wpisz szukaną frazę

Jaskra
Badania wzroku Leczenie operacyjne Objawy chorób

Jaskra

Share

Jaskra to choroba oczu, która z początku zazwyczaj nie daje objawów. Niestety, kiedy problemy ze wzrokiem już się pojawiają, jaskra jest w zaawansowanym stadium. Czy jaskrę można wyleczyć? Niestety nie, gdyż szkody, które wyrządziła, są nieodwracalne. Można natomiast zahamować jej postęp[1]. Poznaj kilka informacji na ten temat.

Co to jest jaskra?

Jaskra to grupa chorób, w których przebiegu dochodzi do postępowego zaniku nerwu wzrokowego i ubytków w polu widzenia. Aktualnie jaskra jest drugą po zaćmie najczęstszą przyczyną utraty wzroku na świecie. Rodzaje jaskry dzieli się na 2 główne grupy:

  • jaskra otwartego kąta,
  • jaskra zamkniętego kąta.

Każda z tych grup obejmuje natomiast kilkanaście jednostek chorobowych[2][3].

Jaskra – przyczyny

Przyczyną jaskry jest neuropatia jaskrowa, czyli zanik nerwu wzrokowego. Nerw ten jest łącznikiem między okiem a mózgiem. Jeśli włókienka nerwowe zanikają, stopniowo tworzą się ubytki w polu widzenia. Wraz z postępem choroby ubytki te są coraz większe, aż w końcu dochodzi do ślepoty. Czynnikiem, który stoi za tym procesem, jest zbyt wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe[3].

Ile wynosi prawidłowe ciśnienie w oku?

Optymalna wartość ciśnienia w oku to warunek konieczny dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Ścianki oka powinny być bowiem gładkie i napięte, co zapewnia ciecz wodnista, nieustannie wytwarzana, a następnie odprowadzana z oka. To także warunek właściwego odżywienia elementów optycznych narządu wzroku.

Prawidłowe ciśnienie w oku występuje wówczas, gdy ciecz wodnista jest wydzielana w takim samym tempie, w jakim odpływa. Przyjęło się, że norma ciśnienia w oku mieści się w granicach 10-21 mm Hg. Jeżeli jednak nerw wzrokowy jest uszkodzony, bezpieczne ciśnienie w oczach powinno być niższe, niż w przypadku oczu zdrowych[3].

Pozostałe czynniki ryzyka jaskry

Nadciśnienie w oku nie jest jedynym czynnikiem prowadzącym do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Podwyższone ryzyko dotyczy osób:

  • powyżej 40. roku życia,
  • mających pochodzenie afrykańskie, azjatyckie lub hiszpańskie,
  • obarczonych rodzinną skłonność do jaskry,
  • dalekowzrocznych lub bliskowzrocznych,
  • po przebyciu urazu oka,
  • stosujących długotrwałą terapię sterydową,
  • posiadających cienką rogówkę oka,
  • chorujących na miażdżycę, cukrzycę, migreny, nadciśnienie lub zbyt niskie ciśnienie tętnicze, anemię, a także osób, które przebyły udar mózgu lub zawał serca
    • w przebiegu niektórych chorób może bowiem dojść do niedokrwienia siatkówki i nerwu wzrokowego, dlatego nawet ciśnienie wewnątrzgałkowe mieszczące się w normach jest za wysokie i prowadzi do zaniku nerwu wzrokowego – mówimy wówczas o jaskrze normalnego ciśnienia[3][4].

Jaskra – objawy

Najczęstszy podtyp choroby, czyli pierwotna jaskra z otwartym kątem przesączania, zwykle przebiega bezobjawowo. Dlatego o jaskrze czasami mówi się „cichy złodziej wzroku”[1]. Drobne ubytki w polu widzenia (tak zwane mroczki jaskrowe) również mogą być niezauważalne nawet przez wiele lat[3].

Gdy choroba dociera do zaawansowanego stadium, pole widzenia zacieśnia się w taki sposób, że chory ma wrażenie patrzenia przez dziurkę od klucza. Objaw ten określany jest jako widzenie lunetowe[3].

Szybko postępujące objawy jaskry dotyczą natomiast zachorowań na ostre zamknięcie kąta przesączenia (podtyp jaskry). Wówczas sygnałami świadczącymi o chorobie są:

  • obniżona ostrość wzroku,
  • efekt „halo” – widzenie poświaty wokół źródeł światła,
  • silny ból gałki ocznej,
  • ból głowy,
  • nudności, wymioty (nie u wszystkich)[5][6].

Podostre lub okresowe zamknięcie kąta przesączania powoduje podobne, lecz łagodniejsze objawy, które ustępują samoistnie[6].

Jaskra – leczenie

Gdy lekarz okulista potwierdzi u ciebie jaskrę, konieczne jest jak najszybsze rozpoczęcie terapii. Ze względu na duże rozpowszechnienie choroby cały czas trwają badania nad nowymi lekami przeciwjaskrowymi. Leczenie jaskry dobiera się indywidualnie na podstawie jej typu i zaawansowania.

Jak obniżyć ciśnienie w oku za pomocą leków?

Zwykle w terapii jaskry stosowane są krople obniżające ciśnienie w oku, których celem jest zahamowanie postępu choroby. Obecnie lekami pierwszego wyboru są prostaglandyny. Pozostałe grupy leków to:

  • beta-blokery,
  • pilokarpina,
  • inhibitory anhydrazy węglanowej,
  • sympatykomimetyki[3].

Krople najczęściej stosuje się 1-2 razy dziennie[3]. Badania nad udoskonaleniem metod leczenia farmakologicznego jaskry wciąż trwają.

“Farmakoterapia jaskry powinna skutecznie obniżać ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz wykazywać działanie neuroprotekcyjne wobec komórek zwojowych siatkówki”[2].

Zabiegi laserowe

Drugą metodą leczenia są procedury z wykorzystaniem lasera:

  • trabekuloplastyka – zabieg ten wykonuje się u pacjentów z jaskrą otwartego kąta, a jego celem jest ułatwienie odpływu cieczy wodnistej; wykonanie jej we wczesnym stadium pomaga osiągnąć stabilne ciśnienie w oku na kilka lat, nawet bez stosowania leków (lub zredukować ich przyjmowanie),
  • irydotomia – tę procedurę wykonuje się u pacjentów z jaskrą zamkniętego kąta, zabieg polega na laserowym wytworzeniu otworu w tęczówce oka, co umożliwia przepływ cieczy wodnistej z komory tylnej do przedniej,
  • irydoplastyka – za pomocą tej procedury wiązkę laserową kieruje się na tęczówkę w części centralnej lub obwodowej, a uzyskana zmiana konfiguracji tęczówki wpływa na ruch cieczy wodnistej w oku.(3,7)

Operacyjne leczenie jaskry

U niektórych pacjentów, u których leczenie zachowawcze i laserowe nie jest w stanie powstrzymać postępu choroby, wskazana jest operacja przeciwjaskrowa. Wykonywaną zwykle procedurą jest trabekulektomia, w której trakcie tworzy się przetokę filtracyjną, umożliwiającą przepływ cieczy wodnistej i obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego[3][7].

W innych przypadkach lekarze wszczepiają do oka implant drenujący, który pozwala uzyskać podobne efekty[7].

Jaskra – zapobieganie

Zanim pojawią się ubytki w polu widzenia, pierwsze objawy jaskry można wykryć dzięki badaniom profilaktycznym. Warto pamiętać, że jaskra występuje rodzinnie, dlatego, jeśli ktoś z twoich bliskich krewnych (rodzice, rodzeństwo) choruje na jaskrę, systematyczne badania okulistyczne powinny być dla ciebie priorytetem.

Zalecana częstotliwość badań profilaktycznych w kierunku jaskry to:

  • dla osób do 40. roku życia: co 2-4 lata,
  • dla osób między 40. a 54. rokiem życia: co 1-3 lata,
  • dla osób między 55. a 64. rokiem życia: co 1-2 lata,
  • dla osób po 65. roku życia: co 6-12 miesięcy. (8)

W sytuacji, gdy dotyczą cię czynniki zwiększonego ryzyka jaskry, po ukończeniu 35 lat na badanie wzroku najlepiej zgłaszaj się rokrocznie. Jeśli początki jaskry zostaną wykryte odpowiednio wcześnie, można powstrzymać lub spowolnić rozwój choroby.(8)

Jaskra a ćwiczenia fizyczne

Wśród rekomendowanych sposobów na zmniejszenie ryzyka rozwoju jaskry znajduje się regularna, umiarkowana aktywność fizyczna, jak marsz albo jogging. Trening zaleca się co najmniej 3 razy w tygodniu. Jeżeli ćwiczysz jogę, praktykowanie asan również może pozytywnie wpłynąć na twoje zdrowie, jednak unikaj pozycji odwróconych, na przykład stania na głowie, gdyż u osób z predyspozycjami do jaskry mogą one zwiększyć ryzyko jej wystąpienia.(1,8)

Ochrona oczu

Prawdopodobieństwo jaskry jest wyższe u osób, które przebyły uraz oka. Dlatego pamiętaj o okularach ochronnych podczas uprawiania sportu lub w pracy, jeżeli wiąże się z ryzykiem uszkodzenia narządu wzroku.(8)

Jaskra – rys historyczny

Jaskra oka została odkryta w XVII wieku. Dwa stulecia później zaczęto ją uznawać za istotny powód utraty wzroku, jednak dopiero w XX wieku naukowcy zaczęli rozumieć mechanizmy powstawania i rozwoju choroby oraz pracować nad skutecznymi sposobami na jej powstrzymanie.

Obecnie Światowa Organizacja Zdrowia uznaje jaskrę za chorobę cywilizacyjną i drugą po zaćmie najczęstszą przyczynę ślepoty na świecie. Według prognoz obustronna ślepota spowodowana jaskrą w roku 2020 będzie dotyczyć aż 11,1 miliona ludzi na świecie.(2,9)

Bibliografia:

  1. Berdahl J. Glaucoma: Types, Symptoms, Diagnosis And Treatment. Link Data dostępu: 13.04.2019
  2. Górska M.,Terelak-Borys B., Pietruszyńska M. et al. Farmakoterapia jaskry na przełomie XX i XXI wieku – osiągnięcia i nowe możliwości. Post N Med 2017; XXX(03): 130-134
  3. Niżankowska M. H. Jaskra. Link Data dostępu: 13.04.2019
  4. Boyd K. Who Is at Risk for Glaucoma? Link Data dostępu: 13.04.2019
  5. Boyd K. What Are the Symptoms of Glaucoma? Link Data dostępu: 13.04.2019
  6. Grabska -Liberek I.,Rękas M., Skonieczka K. et al. Postępowanie w jaskrze. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 2014,s. 7
  7. Boyd K. Glaucoma Treatment. Link Data dostępu: 13.04.2019
  8. Stamper R.L. What Can I Do to Prevent Glaucoma? Link Data dostępu: 13.04.2019
  9. Mantzioros N. The history of the meaning of the word Glaucoma. Link Data dostępu: 13.04.2019

ICD- 10 – Klasyfikacja chorób

Jaskra (H40–H42)

H40 Jaskra

H42* Jaskra w przebiegu chorób sklasyfikowanych gdzie indziej

Przeczytaj także o innych chorobach oczu:

Zapalenie spojówek

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!