wpisz szukaną frazę

Leczenie i terapie Pierwsza pomoc

Kleszcze – wszystko, co trzeba o nich wiedzieć

Share

Dawniej kleszcze stanowiły zagrożenie głównie dla osób lubiących spędzać czas na terenach łąkowo-leśnych. Dziś można je spotkać nawet w dużych miastach – kryją się w parkach, ogrodach, na prywatnych posesjach. Czy każdy atak kleszcza kończy się chorobą? Nie, bo nie każdy osobnik jest zakażony, a ponadto szybkie i profesjonalne usunięcie pasożyta ze skóry zmniejsza ryzyko infekcji. 

Co to jest kleszcz?

Kleszcze to pajęczaki należące do podgromady roztoczy. Są pasożytami zewnętrznymi zwierząt, takich jak myszy i innych drobnych gryzoni, bydła, koni, ptaków, jeleni, saren. Człowiek jest ich żywicielem przypadkowym.

Ponieważ są ślepe, swoje ofiary identyfikują głównie zmysłem węchu. Następnie przyczepiają się do skóry żywiciela i spijają krew. Kleszcze są wektorami różnych chorobotwórczych patogenów: wirusów, bakterii, pierwotniaków[1][2].

Gdzie żyją kleszcze? Ze względu na ocieplenie klimatu kleszcze bardzo rozprzestrzeniły się w naszej strefie. Choć wciąż najbardziej lubią lasy, pastwiska i łąki, miejscem ich bytowania może być także zieleń miejska.

Jakie choroby grożą nam po ukąszeniu przez kleszcza?

Na świecie żyją różne gatunki kleszczy, a nauka zna obecnie kilkaset. W Polsce najbardziej istotne znaczenie ma Ixodes ricinus, czyli kleszcz pospolity, zwany też pastwiskowym lub psim. Obecnie występuje na terenie całej Polski i może przenosić groźne bakterie Borrelia burgdorferi (wywołują boreliozę z Lyme, inaczej krętkowicę kleszczową) lub wirusy kleszczowego zapalenia mózgu.

Pozostałe choroby przenoszone przez kleszcze zdarzają się w naszym kraju sporadycznie. Są nimi: gorączka Q, tularemia, bartonella  babeszjoza, erlichioza oraz riketsjozy (głównie gorączki plamiste – inne riketsjozy, np. ospa riketsjowa, nie są w Polsce rejestrowane[1][2]).

W jakich okresach roku aktywność kleszczy jest najwyższa?

Kleszcze lubią, kiedy jest ciepło, dlatego najbardziej aktywne są wiosną i latem. Zagrożenie związane z atakiem zaczyna zwiększać się w marcu i kwietniu, aby osiągnąć szczyt w maju i czerwcu. Kolejny szczyt przypada na wrzesień i październik[1].

Kleszcz u dorosłego, kleszcz u dziecka – co robić?

Kleszcz we włosach, na szyi, ramieniu, nodze – pasożyt może atakować różne obszary na ciele, jednak najbardziej lubi miejsca ciepłe i dobrze ukrwione, dlatego często chowa się za uszami, na karku, w okolicach pach, pachwin, zgięć łokciowych lub kolanowych[1].

Wiosną, latem i wczesną jesienią po powrocie z terenów zielonych zawsze warto dokładnie obejrzeć własne ciało oraz skórę dziecka. Najmłodsi są szczególnie narażeni na atak pajęczaka, gdyż chętniej bawią się w wysokich trawach i chowają w krzakach, a to tam zwykle bytują kleszcze (mitem jest, że przebywają na wysokich drzewach i spadają na ludzi). Ukąszenie jest natomiast bezbolesne.

Bardzo ważne, aby znaleziony kleszcz w głowie, na szyi czy nodze został jak najszybciej usunięty właściwą techniką. W aptekach i wielu sklepach dostępne są wygodne narzędzia do usuwania kleszczy: kleszczołapki, lassa, specjalne pęsety. Kleszcza należy uchwycić jak najbliżej skóry i usunąć wzdłuż wkłucia. „Rana po kleszczu” powinna być natychmiast zdezynfekowana[3].

Po usunięciu kleszcza trzeba zwracać uwagę na objawy. Charakterystyczny dla boreliozy jest tzw. rumień wędrujący, który może wystąpić po 3-30 dniach od ukąszenia. Ponadto podejrzenia powinny wzbudzić wszelkie objawy grypopodobne: gorączka, bóle głowy, stawów i mięśni, osłabienie[2][4].

Jakich błędów nie należy popełniać podczas usuwania kleszcza?

Prawdopodobnie każdy słyszał o różnych niekonwencjonalnych, domowych sposobach na unieszkodliwienie kleszcza. Wiele z nich niestety tylko zwiększa ryzyko zakażenia. Do metod, które nie są zalecane, należą:

  • przypalanie,
  • smarowanie tłuszczem lub tłustym kremem,
  • pokrywanie lakierem do paznokci,
  • polewanie alkoholem lub benzyną,
  • ciągnięcie palcami,
  • odcinanie szczypcami do paznokci,
  • wykręcanie[3].

Powyższe sposoby pomagają wprawdzie zabić kleszcza, jednak wcześniej osobnik może uwolnić do skóry więcej zakaźnego materiału, co grozi ciężką chorobą. Jeżeli natomiast metoda polega na usunięciu odwłoku, pamiętaj, że w skórze zostaje główka i tułów[3].

Gdy nie jesteś w stanie samodzielnie usunąć kleszcza, poproś o pomoc kogoś bardziej doświadczonego lub jak najszybciej udaj się do lekarza.

Źródła:

  1. Kuchar E. Choroby przenoszone przez kleszcze. Link Data dostępu: 4.04.2019
  2. Mucha D., Zielazny P., Karakiewicz B. Choroby przenoszone przez kleszcze – sytuacja epidemiologiczna w województwie pomorskim. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, 18(2): 93-99
  3. Flisiak R. Jak usunąć kleszcza? Link Data dostępu: 4.04.2019
  4. Kuchar E. Borelioza z Lyme. Link Data dostępu: 4.04.2019

Poprzedni artykuł
Następny artykuł

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!