Czym jest konflikt serologiczny?

Czy niezgodność grupy krwi rodziców zawsze jest niebezpieczna?

konflikt serologiczny

© Depositphotos.com

Każdy człowiek rodzi się z określoną grupą krwi, dziedziczoną po swoich rodzicach. Grupę krwi określa się poprzez szereg antygenów (zwykle białek) obecnych na krwinkach czerwonych.  Do najważniejszych  antygenów zalicza się antygen A, B, AB determinujący grupę krwi w układzie AB0 oraz antygen D ( układ Rh). Bezpośredni kontakt krwi dwóch różnych grup powoduje powstanie przeciwciał, co ma szczególne znaczenie dla ciężarnych. Kiedy występuje konflikt serologiczny oraz czy można zapobiegać jego konsekwencjom już w okresie ciąży?  Czy niezgodność grupy krwi rodziców zawsze jest niebezpieczna?

Kiedy zachodzi konflikt serologiczny?

Kluczowe znaczenie dla obecności konfliktu serologicznego ma czynnik Rh. Istnieją dwie podstawowe typy  grupy krwi związane z obecnością czynnika- Rh(+) i Rh(-). Osoby z grupą krwi Rh(-) nie mają antygenu D obecnego na powierzchni krwinek czerwonych. Jeśli do ich krwioobiegu dostaną się krwinki z antygenem D, rozpoczynają oni produkcję przeciwciał skierowanych przeciwko niemu, co stanowi mechanizm obrony własnego układu odpornościowego.

Konflikt serologiczny grupy krwi ma szczególne znaczenie dla matki i dziecka w okresie ciąży, kiedy często dochodzi do mieszania się krwi niezgodnej- jeśli ojciec dziecka ma grupę krwi Rh(+) dziecko może ją odziedziczyć.  W każdej ciąży dochodzi do niewielkiego przechodzenia komórek krwi dziecka przez łożysko do krwioobiegu matki- jest to tak zwana mikrotransfuzja (zwykle wynosząca nie więcej niż 0,1ml). Do wytworzenia przeciwciał konieczna jest większa ilość krwi- minimum 0,2-0,25 ml- stąd wszelkie sytuacje skutkujące krwawieniem w ciąży są potencjalnie niebezpieczne i mogą spowodować powstanie przeciwciał[1].

W układzie Rh nie wystąpi konflikt serologiczny, jeśli matka ma grupę krwi Rh(+) lub obydwoje rodzice mają grupę krwi Rh(-).

Jaka jest różnica między niezgodnością serologiczną a konfliktem serologicznym? Dopóki w organizmie matki nie powstaną specyficzne przeciwciała anty-RhD mowa tylko w niezgodności serologicznej, warunkiem wystąpienia konfliktu jest stwierdzenie obecnych przeciwciał. Stąd konflikt serologiczny w pierwszej ciąży zdarza się rzadziej, niż w kolejnych- ryzyko kontaktu krwi matki i dziecka ( tak zwanej immunizacji matki) jest bardzo wysokie w czasie porodu[1].

Czym grozi konflikt serologiczny?                   

Konflikt krwi w ciąży może powodować występowanie choroby hemolitycznej u płodu. Jest ona związana z rozpadem krwinek dziecka pod wpływem przeciwciał matki. Objawy choroby hemolitycznej obejmują niedokrwistość, obrzęki, intensywną żółtaczkę po  urodzeniu oraz powiększenie wątroby i śledziony. Żółtaczka związana z gromadzeniem się produktów rozpadu krwinek czerwonych- bilirubiny grozi uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Przy nieprawidłowym albo zbyt późno włączonym leczeniu dziecko staje się apatyczne, nie ssie, mogą powstać zaburzenia zależne od uszkodzenia mózgu i wielu narządów wewnętrznych[2,3].

Niezgodność serologiczna między matką a płodem występuje w około 20% ciąż, choroba hemolityczna znacznie rzadziej[2]

Konflikt serologiczny a ciąża    

Zgodność krwi rodziców ma szczególne znaczenie w ciąży, dlatego już w pierwszym trymestrze każda ciężarna dostaje skierowanie na badanie grupy krwi i ewentualnej obecności przeciwciał.

Niezgodność krwi rodziców  może budzić wiele obaw u przyszłej mamy. Obecne zalecenia ginekologiczno-położnicze obejmują jednak profilaktykę wystąpienia konfliktu serologicznego, dzięki któremu częstość jego występowania znacząco spadła. Między 28 a 30 tygodniem ciąży każdej kobiecie, u której stwierdzono grupę krwi Rh(-) i nie wykryto u niej już obecnych przeciwciał anty-RhD podaje się domięśniowo immunoglobulinę anty-RhD, która zapobiega wiązaniu się ewentualnie powstałych przeciwciał z krwinkami płodu. Dodatkowo, jeśli urodzone dziecko ma grupę krwi Rh(+), czyli odziedziczyło antygen D po swoim ojcu, druga dawka immunoglobuliny jest podawana po porodzie(podaje się ją również w przypadku poronienia, amniopunkcji oraz innych zabiegów inwazyjnych, podczas których mogłoby dojść do kontaktu krwi matki i dziecka). Skuteczność prawidłowo przeprowadzonej profilaktyki wynosi blisko 98%[3].


1M.Bugiera, M.Szymankiewicz „Choroba hemolityczna płodu i noworodka – profilaktyka, diagnostyka i leczenie” Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 5, zeszyt 2, 85-88, 2012

2. M.Kwiatkowska, P.Krajewski, M. Pokrzywnicka „Choroba hemolityczna Rh noworodków jako nadal aktualny problem w perinatologii – wybrane aspekty zagadnienia, ilustrowane opisem przypadku konfliktu serologicznego Rh o ciężkim przebiegu klinicznym u noworodka” Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 2, zeszyt 1, 17-22, 2009

3.  S. Radowicki, P.Łaguna, M. Wielgoś „Zalecenia dotyczące stosowania immunoglobuliny anty-RhD w profilaktyce konfliktu matczyno-płodowego w zakresie antygenu D z układu Rh obowiązujące od 18 grudnia 2015 roku” https://www.mp.pl/ginekologia/akty-prawne/137436,stosowanie-immunoglobuliny-anty-rhd-w-profilaktyce-konfliktu-matczyno-plodowego-w-zakresie-antygenu-d-z-ukladu-rh data dostępu 29.11.2017 r.

(Visited 13 times, 1 visits today)

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze