Choroby i dolegliwości

Co to są choroby autoimmunologiczne? Przegląd chorób układu odpornościowego.

26 lipca 2018

Co to są choroby autoimmunologiczne? Przegląd chorób układu odpornościowego.

System immunologiczny stoi na straży naszego zdrowia. Co się dzieje w przypadku, gdy organizm zaczyna atakować swoje własne tkanki? Które, znane choroby mają podłoże autoimmunologiczne?

Czym są choroby autoimmunologiczne?

Podłożem chorób autoimmunologicznych są zaburzenia działania układu odpornościowego organizmu. Prawidłowo funkcjonujący system immunologiczny działa jak „przednia straż”, rozpoznająca i błyskawicznie wychwytująca bakterie, wirusy i wszelkie ciała obce, mogące zagrażać organizmowi. Zaburzenia działania tego układu mogą powodować obniżenie lub nienaturalne podwyższenie aktywności systemu obronnego2.

Obniżona odporność skutkuje łatwiejszą podatnością na choroby i infekcje. Podwyższona aktywność naszego systemu obronnego prowadzi do sytuacji odwrotnej. Organizm nie odróżnia antygenów własnych od obcych, skutkiem czego atakuje także własne tkanki (autoimmunizacja) – konsekwencją takiego stanu może być rozwinięcie się choroby autoimmunologicznej1.

 

Przyczyny, czynniki ryzyka i diagnostyka

Choroby autoimmunologiczne to temat wciąż nie do końca poznany. Trudno jednoznacznie określić przyczyny powstawania tego typu chorób. Z pewnością nie znamy też wszystkich czynników ryzyka a sam temat wymaga dalszych, intensywnych badań. Obecnie, ten typ schorzeń dotyka do ok. 8% światowej populacji a najczęściej chorują kobiety1.

Przyjmuje się, że duży wpływ na wystąpienie choroby o podłożu autoimmunologicznym ma czynnik genetyczny. Na pojawienie się schorzenia mogą też wpływać1: przebyte infekcje, przewlekły stres, niewłaściwa dieta, przyjmowane leki, promieniowanie ultrafioletowe.

Wczesne zdiagnozowanie objawów chorób autoimmunologicznych jest trudne, podobnie w przypadku precyzyjności doboru metod leczenia. Co istotne, choroby autoagresywne są zazwyczaj nieuleczalne3 a standardowa terapia ma charakter długotrwały i skupia się na minimalizowaniu skutków schorzenia. Typowymi dla tego rodzaju chorób są naprzemienne stany remisji i zaostrzenia.

 

Wybrane choroby o charakterze autoimmunologicznym2,3:

  • Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób o podłożu autoimmunologicznym. Przeciwciała atakują wiele organów, ale choroba uwidacznia się najsilniej w stawach, dotkniętych obrzękiem i rozległymi stanami zapalnymi. Kobiety chorują trzy razy częściej niż mężczyźni2
  • Nieswoiste zapalenia jelit (IBD, ang. inflammatory bowel disease) – zespół przewlekłych chorób układu pokarmowego, objawiających się m.in. regularnymi biegunkami, bólem podbrzusza, gorączką i utratą wagi. Choroba Leśniowskiego-Crohna to jeden z typów nieswoistego zapalenia jelit2.
  • Łuszczyca – przewlekła choroba skóry, będąca skutkiem nadczynnego układu odpornościowego. Nadaktywność tego układu objawia się w przypadku łuszczycy nadmierną stymulacją komórek skóry, które w procesie namnażania tworzą złuszczającą się powierzchnię
  • Choroba Hashimoto – czyli przewlekłe zapalenie tarczycy. Skutkiem reakcji autoimmunologicznej organizmu jest zaatakowanie tarczycy i obniżenie poziomu wytwarzanych przez nią hormonów (niedoczynność tarczycy).
  • łysienie plackowate,
  • bielactwo,
  • toczeń,
  • stwardnienie rozsiane (MS),
  • miastenia,
  • choroba Gravesa,
  • sarkoidoza,
  • układowe zapalenie naczyń.

Na dzień dzisiejszy rozpoznano ponad 70 typów schorzeń o podłożu autoagresywnym. Mechanizmy powstawania większości z nich są wciąż nieznane i pozostają tematem badań1,3.

Choroby autoimmunologiczne – czy da się ich uniknąć?

Schorzenia, wynikające z zaburzeń działania układu odpornościowego, są bardzo trudne w leczeniu. Przyjmuje się, że najlepszą profilaktyką tego typu chorób może być dbałość o układ odpornościowy. Na dobry początek warto wyeliminować ze swojego życia czynniki, które mogą go osłabić – używki, alkohol, tytoń, niezdrową dietę. Naszą odporność osłabia też długotrwały stres. Zadbajmy zatem o to, aby maksymalnie zmniejszyć jego wpływ na nasze życie. Warto wprowadzić zdrowe nawyki – m.in. regularną aktywność fizyczną, dbałość o dietę, systematyczne badania przesiewowe. Pamiętajmy też o zwróceniu uwagi na podejrzane stany zapalne a choroby (nawet zwykłe przeziębienia) staramy się zawsze wyleczyć do końca.

Źródła:
1. Szczeblowska D, Hebzda A, Wojtuń S. Choroby autoimmunizacyjne w praktyce lekarskiej. Pediatr Med Rodz. 2011;7(3):218-222
2. What Are Autoimmune Disorders? https://www.webmd.com/a-to-z-guides/autoimmune-diseases  Dostęp: 26.06.2018
3. Sirois DA, Touger-Decker R. Autoimmune Diseases [w:] Nutrition and oral medicine. Humana Press 2005, s.241-260

(Odwiedzono: 1793 razy, w tym dzisiaj: 3)