Diagnostyka laboratoryjna

Czym jest hematokryt?

15 kwietnia 2018

Czym jest hematokryt?

Hematokryt (HCT) jest oznaczany w trakcie morfologii krwi i informuje o tym, jaką objętość całej krwi stanowią krwinki czerwone, czyli erytrocyty1. Co oznacza zbyt wysoki lub zbyt niski hematokryt? Przyczyny są takie same, jak w przypadku podwyższonego lub zaniżonego poziomu czerwonych krwinek – przeczytasz o nich więcej w poniższym tekście.

Jaką rolę w organizmie pełnią erytrocyty?

Odpowiedni poziom czerwonych krwinek jest bardzo ważny. To one transportują tlen z płuc do wszystkich tkanek naszego ustroju, a także dwutlenek węgla z tkanek do płuc, aby mógł zostać wydalony. Produkcja erytrocytów zachodzi w szpiku kostnym1.

Hematokryt – norma

Współcześnie HCT oblicza się przy pomocy automatycznych analizatorów, na podstawie liczby i objętości czerwonych krwinek. W metodach tradycyjnych odwirowuje się próbkę krwi i odczytuje wynik za pomocą miarki. Obecnie przyjęte normy HCT wynoszą:

  • 37-47% dla kobiet,
  • 40-54% dla mężczyzn1.

Za niski hematokryt- możliwe przyczyny

Zbyt mała liczba czerwonych krwinek oznacza, że organizm nie produkuje ich wystarczająco dużo lub dochodzi do ich przedwczesnego rozpadu, czyli mamy do czynienia z niedokrwistością. Najczęściej taki stan wynika z niedoborów ważnych składników odżywczych – żelaza, kwasu foliowego i/lub witaminy B12, które odgrywają istotną rolę w produkcji erytrocytów. Czasami niedokrwistość pojawia się w przebiegu przewlekłej choroby, np. raka, HIV/AIDS, reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby nerek, choroby Leśniowskiego-Crohn’a i innych. W niektórych przypadkach dochodzi do hemolizy erytrocytów, czyli ich przedwczesnego rozpadu. Innymi, możliwymi przyczynami niskiej liczby erytrocytów są przebycie krwotoku lub przewodnienie organizmu, jednak ostatnia z przyczyn ma miejsce bardzo rzadko1,2.

Obniżony hematokryt i niedokrwistość mogą wiązać się z różnego typu objawami, jak ciągłe zmęczenie, osłabienie, bladość lub zażółcenie skóry, nieregularne bicie serca, duszność, zawroty głowy, zimne dłonie i stopy, bóle głowy, bóle w klatce piersiowej2.

Hematokryt powyżej normy – co może oznaczać?

Gdy badanie HCT daje wynik przekraczający normę, wówczas najczęstszą przyczyną jest odwodnienie, które skutkuje zagęszczeniem krwi. Innym powodem może być niedotlenienie organizmu, spowodowane paleniem papierosów, obturacyjnym bezdechem sennym, wrodzoną wadą serca czy chorobą płuc. Do niedotlenienia prowadzi także przebywanie na dużych wysokościach, gdzie panuje niskie ciśnienie powietrza, wobec czego wymiana gazowa jest utrudniona. Do rzadszych powodów takiego stanu należą: czerwienica prawdziwa (schorzenie, w trakcie którego występuje niekontrolowana produkcja czerwonych krwinek), nowotwór wydzielający erytropoetynę, czyli hormon pobudzający szpik kostny do produkcji erytrocytów, a czasami także stosowanie glikokortykosteroidów1.

Czy możesz wpłynąć na wyniki krwi HCT i czerwonych krwinek?

Czasami wysoki lub niski poziom hematokrytu i czerwonych krwinek jest wynikiem choroby, która musi być leczona. Jednak Twój tryb życia jest w stanie bardzo znacząco wpłynąć na jakość krwi. Oto kilka rad, które warto zastosować:

  • nie pal papierosów, aby uniknąć niedotlenienia,
  • pamiętaj o właściwym nawadnianiu organizmu,
  • zdrowo się odżywiaj i zadbaj, aby na Twoim talerzu znalazły się produkty bogate w kwas foliowy (np. zielone warzywa liściaste, nasiona roślin strączkowych, orzechy), witaminę B12 (mięso, ryby, jaja, nabiał), żelazo (czerwone mięso, żółtka jaj, zielone warzywa liściaste, suszone owoce), a także miedź, witaminę A i witaminę C, które również mają wpływ na produkcję erytrocytów3.

U kogo występuje zwiększone ryzyko anemii?

Nie tylko przewlekła choroba może przyczynić się do niedokrwistości. Czynnikami ryzyka są m.in. ciąża (dlatego należy podążać za wskazówkami lekarza, dotyczącymi suplementacji) oraz wiek powyżej 65 lat2.

1. Herman P. Morfologia krwi. https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99884,morfologia-krwi Data dostępu: 20.03.2018
2. Anemia. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anemia/symptoms-causes/syc-20351360 Data dostępu: 20.03.2018
3. Duggan N. How to Increase Your Red Blood Cell Count? https://www.healthline.com/health/how-to-increase-red-blood-cells Data dostępu: 20.03.2018

(Odwiedzono: 354 razy, w tym dzisiaj: 3)