Ciemiączko u niemowlaka – co to jest i kiedy się zrasta?

Zarastanie ciemiączek – nie za wcześnie, nie za późno

© Depositphotos.com

Noworodek nie ma jednego ciemiączka – ma ich kilka. To nieskostniałe spojenia, które łączą kości czaszki. Jeszcze nie uległy zrośnięciu, sprawiają wrażenie kruchych i delikatnych, ale tworzą strukturę, która skutecznie chroni mózg przed obrażeniami. Wypełnia je trwała i dość odporna na urazy błona, która – gdy potrzeba – wykazuje się sporą elastycznością. Ciemiączka podczas porodu fizjologicznego torują maluszkowi drogę na świat – główka przy ich pomocy może doskonale dostosować się kształtu kanału rodnego i przesuwać się dalej.

Ciemiączka – siła delikatności

Podczas drogi przez kanał rodny główka malucha podlega sporemu uciskowi – mimo to nie ma powodu do obaw – nie grożą jej żadne urazy. Kości czaszki potrafią znakomicie (i sprytnie!) dopasować się do kształtu dróg rodnych. Jeśli to konieczne – mogą nawet zachodzić na siebie wzajemnie. Wszystkie te praktyczne funkcje zawdzięczają ciemiączkom(1).

Noworodki mają po kilka ciemiączek, choć najczęściej wspomina się o dwóch – przednim i tylnym. Każda wizyta u pediatry obejmuje ich badanie – lekarz dotyka je i sprawdza, czy nie ma żadnych zmian. Te zaś mogą być objawem niebezpiecznych dolegliwości.

Ciemiączko przednie ma kształt romboidalny – łatwo wyczujesz je tuż na szczycie główki. Z biegiem czasu ciemiączko przednie zaczyna zmniejszać się. Na ogół proces zarastania odbywa się między 10. a 18. miesiącem życia dziecka(2). Ciemiączko tylne jest trójkątne, mniejsze niż przednie i ulokowane z tyłu główki. Zarasta zwykle od 3. miesiąca życia(3).

Zarastanie ciemiączek – nie za wcześnie, nie za późno

Podczas wizyty u pediatry bada się rozmiar ciemiączek i postęp ich zarastania – tempo procesu nie powinno być zbyt wolne ani zbyt szybkie. Jeśli zamykają się zbyt wcześnie, istnieje niebezpieczeństwo, że rosnący i rozwijający się mózg nie będzie miał wystarczającej przestrzeni do dyspozycji. Prowadzi to do wzrostu ciśnienia śródczaszkowego(4). Takie przypadki należą do rzadkości i raczej nie są groźne dla zdrowia maleństwa.

Niekiedy za wczesne zarastanie ciemiączek odpowiada nadmierna podaż witaminy D(5). Zdarza się, że maleństwa otrzymują składnik razem z mlekiem modyfikowanym – jeśli tak, nie włączaj dodatkowej suplementacji bez konsultacji z lekarzem.

Późne zarastanie ciemiączek zwykle także nie oznacza poważnych problemów zdrowotnych, nieraz przytrafia się nawet najzdrowszym maluchom. Jednak w niektórych przypadkach ciemiączka zarastają za późno z powodu schorzeń – najczęściej krzywicy(6).

Jeśli ciemiączka zarastają zbyt wcześnie lub zbyt późno, należy skonsultować się z neurologiem dziecięcym.

Ciemiączka – na co zwrócić uwagę?

Choć ciemiączka u noworodka są nad wyraz delikatne – nie obawiaj się dotykać ich, głaskać i przytulać. Nie możesz omijać ich w czasie zabiegów higienicznych i pielęgnacyjnych, np. mycia główki albo nakładania na nią kremu.

Jeśli zauważyłaś na główce maleństwa „tętniące” ciemiączko, nie wpadaj w panikę. Gdy dziecko zanosi się płaczem – ciemiączko może napinać się, a nawet pulsować(7). Z lekarzem skonsultuj się, gdyby objaw nie zanikał, gdy maluch już się uspokoi.

Należy obserwować ciemiączka dziecka – wszelkie zmiany powinny skłonić do wizyty u lekarza. Na co zwrócić uwagę?

Tzw. zapadnięte ciemiączko to groźny objaw – może wskazywać na odwodnienie organizmu, szczególnie niebezpieczne dla najmłodszych pacjentów(8). Do stanu dochodzi np. w czasie gorączki, upałów, a także wymiotów i/lub biegunek. Zazwyczaj to nie jedyny symptom odwodnienia – niepokój powinny wzbudzić przesuszone błony śluzowe, płacz bez łez lub zbyt mała ilość oddawanego moczu (sucha pieluszka).

Uwypuklone i „tętniące” ciemiączko czasem świadczy o poważnym stanie zapalnym(9). Jak najszybciej skonsultuj się z pediatrą – zwłaszcza jeżeli maluch zanosi się płaczem albo jest zbyt spokojny. Niebezpieczny objaw w tym przypadku stanowią również drgawki.

Ciemiączka – delikatne, ale wytrzymałe

Nie bój dotykać się i pieścić ciemiączek Twojego maleństwa – zabiegi pielęgnacyjne czy higieniczne nie wyrządzą im najmniejszej krzywdy. Przecież to one chronią rozwijający się mózg, a w czasie porodu torują drogę przez kanał rodny pozostałym częściom ciała. Ciemiączka bada lekarz podczas każdej wizyty kontrolnej – mimo to sama również powinnaś je obserwować.

1. SKN przy I Katedrze i Klinice Położnictwa i Ginekologii WUM, http://www.skn-starynki.wum.edu.pl/sites/skn-starynki.wum.edu.pl/files/porod_fizjologiczny.pdf
2. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/artykuly/79306,pytania-do-eksperta-wczesne-zarastanie-ciemienia-u-niemowlecia
3. PZWL, http://www.wydawnictwopzwl.pl/download/102550300.pdf
4. PZWL, jw.
5. Medycyna Praktyczna, jw.
6. Bouillon R., Verstuyf A., Mathieu C., Van Cromphaut S., Masuyama R., Dehaes P., Carmeliet G., Vitamin D resistanc, Best practice & research. Clinical endocrinology & metabolism, 4 (20), grudzień 2006, s. 627-5.
7. PZWL, jw.
8. Medycyna Praktyczna, http://pediatria.mp.pl/lista/62056,objawy-odwodnienia
9. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/pediatria/przeglad-badan/59401,czy-na-podstawie-objawow-klinicznych-mozna-rozpoznac-zapalenie-opon-mozgowo-rdzeniowych-udzieci

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze