wpisz szukaną frazę

Badania układu moczowego

Czym są badania eGFR i GFR? Poznaj normy dla mężczyzn, kobiet i dzieci

Share

Badanie oceniające GFR, czyli wielkość przesączania kłębuszkowego, jest jednym z prostych badań pozwalających ocenić funkcjonowanie nerek. Regularne wykonywanie tego badania jest konieczne m.in. w przypadku osób chorych na przewlekłe schorzenia nerek, ale ocena GFR pozwala także zdiagnozować dopiero rozwijającą się chorobę nerek we wczesnym stadium.badania eGFR i GFR

Termin GFR, czyli glomerular filtration rate, oznacza wielkość przesączania kłębuszkowego, czyli ilość krwi przefiltrowywanej przez wszystkie czynne kłębuszki obu nerek w ciągu minuty. Wskaźnik ten służy do oceny czynności nerek – przede wszystkim u pacjentów już cierpiących na schorzenie przewlekłe tego narządu bądź też u osób narażonych na rozwój takiego schorzenia.

GFR – co to jest?

GFR to najistotniejszy wskaźnik ukazujący sprawność czynności wydalniczej nerek. Prawidłowa ilość przefiltrowywanej przez kłębuszki nerkowe krwi stanowi 10% całości krwi, która przepływa przez nerki. Aby obliczyć poziom GFR, a dokładniej eGFR, czyli szacowanego przesączania kłębuszkowego (estimated GFR), należy posłużyć się jednym ze specjalistycznych wzorów. Obecnie najczęściej stosuje się wzór MDRD, biorący pod uwagę przede wszystkim poziom kreatyniny w surowicy krwi, a także takie czynniki jak wiek, płeć i rasa pacjenta.

Badanie eGFR

Aby określić wartość wskaźnika eGFR, należy oznaczyć stężenie kreatyniny w surowicy krwi. Badanie krwi do GFR przeprowadza się z pobranej na czczo próbki krwi żylnej. Coraz częściej laboratoria podają wartość GFR wraz z oznaczeniem stężenia kreatyniny. Jeśli wynik badania zawiera wyłącznie poziom kreatyniny, lekarz musi obliczyć wartość wskaźnika, korzystając z kalkulatora GFR. Z takiego internetowego kalkulatora może skorzystać także pacjent po odebraniu wyników badania krwi[1].

eGFR – normy

Wskaźnik GFR w wynikach badania podaje się w przeliczeniu na pole powierzchni ciała pacjenta, czyli jako ml/min/1,73 m2. Prawidłowe wartości GFR wg MDRD powinny być wyższe niż 90 ml/min/1,73 m2. Za wyniki wzorcowe uznaje się 120 ml/min/1,73 m2 dla kobiet i 130 ml/min/1,73 m2 dla mężczyzn2. Wynik mieszczący się w granicach 60-89 ml/min/1,73 m2 powinien zostać oceniony przez lekarza.

Niekoniecznie musi on bowiem oznaczać schorzenie nerek[1]. Wartość wskaźnika przesączania kłębuszkowego wyliczona na podstawie wzoru MDRD może być fałszywie zaniżona bądź zawyżona na przykład w wyniku diety niskobiałkowej, znacznej otyłości, niedożywienia czy stosowania zawierających kreatynę odżywek dla sportowców.

Przesączanie kłębuszkowe zwiększa się ponadto tymczasowo w okresie ciąży oraz w przebiegu niektórych chorób, takich jak cukrzyca[2]. Zwiększenie przesączania w przypadku cukrzycy, przy której nie wdrożono jeszcze leczenia insuliną, wynosi nawet 40%. Przy lepiej wyrównanej cukrzycy wartość ta zwiększa się tylko o 15-20% w porównaniu do osób zdrowych[2].

Na wynik eGFR wpływ mogą mieć niektóre leki, które podwyższają stężenie kreatyniny w surowicy krwi (np. gentamycyna, cisplatyna, cefoksytyna) oraz leki obniżające przepływ krwi do nerek.

Z wiekiem wartość eGFR stopniowo się obniża.

Zbyt niski lub zbyt wysoki wskaźnik GFR

Przewlekłą chorobę nerek diagnozuje się, gdy wartość eGFR jest niższa niż 60 ml/min/1,73 m2. Wynik poniżej 30 ml/min/1,73 m2 oznacza poważną niewydolność nerek[1].

Z kolei zbyt wysoka wartość w wynikach badań eGFR oznacza hiperfiltrację, która jest symptomem przerostu kłębuszków nerkowych. W dłuższym okresie taki stan przyczynia się do uszkodzenia nerek, białkomoczu, nadciśnienia tętniczego, a następnie do rozwoju cukrzycowej choroby nerek. Przerost kłębuszków i hiperfiltracja nerek mogą wystąpić np. u osób otyłych[3].

GFR u małych dzieci

Wskazane powyżej normy oraz metoda obliczeniowa eGFR mają zastosowanie w przypadku pacjentów powyżej 2. roku życia. W przypadku młodszych dzieci wielkość przesączania kłębuszkowego jest inna, a GFR wzrasta wraz z wiekiem. U dzieci urodzonych o czasie wyliczony na podstawie klirensu inuliny GFR przedstawia się następująco:

  • dzieci w wieku 1–3 dni – 20,8 ml/min/1,73 m2,
  • 3–4 dni – 39 ml/min/1,73 m2,
  • 4–14 dni – 36,8 ml/min/1,73 m2,
  • 15–19 dni – 46,9 ml/min/1,73 m2,
  • dzieci w wieku 1–3 mies. – 85,3 ml/min/1,73 m2,
  • 4–6 mies. – 87,4 ml/min/1,73 m2,
  • 7–12 mies. – 96,2 ml/min/1,73 m2,
  • 1–2 lata – 105,2 ml/min/1,73 m2,4.

Źródła:

1. Drabczyk R., „GFR”, https://nefrologia.mp.pl/diagnostyka/51974,gfr, data dostępu: 30.06.2018
2. Nieszporek T., „Obliczanie przesączania kłębuszkowego za pomocą wzoru MDRD”, https://nefrologia.mp.pl/lista/81651,obliczanie-przesaczania-klebuszkowego-za-pomoca-wzoru-mdrd, data dostępu: 30.06.2018
3. Nieszporek T., „eGFR – normy”, https://nefrologia.mp.pl/lista/68892,egfr-normy, data dostępu: 30.06.2018
4. Ziółkowska H., „Przewlekła choroba nerek u dzieci”, http://www.czytelniamedyczna.pl/3350,przewlekla-choroba-nerek-u-dzieci.html, data dostępu: 30.06.2018

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!