wpisz szukaną frazę

Szczepionka przeciw wirusowi polio – co warto wiedzieć?
Badania zdrowotne Profilaktyka zdrowotna

Szczepionka przeciw wirusowi polio – co warto wiedzieć?

Szczepionka przeciw wirusowi polio – co warto wiedzieć?
Podziel się

Wirus polio wywołuje chorobę Heinego-Medina, zwaną też „nagminnym porażeniem dziecięcym”. Na początku XX wieku – groźny czynnik, wywołujący epidemie i zgony. Dziś, dzięki skutecznym programom szczepiennym możemy mówić o niemalże całkowitej eradykacji wirusa[2]. Co warto wiedzieć o szczepionce przeciwko polio?Szczepionka przeciw wirusowi polio – co warto wiedzieć?

Rodzaje szczepionek na polio

Istnieją dwa rodzaje szczepionek przeciwko polio[1,2]:

1) Szczepionka inaktywowana (IPV, ang. inactivated polio vaccine) – podawana domięśniowo, zawierająca trzy typy zabitych szczepów poliowirusów. Została opracowana w latach 50-ych w Stanach Zjednoczonych przez Jonasa Edwarda Salka. Od 2016 roku w Polsce wykonuje się szczepienia przeciw polio wyłącznie z użyciem szczepionki IPV[2].

2) Szczepionka żywa (OPV, ang. oral polio vaccine) – opracowana w latach 60-ych przez Alberta Sabina, zawierająca atenuowane (żywe) szczepy poliowirusów. Szczepionka podawana jest doustnie i do dziś skutecznie stosowana w wielu krajach świata[1].

Do 2016 roku w Polsce stosowano szczepionkę doustną OPV. Zalecenie odnośnie podawania szczepionki IPV jest związane z realizowaną przez WHO strategią całkowitej eliminacji wirusa polio. Zgodnie z założeniami Światowej Organizacji Zdrowia, globalny program szczepień ochronnych może doprowadzić do całkowitego wyniszczenia wirusa już w 2018 roku[2]. Wybór szczepionki inaktywowanej jest też podyktowany jej wysoką skutecznością oraz niskim ryzykiem występowania skutków ubocznych. Osoba poddana pełnemu cyklowi szczepień ochronnych utrzymuje do końca życia odporność na wirusa[2].

Polio – kiedy należy zaszczepić dziecko?

Zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Zdrowia, szczepienie przeciwko polio jest obowiązkowe i wchodzi w skład narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Niemowlęta są szczepione kolejno w 3-4 i 5-6 miesiącu życia. Dawkę uzupełniającą podaje się w 16-18 miesiącu życia. W szóstym roku życia dziecko otrzymuje tzw. szczepienie przypominające[2]. IPV podaje się domięśniowo lub podskórnie a zastrzyk nie jest bolesny. Środek może być podawany w postaci szczepionki skojarzonej.

Czy szczepionka IPV wywołuje skutki uboczne?

Szczepionka IPV, zawierająca martwe szczepy wirusów, jest w pełni bezpieczna. Jedyne skutki uboczne mogą wiązać się z tzw. odczynem miejscowym po szczepieniu. W miejscu wkłucia może pojawić się ból, obrzęk lub lekkie zaczerwienienie. Objawy pojawiające się rzadko to: bóle głowy, biegunka, wymioty[2]. W przypadku choroby (np. przeziębienia), zaleca się przełożenie terminu szczepienia.

Ze względu na obecność żywych szczepów poliowirusa, pewne zagrożenia wiązano ze skutkami ubocznymi doustnej szczepionki OPV (aktualnie nie jest wykorzystywana w polskim systemie szczepień). OPV była często stosowana w tzw. „krajach rozwijających się”, głównie ze względu na stosunkowo niskie koszty. Szczepionka jest nadal bardzo skuteczna, ale wciąż istnieje pewne ryzyko rewersji szczepów szczepionkowych do tzw. wersji dzikiej wirusa[1,3]. OPV podaje się doustnie a wirus obecny w kale dziecka może być zagrożeniem dla najbliższego otoczenia (m.in. w przypadku nieszczepionych niemowląt). Jest to jeden z powodów, dla którego przewiduje się w przyszłości całkowite zastąpienie OPV szczepionką inaktywowaną[3].

Szczepionka polio dla dorosłych

Dorośli, których zaszczepiono w dzieciństwie, utrzymują odporność przeciw wirusowi polio do końca życia. Na chwilę obecną, zachorowania na polio są odnotowywane jako pojedyncze przypadki, głównie w Afryce i krajach Bliskiego Wschodu. Potencjalne zagrożenie może pojawić się w przypadku osób podróżujących lub przebywających na tych obszarach. Ryzykiem objęci są także pracownicy laboratoryjni i medyczni, mający na co dzień kontakt z chorymi[2].

W celu zminimalizowania ryzyka choroby (np. w ramach przygotowania do podróży), dorośli mogą przyjąć pojedyncze szczepienie przypominające IPV. Przeciwskazaniem do szczepienia przypominającego u dorosłych jest pojawienie się przy uprzednim szczepieniu objawów nadwrażliwości. Do rzadkich skutków ubocznych zalicza się wystąpienie bólów głowy lub biegunki[2].

Źródła:

1. Kuryk Ł, Wieczorek M, Litwińska B. Polio – zagadkowy wirus. Post. Mikrobiol. 2013;52(2):143-152
2. Stefanoff P, Augustynowicz E, Wieczorek M. Szczepionka przeciw poliomyelitis. http://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/poliomyelitis/#podsumowanie Dostęp: 21.04.2018
3. Litwińska B, Kańtoch M. Aspekty skuteczności szczepionek wirusowych stosowanych u ludzi. Postępy Nauk Medycznych. 2000(3):15-22

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *