Badanie enzymów trzustkowych – jak interpretować wyniki?

Wyniki bywają pomocne w rozpoznawaniu chorób trzustki, zwłaszcza tych, w których dochodzi do zaburzenia wydzielania soku trzustkowego.

© Depositphotos.com

Enzymy trzustkowe tworzą sok trzustkowy, który odpowiada za procesy trawienne. Najczęściej lekarze zlecają badanie stężenia lipazy trzustkowej, trypsyny, elastazy i amylazy. Wyniki bywają pomocne w rozpoznawaniu chorób trzustki, zwłaszcza tych, w których dochodzi do zaburzenia wydzielania soku trzustkowego. Ale wykorzystuje się je też w diagnozowaniu chorób innych narządów.

Enzymy trzustkowe – elementy soku trzustkowego

Enzymy trzustkowe wydziela zewnątrzwydzielnicza część trzustki – stąd przedostają się do dwunastnicy. Głównie dzięki nim zachodzą procesy trawienia i rozkładu substancji pokarmowych na prostsze, co ułatwia wchłanianie do krwiobiegu. Produkcję enzymów trzustkowych regulują hormony, które są wytwarzane w czasie rozciągania ścian żołądka po posiłku lub podczas trawienia (1). Jeśli ta precyzyjna regulacja zostanie zaburzona, pojawią się problemy: dojdzie do nadmiernej lub niedostatecznej produkcji enzymów. Za wysokie lub za niskie stężenie enzymów może wskazywać na chorobę trzustki (ale nie tylko).

Przed badaniem enzymów trzustkowych należy poinformować personel medyczny o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre wpływają na ich aktywność (2).

Amylaza – enzym glikolityczny

Amylaza to tzw. enzym glikolityczny, który bierze udział w trawieniu wielocukrów; rozkłada je do cukrów prostych w jamie ustnej, dwunastnicy i jelicie cienkim. Najczęściej stężenie amylazy trzustkowej oznacza się we krwi lub moczu (organizm usuwa ją z moczem).

Zbyt niski poziom tego enzymu we krwi lub moczu czasem wskazuje na rozległe uszkodzenie trzustki, ciężkie uszkodzenie wątroby albo mukowiscydozę, w której występują patologie wątroby. Podwyższone stężenie amylazy świadczy o ostrym zapaleniu trzustki, przewlekłym zapaleniu trzustki, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, schorzeniu wątroby lub niewydolności nerek. (3)

Lipaza – enzym lipolityczny

Lipaza trzustkowa należy do enzymów lipolitycznych (podobnie jak fosfolipaza i esteraza), które trawią tłuszcze do kwasów tłuszczowych. Postać aktywną lipaza osiąga dopiero po przetransportowaniu do trzustki. Jej aktywność bada się wyłącznie we krwi, ponieważ enzym nie jest wydalany z moczem.

Podniesione stężenie lipazy trzustkowej stwierdza się w chorobach trzustki (stanach zapalnych oraz nowotworach) (4). Wyższe wartości enzymu są też charakterystyczne dla perforacji wrzodu dwunastnicy i zapalenia otrzewnej.

Elastaza – enzym proteolityczny

Elastaza uczestniczy w procesach rozkładu białek na peptydy. Jej stężenie oznacza się w kale, ponieważ enzym, wraz z sokiem trzustkowym, przedostaje się do jelit i stamtąd organizm go wydala. Poziom elastazy w kale wiernie odzwierciedla produkcję enzymu w trzustce, bo elastaza nie ulega procesom trawiennym w układzie pokarmowym.

Niskie wartości elastazy mogą sygnalizować stan zapalny trzustki lub niewydolność tego narządu. Na badanie poziomu enzymu kieruje się również pacjentów zagrożonych rozwojem cukrzycy (z tzw. grupy ryzyka). (5)

Trypsynogen – proenzym trypsyny

Trypsynogen zalicza się do grupy enzymów trzustkowych, które biorą udział w trawieniu białka (jak np. chymotrypsyna i karboksypeptydaza). Uaktywnia się w jelicie cienkim, gdzie przekształca się w trypsynę. Jego badanie przesiewowo wykonuje się u noworodków w celu eliminacji mukowiscydozy. Zwykle wyższe stężenie enzymu utrzymuje się kilka miesięcy po urodzeniu, dlatego badanie w pewnych przypadkach przeprowadza się u niemowląt.(6)

Podniesione wartości trypsynogenu we krwi świadczą o zapaleniach lub nowotworach trzustki, w przebiegu których dochodzi do uszkodzenia tkanek narządu, a w konsekwencji do zablokowania pełnego transportu trypsynogenu z trzustki do jelita.

Odebrałaś wyniki badań enzymów trzustkowych i zauważyłaś coś niepokojącego? O fachową interpretację poproś lekarza – tym bardziej że aktywność niektórych z nich zależy np. od wieku, płci czy metod oznaczania. Pamiętaj: tylko profesjonalista może je prawidłowo „rozszyfrować”, uwzględniając czynniki indywidualne i obraz kliniczny ewentualnego zaburzenia.

Enzymy trzustkowe – ważne markery chorobowe

Enzymy trzustkowe tworzą sok trzustkowy. Ich badanie zleca się w procesie diagnostycznym wielu chorób trzustki, w tym zapaleń trzustki oraz nowotworów tego narządu. Ich stężenie oznacza się też przy podejrzeniu chorób dróg żółciowych i przewodów trzustkowych.

1. Medycyna Praktyczna, http://gastrologia.mp.pl/choroby/trzustka/51046,budowa-i-funkcje-trzustki, dostęp: 21.09.2016
2. Medycyna Praktyczna, http://gastrologia.mp.pl/lista/82752,enzymy-trawienne-trzustki, dostęp: 21.09.2016
3. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99714,amylaza, dostęp: 21.09.2016
4. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/artykuly/32693,chirurgia-trzustki-postepy-2006, dostęp: 21.09.2016
5. Medycyna Praktyczna, http://diabetologia.mp.pl/pediatria/147130,rozpoznawanie-i-leczenie-cukrzycy-monogenowej-u-dzieci-i-mlodziezy, dostęp: 21.09.2016
6. Czytelnia Medyczna, http://www.czytelniamedyczna.pl/2294,najczestsze-przyczyny-chorob-trzustki-u-dzieci.html, dostęp: 21.09.2016

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze