wpisz szukaną frazę

Badania układu pokarmowego Badania zdrowotne

Badanie enzymów trzustkowych – jak interpretować wyniki?

Share

Enzymy trzustkowe tworzą sok trzustkowy, który odpowiada za procesy trawienne. Najczęściej lekarze zlecają badanie stężenia lipazy trzustkowej, trypsyny, elastazy i amylazy. Wyniki bywają pomocne w rozpoznawaniu chorób trzustki, zwłaszcza tych, w których dochodzi do zaburzenia wydzielania soku trzustkowego. Ale wykorzystuje się je też w diagnozowaniu chorób innych narządów.

Enzymy trzustkowe – elementy soku trzustkowego

Enzymy trzustkowe wydziela zewnątrzwydzielnicza część trzustki – stąd przedostają się do dwunastnicy. Głównie dzięki nim zachodzą procesy trawienia i rozkładu substancji pokarmowych na prostsze, co ułatwia wchłanianie do krwiobiegu. Produkcję enzymów trzustkowych regulują hormony, które są wytwarzane w czasie rozciągania ścian żołądka po posiłku lub podczas trawienia[1]. Jeśli ta precyzyjna regulacja zostanie zaburzona, pojawią się problemy: dojdzie do nadmiernej lub niedostatecznej produkcji enzymów. Za wysokie lub za niskie stężenie enzymów może wskazywać na chorobę trzustki (ale nie tylko).

Przed badaniem enzymów trzustkowych należy poinformować personel medyczny o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre wpływają na ich aktywność[2].

Amylaza – enzym glikolityczny

Amylaza to tzw. enzym glikolityczny, który bierze udział w trawieniu wielocukrów; rozkłada je do cukrów prostych w jamie ustnej, dwunastnicy i jelicie cienkim. Najczęściej stężenie amylazy trzustkowej oznacza się we krwi lub moczu (organizm usuwa ją z moczem).

Zbyt niski poziom tego enzymu we krwi lub moczu czasem wskazuje na rozległe uszkodzenie trzustki, ciężkie uszkodzenie wątroby albo mukowiscydozę, w której występują patologie wątroby. Podwyższone stężenie amylazy świadczy o ostrym zapaleniu trzustki, przewlekłym zapaleniu trzustki, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, schorzeniu wątroby lub niewydolności nerek[3].

Lipaza – enzym lipolityczny

Lipaza trzustkowa należy do enzymów lipolitycznych (podobnie jak fosfolipaza i esteraza), które trawią tłuszcze do kwasów tłuszczowych. Postać aktywną lipaza osiąga dopiero po przetransportowaniu do trzustki. Jej aktywność bada się wyłącznie we krwi, ponieważ enzym nie jest wydalany z moczem.

Podniesione stężenie lipazy trzustkowej stwierdza się w chorobach trzustki (stanach zapalnych oraz nowotworach)[4]. Wyższe wartości enzymu są też charakterystyczne dla perforacji wrzodu dwunastnicy i zapalenia otrzewnej.

Elastaza – enzym proteolityczny

Elastaza uczestniczy w procesach rozkładu białek na peptydy. Jej stężenie oznacza się w kale, ponieważ enzym, wraz z sokiem trzustkowym, przedostaje się do jelit i stamtąd organizm go wydala. Poziom elastazy w kale wiernie odzwierciedla produkcję enzymu w trzustce, bo elastaza nie ulega procesom trawiennym w układzie pokarmowym.

Niskie wartości elastazy mogą sygnalizować stan zapalny trzustki lub niewydolność tego narządu. Na badanie poziomu enzymu kieruje się również pacjentów zagrożonych rozwojem cukrzycy (z tzw. grupy ryzyka)[5].

Trypsynogen – proenzym trypsyny

Trypsynogen zalicza się do grupy enzymów trzustkowych, które biorą udział w trawieniu białka (jak np. chymotrypsyna i karboksypeptydaza). Uaktywnia się w jelicie cienkim, gdzie przekształca się w trypsynę. Jego badanie przesiewowo wykonuje się u noworodków w celu eliminacji mukowiscydozy. Zwykle wyższe stężenie enzymu utrzymuje się kilka miesięcy po urodzeniu, dlatego badanie w pewnych przypadkach przeprowadza się u niemowląt[6].

Podniesione wartości trypsynogenu we krwi świadczą o zapaleniach lub nowotworach trzustki, w przebiegu których dochodzi do uszkodzenia tkanek narządu, a w konsekwencji do zablokowania pełnego transportu trypsynogenu z trzustki do jelita.

Odebrałaś wyniki badań enzymów trzustkowych i zauważyłaś coś niepokojącego? O fachową interpretację poproś lekarza – tym bardziej że aktywność niektórych z nich zależy np. od wieku, płci czy metod oznaczania. Pamiętaj: tylko profesjonalista może je prawidłowo „rozszyfrować”, uwzględniając czynniki indywidualne i obraz kliniczny ewentualnego zaburzenia.

Enzymy trzustkowe – ważne markery chorobowe

Enzymy trzustkowe tworzą sok trzustkowy. Ich badanie zleca się w procesie diagnostycznym wielu chorób trzustki, w tym zapaleń trzustki oraz nowotworów tego narządu. Ich stężenie oznacza się też przy podejrzeniu chorób dróg żółciowych i przewodów trzustkowych.

Źródła:

1. Medycyna Praktyczna, http://gastrologia.mp.pl/choroby/trzustka/51046,budowa-i-funkcje-trzustki, dostęp: 21.09.2016
2. Medycyna Praktyczna, http://gastrologia.mp.pl/lista/82752,enzymy-trawienne-trzustki, dostęp: 21.09.2016
3. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99714,amylaza, dostęp: 21.09.2016
4. Medycyna Praktyczna, http://www.mp.pl/artykuly/32693,chirurgia-trzustki-postepy-2006, dostęp: 21.09.2016
5. Medycyna Praktyczna, http://diabetologia.mp.pl/pediatria/147130,rozpoznawanie-i-leczenie-cukrzycy-monogenowej-u-dzieci-i-mlodziezy, dostęp: 21.09.2016
6. Czytelnia Medyczna, http://www.czytelniamedyczna.pl/2294,najczestsze-przyczyny-chorob-trzustki-u-dzieci.html, dostęp: 21.09.2016

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!