Diagnostyka laboratoryjna

Badanie kału

31 marca 2015

Badanie kału

Co to jest badanie kału?

Ogólne badanie kału to laboratoryjna metoda służąca diagnostyce wielu schorzeń układu pokarmowego. Najczęściej wykorzystuje się je w ustalaniu przyczyn dysfunkcji narządów, zakażeń i stanów zapalnych. Badanie stolca obejmuje analizę makroskopową i mikroskopową próbki kału. Na ocenę preparatu składają się: jego barwa, konsystencja, woń oraz obecność śluzu i/lub krwi.

Wskazania do wykonania badania kału

Najczęściej analizę przeprowadza się w celu uzyskania książeczki do celów sanitarno – epidemiologicznych, wówczas badanie kału przeprowadzane jest według zaleceń Sanepidu. Wiąże się ono wtedy z dostarczeniem aż trzech próbek stolca.
Lekarz zleca badania kału w sytuacji, gdy podejrzewa u pacjenta chorobę zakaźną przewodu pokarmowego lub pasożytniczą (wówczas kieruje się go na badania parazytologiczne). Wyniki badania kału bywają pomocne w rozpoznawaniu przyczyn krwawień z przewodu pokarmowego, zaburzeń absorpcji ustrojowej lub przy podejrzeniu zmian nowotworowych, jak również obecności pasożytów (badanie na pasożyty). Najbardziej niepokojącym objawem, który powinien skłonić nas do konsultacji ze specjalistą, jest pojawienie się krwi w stolcu.

Jak się przygotować do badania kału?

Należy najpierw zaopatrzyć się w specjalny pojemnik na kał – można kupić jego transportową, wyposażoną w łopatkę wersję w każdej aptece. Jeśli planuje się przeprowadzenie badania kału w Sanepidzie – potrzeba trzech pojemników. Następnie powinno się bardzo dokładnie umyć ręce i przygotować właściwy pojemnik do wypróżnienia (higieniczny i suchy). Przed pobraniem kału do badania zaleca się opróżnić pęcherz moczowy i można oddać kał do naczynia, a za pośrednictwem łopatki podjąć próbkę.
Na forach tematycznych najwięcej wątpliwości pojawia się wokół kwestii, ile kału do badania należy pobrać? Na ogół preparat powinien mieć wielkość jednego, włoskiego orzecha. Jeśli jednak stolec ma płynną strukturę – objętość próbki powinna wynieść ok. 2-3 ml.
Nie wolno zapominać, że preparat należy przekazać do laboratorium możliwie najszybciej (po 2 godzinach próbkę trzeba przechowywać w chłodziarce). W celu zapoznania się ze szczegółową listą wytycznych, jakie przewiduje każdy rodzaj analizy (również badanie parazytologiczne kału), należy skonsultować się z personelem medycznym.

Jak przebiega badanie kału?

Każda analiza laboratoryjna kału, w tym również badanie parazytologiczne, bierze pod uwagę w pierwszej kolejności kolor próbki, zapach, zawartość śluzu, ewentualnie ropy oraz resztek pokarmu w postaci kulek tłuszczowych, komórek roślinnych, włókien mięsnych, ziaren skrobi, kryształów kwasów tłuszczowych i cholesterolu. Metoda ogólna wskazuje również na obecność komórek nabłonkowych, krwinek, a także pasożytów lub ich jaj (w tym przypadku zaleca się dodatkowo badanie kału na pasożyty). Bardzo szczegółowa procedura obejmuje badania kału przez Sanepid. Wówczas na wynik można czekać nawet do 14 dni.

Interpretacja wyników

Oddanie do analizy kału na pasożyty może prowadzić do wykrycia postaci dorosłych, larw lub/i jaj. Badanie na pasożyty pozwala rozpoznać m.in. glistnicę, tasiemczycę i lambliozę oraz pełzakowicę i owsicę1.
Jednak szczegółowa interpretacja musi oprzeć się na pełnym obrazie klinicznym, uwzględniać rodzaj procedur laboratoryjnych i ich kierunek oraz zostać poparta specjalistyczną wiedzą medyczną.

Źródło ogólne: Gerd Herold i wsp., Medycyna wewnętrzna, PZWL, Warszawa 2008, wyd.5, s. 57-587

1.  Medycyna Praktyczna, http://gastrologia.mp.pl/diagnostyka/show.html?id=51055, dostęp: 11.03.2015

(Odwiedzono: 6786 razy, w tym dzisiaj: 7)