Czerniak 3.67/5 (9)

Jak go rozpoznać i jak mu zapobiegać?

© Depositphotos.com

Czym jest czerniak?

Czerniak jest to nowotwór, który rozwija się w melanocytach – komórkach pigmentowych znajdujących się w skórze. Jest najbardziej agresywną formą raka skóry. Jeśli czerniak jest złośliwą odmianą nowotworu, może powodować przerzuty (rozprzestrzenienie nowotworu na inne części ciała), co często prowadzi do rozwoju poważnych chorób, a nawet śmierci.

Miejsce występowania czerniaka

Chociaż czerniak może rozwinąć się w dowolnym miejscu na ciele, najczęściej pojawia się w obszarach skóry eksponowanych na promienie słoneczne, a więc na plecach, nogach, rękach lub twarzy. Zdarza się jednak, że występuje w takich miejscach jak podeszwy stóp, dłonie czy opuszki palców. Te ukryte nowotwory są częstsze u osób z ciemną skórą. W rzadkich przypadkach czerniak pojawia się na błonie śluzowej nosa, jamy ustnej, przełyku, odbytu, dróg moczowych czy pochwy. Takie rodzaje czerniaka są szczególnie trudne do wykrycia. Czerniak oka powoduje zaburzenia widzenia, a okulista może dostrzec go w trakcie wykonywania standardowego badania.

Charakterystyka zmian nowotworowych

Czerniak skóry nie zawsze pojawiają się w miejscu istniejącego już pieprzyka czy znamienia – mogą to być zupełnie nowe plamy. Zwykłe pieprzyki są zazwyczaj jednolitego koloru (brązowego lub czarnego) oraz są oddzielone od skóry wyraźnie widoczną granicą. Mają owalny lub okrągły kształt, a ich średnica nie przekracza 6 mm. Jedną z najcięższych w leczeniu odmian jest czerniak guzkowy, którego złośliwe komórki zajmują również głębokie warstwy skóry. Zmiany nowotworowe różnią się wyglądem od zwykłych pieprzyków, mogą posiadać wszystkie, lub tylko jedną czy dwie wyróżniające je cechy:

  • Asymetryczny kształt
  • Zatarte, nieregularne granice
  • Zmiany koloru (nierównomierny rozkład zabarwienia)
  • Średnica większa niż 6 mm (wielkość mniej więcej gumki od ołówka)
  • Towarzyszy im świąd lub krwawienie

Czynniki ryzyka czerniaka

  • Jasna skóra. Mniejsza ilość pigmentu (melaniny) w skórze oznacza słabszą ochronę przed szkodliwym promieniowaniem UV. Osoby o blond lub rudych włosach i jasnych oczach są bardziej podatne na poparzenia słoneczne, a tym samym rozwój czerniaka niż ludzie o ciemnej karnacji.
  • Przebyte oparzenia słoneczne. Nawet jedno poważne oparzenie słoneczne może zwiększać ryzyko rozwinięcia nowotworu.
  • Miejsce zamieszkania. Ludzie żyjący w rejonach w pobliżu równika są narażeni na większe ilości promieniowania słonecznego niż osoby żyjące w obrębie wyższych szerokości geograficznych. Podobnie mieszkańcy terenów położonych wysoko nad poziomem morza są w grupie wyższego ryzyka niż osoby zamieszkujące obszary nizinne.
  • Duża ilość pieprzyków. Posiadanie więcej niż 50 zwyczajnych pieprzyków na ciele zwiększa ryzyko wystąpienia czerniaka. Również pojawienie się znamion o nietypowym kształcie może wskazywać na zagrożenie tym nowotworem.
  • Historia rodzinna. Jeśli wśród bliskich krewnych występowały przypadki zachorowania na czerniaka, ryzyko rozwoju choroby jest wyższe.
  • Osłabiony system immunologiczny. Upośledzony układ odpornościowy zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na nowotwór skóry.

Rozpoznanie czerniaka

Ponieważ objawy czerniaka pojawiają się na skórze, często to chory jest pierwszą osobą, która dokonuje rozpoznania. Jednak jedynym sposobem, by na pewno stwierdzić wystąpienie czerniaka jest wykonanie biopsji. W tym celu wycina się fragment lub całość podejrzanej zmiany, a następnie patolog analizuje próbkę. Jeżeli okaże się, że jest to czerniak, lekarz zaleci kolejne badania diagnostyczne: analizę grubości zmian nowotworowych, określenie jego agresywności oraz testy pozwalające określić, czy rak zdążył rozprzestrzenić się w organizmie. Wczesne wykrycie i szybkie podjęcie leczenia ma kluczowe znaczenie dla przebiegu choroby. Czerniak zdiagnozowany w początkowym stadium może zostać wyleczony stosunkowo niewielkim zabiegiem chirurgicznym.

Leczenie czerniaka

Dobór leczenia zależy od wielkości zmian nowotworowych i stopnia zaawansowania choroby, a także ogólnej kondycji organizmu. Rokowania przy czerniaku są tym wyższe, im szybciej rozpoznana jest choroba. Leczenie czerniaka w początkowym stadium polega zazwyczaj na chirurgicznym usunięciu zmian nowotworowych oraz niewielkiego fragmentu zdrowej tkanki otaczającej czerniaka. Jeśli czerniak spowodował przerzuty kancerogennych komórek do innych organów, konieczne może być operacyjne usunięcie węzłów chłonnych, zastosowanie chemioterapii, radioterapii lub innych, często eksperymentalnych metod.

Zapobieganie czerniakowi

Należy unikać słońca w środku dnia. Promieniowanie słoneczne zazwyczaj jest najsilniejsze pomiędzy godziną 10 rano, a 4 po południu. Aktywność na świeżym powietrzu najlepiej zaplanować na godziny poranne lub późny wieczór.
Promieniowanie UV absorbowane jest przez skórę przez cały rok. Chmury nie stanowią zbyt skutecznej ochrony. Najlepiej unikać opalania się. Narażanie skóry na bezpośrednie oddziaływanie słońca zwiększa ryzyko wystąpienia oparzeń i rozwoju zmian nowotworowych.
Chociaż kosmetyki zawierające filtry przeciwsłoneczne nie zabezpieczają przed każdym rodzajem promieniowania słonecznego, odgrywają istotną rolę w programie ochrony skóry. Konieczne jest stosowanie ich niezależnie od pogody i pory roku. Należy wybierać preparaty o szerokim spektrum ochrony przeciwsłonecznej z SPF wynoszącym co najmniej 15.
Ważny jest również odpowiedni ubiór. Najlepszą ochronę zapewniają ubrania z ciemnego, ściśle tkanego materiału zakrywające także ręce i nogi oraz kapelusze z szerokim rondem. Niektóre firmy produkują specjalną, foto-ochronną odzież.
Należy unikać solarium. Emitowane przez łóżka promienie UV zwiększają ryzyko zachorowania na raka skóry 1.
Obserwowanie własnego ciała i monitorowanie pojawiających się na skórze zmian to najlepszy sposób, by w porę zdiagnozować czerniaka.

 

1. http://jnci.oxfordjournals.org/content/106/7/dju220.full

(Visited 25 782 times, 11 visits today)

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze