wpisz szukaną frazę

Transfuzja krwi
Badania krwi Badania zdrowotne

Transfuzja krwi

Transfuzja krwi
Podziel się

Przetoczenia krwi znajdują szerokie zastosowanie we współczesnej medycynie – w wielu przypadkach ratują chorym życie. Krew i jej składniki to bardzo często wykorzystywane środki lecznicze; niezbędne do przeprowadzenia wielu procedur z zakresu kardiochirurgii, onkologii czy chirurgii transplantacyjnej. Krew i jej składniki pobiera się od zdrowych dawców, zgodnie ze ściśle określonymi kryteriami. Nie należy zapominać, że leczenie krwią jest obarczone znacznym ryzykiem dla pacjenta. Krwiolecznictwo w Polsce regulują akty prawne (krajowe i unijne)[1,2].Transfuzja krwi

Kiedy stosuje się przetaczanie krwi?

Zgodnie z definicją, transfuzja krwi jest zabiegiem, podczas którego pacjentowi przetacza się odpowiednią ilość krwi lub składników krwi. Terapia tego rodzaju ma na celu substytucję utraconych składników np. na skutek wypadku, urazu, zaburzeń krzepnięcia. Krew i jej składniki podawane są pacjentom onkologicznym, leczonym cytostatykami, chorym po zabiegach kardiochirurgicznych i transplantacyjnych[2].

Przetaczanie preparatów krwi i produktów krwiopochodnych stosuje się u pacjentów z niedoborami odporności oraz chorobami o podłożu immunologicznym (jako profilaktykę niektórych chorób wirusowych). Szczególnym preparatem jest immunoglobulina anty-Rh-D, stosowana w okresie poporodowym u położnic z grupą krwi (Rh-) (w ramach profilaktyki konfliktu serologicznego po urodzeniu dziecka z grupą krwi (Rh+))[2,3].

Grupy krwi; zgodność grupowa

„Grupa krwi” to bardzo istotne pojęcie, zwłaszcza z punktu widzenia transfuzjologii, które odnosi się do zestawów antygenów na powierzchniach erytrocytów. Przetoczenie krwi wymaga przestrzegania zasad zgodności w zakresie grupowych układów krwi. Szczególnie znaczenie przypisuje się układowi AB0 i układowi Rh[3].

Wyróżniamy grupy krwi: A, B, AB oraz 0. Grupa 0 jest specyficzna – oznacza, że na powierzchni erytrocytu nie występuje żaden antygen. Niezgodność w układzie grupowym prowadzi do odpowiedzi immunologicznej organizmu przeciw antygenom rozpoznanym jako obce. Jednak krew grupy 0 jest tolerowana przez każdego biorcę (z każdą grupą krwi); pacjentom z grupą AB natomiast można podać każdą inną grupę krwi. Jednak w praktyce (poza przetoczeniami w trybie pilnym) przetacza się z reguły krew zgodną grupowo[3,4].

Jednym z układów grupowych jest wspominany układ Rh; antygeny Rh znajdują się wyłącznie na krwinkach czerwonych. Najistotniejszy (najbardziej immunogenny) jest antygen D – jego obecność na powierzchni erytrocytów oznacza się (Rh+); nieobecność: (Rh-). Biorca Rh- nie może otrzymać krwi od dawcy Rh+[3,4].

Preparaty krwi i pochodne krwi; zasady przetaczania

Preparaty krwi i jej pochodne stosowane w transfuzjologii:

  • krew pełna konserwowana (KPK),
  • koncentrat krwinek czerwonych (KKCz),
  • koncentrat krwinek płytkowych (KKP),
  • koncentrat granulocytarny (KG),
  • osocze świeżo mrożone (z ang. fresh frozen plasma; FFP),
  • krioprecypitat (koncentrat czynników krzepnięcia),
  • albuminy (białka transportujące),
  • immunoglobuliny (preparaty przeciwciał odpornościowych)[3].

Najczęściej przetacza się koncentrat krwinek czerwonych i osocze świeżo mrożone[1].
Podstawowe zasady przetaczania preparatów krwi:

  • Należy zachować zgodność w układzie AB0 i antygenie D układu Rh.
  • Jeśli to możliwe, podaje się choremu tylko brakujący składnik krwi.
  • Przed przetoczeniem krwi konieczne jest wykonanie tzw. próby krzyżowej (ważnej tylko przez 48 godzin).
  • Krew od dawcy obowiązkowo poddawana jest badaniom, wykluczającym obecność zakażenia HBV, HCV, HIV, kiłą[2,3].
  • Przetaczanie krwi to procedura medyczna o podwyższonym ryzyku. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, lekarz powinien uzyskać pisemną zgodę pacjenta na wykonanie tej procedury.
  • Decyzję o transfuzji krwi w każdym przypadku podejmuje się w sposób indywidualny, wyważony, w oparciu o stan kliniczny pacjenta, mając na uwadze wszystkie możliwe skutki i powikłania.

Przetaczanie krwi: wskazania, przebieg

Wskazaniem do transfuzji krwi jest utrata poszczególnych składników krwi przez organizm oraz brak innych, dostępnych metod leczenia (decyzję o przetoczeniu preparatów krwi i produktów krwiopochodnych podejmuje się również w przypadkach, kiedy ryzyko związane z transfuzją krwi jest mniejsze niż przewidywany skutek leczenia alternatywnego)[2,3].

Odpowiednie preparaty uzyskane ze Stacji Krwiodawstwa są dokładnie sprawdzane przez lekarza i pielęgniarkę pod względem zgodności i prawidłowości[2].

Procedura przetaczania krwi wymaga ścisłego przestrzegania zasad aseptyki i bezpieczeństwa. Pacjent w trakcie wykonywania procedury powinien przyjąć wygodną pozycję. W tym czasie nie wolno podawać mu żadnych innych leków[2,3].

W czasie transfuzji krwi i 12 godzin po jej zakończeniu pielęgniarka i lekarz starannie obserwują chorego pod kątem wystąpienia ewentualnych objawów niepożądanych i reakcji na przetaczany preparat. Monitorują też czynność serca pacjenta, ciśnienie tętnicze i temperaturę ciała. Wszelkie niepokojące objawy pacjent powinien natychmiast zgłaszać[2,3].
Każda procedura tego rodzaju jest wpisywana do historii choroby, karty gorączkowej i książki transfuzyjnej[2].

Przeciwwskazania do transfuzji krwi

Nie istnieją bezwzględne przeciwwskazania do przetaczania preparatów krwi, ale w niektórych sytuacjach klinicznych komórkowe składniki krwi mogą wymagać dodatkowej preparatyki przed transfuzją (m.in. w ramach profilaktyki powikłań poprzetoczeniowych)[2,3].

Źródła:

1. Łętowska M., Rosiek A. Podstawowe zasady leczenia krwią, jej składnikami i produktami krwiopochodnymi. https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/703,podstawowe-zasady-leczenia-krwia-jej-skladnikami-i-produktami-krwiopochodnymi Data dostępu: 14.03.2018
2. Nowicki G., Gadzała D., Ślusarska B. et al. Udział pielęgniarki w leczeniu krwią – zasady przetaczania krwi i jej preparatów. Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne. 2015;4:193-198
3. Karlikowska M. Przetaczanie preparatów krwi i produktów krwiopochodnych. https://hematologia.mp.pl/badania/170553,przetaczanie-preparatow-krwi-i-produktow-krwiopochodnych Data dostępu: 14.03.2018
4. Bell M. Przetoczenia krwinek czerwonych. Pediatria po Dyplomie. 2009;13(5):74-81

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *