spełnia leucyna – aminokwas odpowiadający za inicjację procesu syntezy białek mięśni.

W przeciwieństwie do białek innego typu, białka serwatkowe są bardzo szybko wchłaniane przez organizm człowieka, co pozytywnie wpływa na przyrost tkanki mięśniowej.

Warto również wspomnieć o prozdrowotnych właściwościach  białek serwatkowych. Z racji tego, że w ich składzie chemicznym znajduje się cysteina, zawierające je preparaty można stosować w leczeniu zapaleń i zakażeń bakteryjnych[1]. Poza tym, białka serwatkowe znajdujące się w składzie produktów spożywczych mogą wspomóc funkcjonowanie układu odpornościowego.

Białko serwatkowe – sposób wytwarzania

Białko serwatkowe jest produktem ubocznym powstającym przy produkcji serów żółtych, topionych i twarogowych. Do niedawna traktowano je wyłącznie jako odpad, z którego przygotowywano paszę dla zwierząt. Obecnie białko serwatkowe jest oddzielane od innych składników przez zastosowanie ultrafiltracji (procesu polegającego na odseparowaniu od siebie różnych składników).

W efekcie otrzymuje się bezzapachowy i bezsmakowy produkt o sypkiej konsystencji, który następnie wykorzystuje się m.in. do produkcji odżywek wysokobiałkowych dla sportowców.

Białko serwatkowe – rodzaje

Na rynku dostępne są trzy podstawowe rodzaje preparatów z białkiem serwatkowym. Mowa tu przede wszystkim o:

  • koncentracie białka serwatkowego (WPC – Whey Protein Concentrate), który charakteryzuje się zawartością białka od 25 do 89% (najczęściej dostępne są koncentraty z 80% stężeniem),
  • izolacie białka serwatkowego  (WPI – Whey Protein Isolate), który odznacza się zawartością białka na poziomie 90-95%,
  • hydrolizacie białka serwatkowego (WPI – Whey Protein Hydrolyzed), który jest najdroższym, a zarazem najbardziej wartościowym suplementem wysokobiałkowym. Charakteryzuje się on bardzo wysoką zawartością dobrze wchłaniającego się białka[4].

Białko serwatkowe – skutki uboczne

Odżywki wysokobiałkowe nie są polecane osobom, które nie tolerują laktozy. Mogą u nich wystąpić liczne skutki uboczne (mowa tu przede wszystkim o dolegliwościach jelitowo-żołądkowych: biegunce, wymiotach, bólach brzucha oraz oddawaniu nadmiernej ilości gazów). Poza tym, zbyt długie przyjmowanie preparatów z białkiem serwatkowym może grozić problemami ze strony układu pokarmowego, a także chorobami niedokrwiennymi serca.

Źródła:

1. Banach M., Makara A., Kowalski M., Otrzymywanie hyrdolizatorów białkowych i suszonych protein. Czasopismo Techniczne. Chemia. 2010;10:19-29. 2. Nastaj M., Bezkonkurencyjne białko serwatkowe. KiF. Dietetyka. 2009;2:140-142. 3. Mleko S., Znaczenie preparatów białek serwatkowych w żywieniu kulturystów. KiF. Dietetyka. 2009;7-8:106-109. 4. Bayford C., Whey Protein: A Functional Food: https://pdfs.semanticscholar.org/c016/7f91bd3a9550fda0b47ff936974de15187e4.pdf [dostęp 11.12.2017].