wpisz szukaną frazę

Prawidłowy puls – jakie powinno być tętno?
Badania układu krążenia

Prawidłowy puls – jakie powinno być tętno?

Prawidłowy puls – jakie powinno być tętno?
Podziel się

Tętno (puls; z łac. pulsus), czyli pulsowanie ścian tętnicy pod wpływem fali przepływającej krwi, jest wykładnikiem mechanicznej pracy serca. Można je wyczuć, przykładając opuszki palców do dużych tętnic w miejscach, w których znajdują się one płytko pod skórą (np. na szyi, po wewnętrznej części nadgarstka). Tętno zależy przede wszystkim od czynności serca oraz stanu tętnic (głównie od stopnia ich elastyczności)[1][2][3].Prawidłowy puls – jakie powinno być tętno?

Prawidłowa ocena tętna

Prawidłowa ocena tętna wymaga, wbrew pozorom, specjalistycznej wiedzy i dużego doświadczenia klinicznego. Dlatego należy tę kwestię powierzyć lekarzowi, który bada puls przez obserwację, osłuchiwanie, palpacyjnie.

Pełna metoda polega na przyłożeniu opuszków II i III palca do tętnicy (dokładniej: przycisnąć tętnicę do kości) w odpowiedniej lokalizacji z jednoczesnym osłuchiwaniem serca (ważne: nie należy przykładać kciuka). W ten sposób 2-3 centymetry nad nadgarstkiem (po wewnętrznej stronie) można wyczuć ruch tętnicy promieniowej[1][2][3].

U osób dorosłych palpacyjnie bada się też tętnice:

  • szyjną wewnętrzną (po obu bokach szyi, poniżej żuchwy),
  • udową (w pachwinie),
  • podkolanową (pod kolanem),
  • grzbietową stopy (na wierzchu stopy),
  • ramienną (wewnętrzna powierzchnia ramienia),
  • piszczelową tylną (wewnętrzna strona za kostką)[1].

Lekarz, badając tętno, bierze pod uwagę również symetrię lub jej brak (tętno bada się po obu stronach ciała i porównuje otrzymane wartości). Ponadto prawidłowa ocena tętna uwzględnia:

  • częstotliwość – tętno szybkie/wolne, czyli wyraz częstotliwości rytmu serca;
  • miarowość – tętno miarowe/niemiarowe: określa uderzenia wyczuwane w jednakowych (lub niejednakowych) odstępach czasowych, zgodnie (lub niezgodnie) z pracą serca;
  • amplitudę – np. tętno duże, tętno małe – odnosi się do wysokości fali zależnej od wypełnienia tętnicy krwią;
  • czas trwania fali skurczowej – tętno chybkie albo leniwe, na które wpływa stan układu krążenia (głównie prędkość przepływu krwi i elastyczność ścian tętnic)[1][2].

Tętno prawidłowe i nieprawidłowe – co warto o nim wiedzieć?

W warunkach prawidłowych serce uderza 60-100 razy na minutę (60-100/min.). Wysokie tętno (po pomiarze wykonanym w spoczynku) to znak, że należy zgłosić się do lekarza (wartości w granicach normy, lecz zbliżające się do 90-100/min. również wymagają konsultacji)[4].

U zdrowych dorosłych tzw. częstość tętna zazwyczaj przyjmuje wartości ok. 70/min. Jeśli jest wyższa niż górna granica normy (100/min.) – stan określa się mianem tachykardii; jeżeli natomiast jest niższa niż dolna granica normy (60/min.), mówi się o bradykardii[3].

Nieco niższe tętno może jednak wywierać pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, pod warunkiem że nie wiąże się z żadnymi patologiami i nie wywołuje niepokojących dolegliwości (jak zasłabnięcia czy omdlenia). Protekcyjny wpływ lekko obniżonego tętna obserwuje się u pacjentów kardiologicznych (zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań).

Zbyt niskie tętno może pojawić się u chorych z nadciśnieniem tętniczym leczonych farmakologicznie. Jeśli pomiary wskazują wartości mniejsze niż 50/min., należy zgłosić się do lekarza prowadzącego, który oceni, czy istnieje konieczność zmiany dawek leków[5].

Należy zaznaczyć, że – mimo udowodnionego protekcyjnego działania lekko obniżonego tętna na układ krążenia – zbyt niski puls wymaga oceny lekarskiej i ustalenia mechanizmów, które odpowiadają za ten stan[3].

Jak wspomniano, podwyższone tętno również powinno skłonić do konsultacji z lekarzem, ponieważ może świadczyć o chorobach serca, płuc, niedokrwistości, nadczynności tarczycy, a nawet o niedoborach elektrolitowych. Jednak nie wolno zapominać, że wysokie tętno może być także prawidłową reakcją organizmu m.in. na gorączkę, stres i wysiłek fizyczny[4][6].

Bezdotykowy pomiar tętna kamerą

Serwis „EurekAlert” informuje o nowoopracowanej metodzie pomiaru tętna na podstawie obrazu z kamery wideo skierowanej na twarz (lub inne widoczne części ciała). Kamera rejestruje zmiany w sposobie odbijania światła przez skórę (związane z przepływem krwi), przetwarza dane i ustala średnią wartość tętna dla obszarów odsłoniętej skóry – twarzy, szyi, ramion[7].

Źródła:
1. Ludwikowska K. Nieprawidłowe tętno. https://choroby-ukladu-krazenia.mp.pl/objawy/154834,nieprawidlowe-tetno Data dostępu: 31.01.2018
2. Tętno tętnicze, nieprawidłowe. http://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.35. Data dostępu: 31.01.2018
3. Podstawy umiejętności klinicznych. Skrypt dla studentów. Domańska E. (red.). http://pl.imul.pl/sites/default/files/PODSTAWY%20UMIEJE%CC%A8TNOS%CC%81CI%20KLINICZNYCH%20%E2%80%93%20SKRYPT%20.pdf Data dostępu: 31.01.2018
4. Kopeć G. Pomiar ciśnienia krwi – częstotliwość rytmu serca i saturacja. http://nadcisnienie.mp.pl/lista/69037,pomiar-cisnienia-krwi-czestotliwosc-rytmu-serca-i-saturacja Data dostępu: 31.01.2018
5. Rewiuk K. Bradykardia zatokowa. http://nadcisnienie.mp.pl/lista/91502,bradykardia-zatokowa Data dostępu: 31.01.2018
6. Kuchar E. Jednym z objawów gorączki jest tachykardia, nawet u dziecka w dobrym stanie. Kiedy powinna wzbudzać niepokój lekarza? Data dostępu: 31.01.2018
7. Wernicki P. Tętno widać na twarzy. http://www.mp.pl/kurier/180243,tetno-widac-na-twarzy Data dostępu: 01.02.2018

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *