wpisz szukaną frazę

Przeszczep szpiku kostnego – poznaj procedurę przeszczepu i możliwe powikłania
Badania zdrowotne

Przeszczep szpiku kostnego – poznaj procedurę przeszczepu i możliwe powikłania

Przeszczep szpiku kostnego – poznaj procedurę przeszczepu i możliwe powikłania
Podziel się

Przeszczep szpiku kostnego to zabieg, którego wykonanie jest konieczne w sytuacji uszkodzenia układu krwiotwórczego lub choroby nowotworowej (jak np. białaczki). Wielu osobom taka interwencja chirurgiczna wydaje się skomplikowana. Często także można usłyszeć o licznych powikłaniach. Jak naprawdę wygląda zabieg przeszczepu i czy jest się czego obawiać?Przeszczep szpiku kostnego – poznaj procedurę przeszczepu i możliwe powikłania

Chemioterapia lub radioterapia przed zabiegiem

Do czasu wykonania przeszczepu szpiku biorcy aplikowana jest chemioterapia lub radioterapia, których zadaniem jest zniszczenie nieprawidłowych, zaatakowanych przez raka komórek. Skutkiem tego jest drastyczny spadek liczby czerwonych i białych krwinek oraz płytek krwi. Tego typu terapia powoduje zwykle nudności lub wymioty, a także wymaga stosowania silnych środków przeciwbólowych.

Ciało osoby znajdującej się tuż przed przeszczepem jest wówczas bardzo wrażliwe na wszelkiego rodzaju infekcje. Do zachowania zdrowia przed przeszczepem konieczne jest izolowanie osoby chorej (najlepiej w szpitalu) oraz wykonywanie transfuzji krwi[1].

Pobranie szpiku kostnego

Należy pamiętać o tym, że dawcą szpiku może być każda osoba w wieku od 18 do 50 lat, która nie cierpi na schorzenia związane z zakażeniem krwi (a więc na wirusy HIV, HCV, HBV, CMV, gruźlicę albo nowotwory)[2].

Szpik kostny można pobrać od drugiej osoby, ale również z własnego ciała (tzw. autoprzeszczep). Taki zabieg odbywa się na sali operacyjnej. Dawca poddawany jest znieczuleniu ogólnemu lub też miejscowemu (od pasa w dół).

W trakcie zabiegu lekarz pobiera szpik kostny za pomocą specjalnej igły, z kości znajdującej się w biodrze. Jest on następnie zamrażany i magazynowany do czasu, w którym odbędzie się przeszczep[1]. Pobieranie szpiku kostnego trwa zwykle od jednej do dwóch godzin.

Powszechnymi dolegliwościami, które odczuwa się kilka dni od jego pobrania, są ból oraz siniaki w miejscu wkłucia igły. Równie charakterystyczne jest mocne zmęczenie trwające kilka dni lub tygodni. Po tym czasie organizm wraca do normalnego funkcjonowania[2].

Przeszczep szpiku kostnego – jak wygląda?

Przeszczep szpiku kostnego nie różni się bardzo od zwykłej transfuzji krwi. Polega on bowiem na podłączeniu do biorcy kroplówki z uprzednio rozmrożonymi i zawieszonymi w formie płynu komórkami szpiku. Transplantacja szpiku kostnego to praktycznie bezbolesny proces.

Gdy komórki szpiku zostaną już przetransportowane, następuje obserwacja, czy przeszczep został przyjęty. Pozytywną oznaką jest wówczas rozpoczęcie produkcji białych i czerwonych krwinek oraz płytek krwi. Zanim organizm zacznie działać w pełni prawidłowo, pacjent otrzymuje regularne transfuzje krwi (bazując na morfologii).

Zwykle cała procedura, obejmująca przyjęcie biorcy do szpitala, transplantację oraz przywrócenie prawidłowego funkcjonowania organizmu, zajmuje około 30 dni[2].

Powikłania przy przeszczepie szpiku kostnego

Najczęstsze powikłania po przeszczepie szpiku kostnego dotyczą leków stosowanych bezpośrednio przed zabiegami radioterapii i chemioterapii1. Są one wysoce toksyczne dla organizmu, stąd też mogą spowodować wypadanie włosów, biegunkę, zapalenie płuc lub inne infekcje czy uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej.

Oprócz tego u osoby, której przeszczepiono szpik kostny, może się pojawić choroba GVHD. Komórki, które przeszczepiono, traktują wtedy organizm biorcy jako obcy. Skutkiem tego jest wysypka, nudności, wymioty, biegunka, a w skrajnych przypadkach – uszkodzenia wątroby. Z czasem jednak przeszczepione komórki przyzwyczają się do nowego środowiska.

Na obecnym poziomie medycyny po zabiegu dość rzadko dochodzi do odrzucenia przeszczepionego szpiku kostnego. Może to wynikać z przeżycia części uszkodzonych komórek biorcy i niszczenia z ich pomocą nowych komórek. Przeszczep szpiku ryzyko odrzucenia ma zwykle dość niskie[2].

Źródła:
1. Martin J.L., Bone marrow transplants and stem cell transplants for cancer treatment, https://www.webmd.com/cancer/lymphoma/bone-marrow-transplants-stem-cell-transplants-cancer-treatment#1, Data dostępu: 02.06.2018 r.
2. Karlikowska M., Przeszczepianie komórek krwiotwórczych, https://pediatria.mp.pl/choroby/choroby-krwi/152183,przeszczepianie-komorek-krwiotworczych, Data dostępu: 02.06.2018 r.

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *