wpisz szukaną frazę

Aminokwasy BCAA
Zdrowa dieta

Aminokwasy BCAA

Aminokwasy BCAA
Podziel się

Aminokwasy o rozgałęzionym łańcuchu (branched-bhain amino-acids – BCAA), czyli leucyna, izoleucyna i walina, pełnią wiele ważnych ról w ludzkim organizmie. Związki te wchodzą w skład białek (stanowią 14-18 proc. aminokwasów białek mięśniowych); biorą udział w sekrecji hormonów i katecholamin, powstawaniu neurotransmiterów i pobudzaniu syntezy białek. BCAA regulują samopoczucie, są źródłem energii i ograniczają zmęczenie po wysiłku fizycznym. Aminokwasy BCAA

Aminokwasy rozgałęzione mogą znaleźć zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń, m.in. fenyloketonurii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, marskości i encefalopatii wątrobowej, a nawet zespole wyniszczenia nowotworowego[1][2].

BCAA – niezbędne dla człowieka

Aminokwasy rozgałęzione (BCAA) to aminokwasy egzogenne, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytwarzać, dlatego należy dostarczać je z dietą. Ich niedobory żywieniowe należą do rzadkości, ponieważ związki te wchodzą w skład wielu produktów spożywczych zawierających białko. BCAA uczestniczą w szeregu procesów metabolicznych; jednak przede wszystkim są to związki budujące białka tkanek[1].

Aminokwasy rozgałęzione pełnią funkcje regulacyjne wobec procesów wydzielania insuliny, glukagonu, hormonu wzrostu, a także katecholamin (jak dopamina i noradrenalina). Oddziaływanie na sekrecję tych związków rzutuje na przebieg wielu przemian energetycznych[1].

BCAA – nadmiar, niedobór, zapotrzebowanie dobowe

Niedobory aminokwasów rozgałęzionych występują rzadko. Najczęściej są to przypadki niewystarczającej podaży białka z dietą; stwierdza się je także u pacjentów z chorobami nerek i wątroby (z upośledzonym metabolizmem białek)[1].

Co ciekawe, duże dawki aminokwasów o rozgałęzionym łańcuchu są dobrze tolerowane przez organizm Jak dotąd, nie ma badań, które określałyby graniczną wysokość dawek BCAA (jednak należy pamiętać, że granica w podaży z pewnością istnieje). Dane pozyskane z dotychczasowych doświadczeń wskazują, że dawki dwu- i trzykrotnie wyższe od zalecanych nie wywołują efektów ubocznych[1].

Ustalono, że średnie dobowe zapotrzebowanie dorosłego człowieka na leucynę, walinę i izoleucynę wynosi odpowiednio: 40, 17-25 i 19 mg/kg masy ciała[1]. W ludzkim organizmie szczególnie wysoką zawartością aminokwasów o rozgałęzionym łańcuchu wyróżnia się tkanka mięśniowa, gdzie BCAA stanowi od 14 do 18 proc. wszystkich aminokwasów, które budują jej białka[1].

Aminokwasy rozgałęzione – nie tylko dla sportowców

Leucyna, izoleucyna i walina pośrednio oddziałują na procesy syntezy serotoniny, dzięki czemu regulują samopoczucie. Właściwość tę wykorzystują sportowcy, u których odpowiednie dawki BCAA redukują zmęczenie fizyczne. Dla osób, które regularnie podejmują wysoką aktywność fizyczną oraz pacjentów w stanach wygłodzenia, aminokwasy rozgałęzione pełnią funkcję ważnego źródła energii, są również substratem do syntezy innych aminokwasów. BCAA wywierają stymulujący wpływ przede wszystkim na syntezę białek tkanki mięśniowej, stąd suplementy diety, które mają je w składzie, cieszą się dużym zainteresowaniem sportowców[1].

Dzięki aminokwasom o rozgałęzionym łańcuchu powstaje glutaminian – jeden z istotniejszych neurotransmiterów, dlatego BCAA wpływają też na czynność układu nerwowego. Ponadto odpowiednio duże stężenie tych związków we krwi prowadzi do ograniczenia wychwytu tzw. aminokwasów aromatycznych (tryptofanu, tyrozyny i fenyloalaniny) do mózgu. Z tego powodu wyższa podaż aminokwasów rozgałęzionych jest rekomendowana w chorobach, których ciężki lub powikłany przebieg zależy m.in. od zwiększonej podaży aminokwasów aromatycznych do mózgu (jak np. marskość i encefalopatia wątrobowa, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, dyskineza późna, fenyloketonuria, zespół wyniszczenia nowotworowego).

Redukcję podaży leucyny, izoleucyny i waliny zaleca się natomiast pacjentom z chorobą syropu klonowego, u których duże stężenie BCAA we krwi prowadzi do zaburzeń metabolizmu glutaminianu oraz modyfikacji w procesach syntezy serotoniny i katecholamin[1].

Skutki niedoboru BCAA

Niedobory aminokwasów rozgałęzionych mogą skutkować bólami i zawrotami głowy, uczuciem zmęczenia, rozdrażnieniem i depresją. Chroniczny niedobór BCAA w pożywieniu powoduje zahamowanie procesów wzrostu i odbudowy tkanek[1].

Źródła:

1. Drywień M., Dźwigała J., Staszewska-Skurczyńska M. Znaczenie aminokwasów rozgałęzionych w żywieniu człowieka oraz profilaktyce i przebiegu niektórych chorób. Med Og Nauk Zdr. 2013;19(3):379-384
2. Klukowski K. Odżywki i napoje energetyczne dla osób trenujących – wskazania i skuteczność. https://dieta.mp.pl/sport/72954,odzywki-i-napoje-energetyczne-dla-osob-trenujacych-wskazania-i-skutecznosc Data dostępu: 31.01.2018

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *