wpisz szukaną frazę

Badania hormonalne mężczyzn
Badania zdrowotne

Badania hormonalne mężczyzn

Badania hormonalne mężczyzn
Podziel się

Androgeny (hormony androgenowe) są hormonami płciowymi o budowie sterydowej – przeważają u mężczyzn, jednak ich nieduże stężenia występują również u kobiet. Hormony androgenowe wpływają m.in. na kształtowanie męskich narządów płciowych w życiu płodowym i rozwój wtórnych cech płciowych (takich jak budowa ciała, owłosienie, głos). Stężenia androgenów oznacza się we krwi żylnej; badanie obejmuje: testosteron, DHEA-S (siarczan dehydroepiandrostendionu), rzadziej DHEA (dehydroepiandrostendion) i AD (androstendion). Jakie jeszcze badania hormonalne wykonuje się u mężczyzn?[1][2]Badania hormonalne mężczyzn

Androgeny: synteza i wydzielanie  

Androgeny są syntetyzowane z cholesterolu; u mężczyzn wydzielają je komórki Leydiga jąder i warstwa korowa nadnerczy. Ok. 98-99 proc. testosteronu w surowicy występuje w postaci związanej z globuliną wiążącą hormony płciowe (SHBG – sex hormone binding globulin) lub albuminami, zaledwie 1-2 proc. testosteronu w krążeniu to frakcja niezwiązana, tzw. wolny, aktywny biologicznie testosteron[1][3].

Dehydroepiandrosteron (DHEA) oraz powstający przez jego sulfatację siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) to bardzo ważne androgeny, wytwarzane głównie przez nadnercza. DHEA-S może być metabolizowany do silnych androgenów, jak testosteron i androstendion[4].

Wydzielanie steroidowych hormonów płciowych u mężczyzn i kobiet jest regulowane przez homeostatyczny układ negatywnego sprzężenia zwrotnego podwzgórze–przysadka–gonady. W wyniku jego działania wzrost stężenia steroidów płciowych skutkuje zmniejszeniem uwalniania hormonu luteotropowego (LH – luteinizing hormone) i hormonu folikulotropowego (FSH – follicle stimulating hormone)[1][4]

GnRH – hormon uwalniający gonadotropiny: LH i FSH

Za kontrolę produkcji androgenów odpowiada lutropina (LH) – hormon wytwarzany przez przedni płat przysadki mózgowej. Natomiast na jej wydzielanie wpływa gonadoliberyna (GnRH – gonadotrophin-releasing hormone), wytwarzana przez podwzgórze[1][3].

Gonadoliberyna jest hormonem tropowym w stosunku do komórek Leydiga. W efekcie oddziaływania GnRH na przysadkę w komórkach gonadotropowych zachodzi synteza LH i FSH (a LH z kolei stymuluje syntezę testosteronu przez komórki Leydiga w jądrze)[5].

W niektórych przypadkach oznacza się stężenie LH. Wskazaniem do badania jest m.in. podejrzenie zaburzeń przysadki mózgowej, podejrzenie hipogonadyzmu, diagnostyka i leczenie niepłodności[6].

Testosteron – „męski” hormon

Testosteron (T, testosterone) to podstawowy androgen wytwarzany i wydzielany przez śródmiąższowe komórki jądra (Leydiga). Hormon u mężczyzn pełni wiele istotnych ról, m.in. wpływa na czynność mózgu, kondycję fizyczną i seksualną, uczestniczy w szeregu przemian metabolicznych, a także w procesach naprawczych (jak gojenie ran). Testosteron stymuluje system immunologiczny, wzrost kostny oraz wzrost masy i siły mięśniowej[5].

Konsekwencją niedoboru testosteronu jest zespół metaboliczny, który objawia się m.in. zaburzeniami pamięci, problemami z koncentracją i snem, rozdrażnieniem, wyższą podatnością na stany depresyjne, zawrotami i bólami głowy, uderzeniami gorąca, osłabieniem siły i masy mięśniowej oraz szeregiem dolegliwości ze strony układu sercowo-naczyniowego[5].

Badania hormonalne mężczyzn – nie tylko androgeny

Krew na oznaczenia hormonalne powinna być pobierana w godzinach porannych, tzn. między godziną 7 a 10 rano[7].

Oznaczenie stężenia androgenów wykonuje się we krwi żylnej, pobranej przez nakłucie żyły powierzchniowej, zwykle na lewym przedramieniu lub przy lewym dole łokciowym. Wcześniej pacjent powinien poinformować personel medyczny o przyjmowanych lekach, zwłaszcza takich jak kortykotropina (ACTH), glikokortykosteroidy[2].

Do oznaczenia stężenia LH pobiera się próbkę krwi z żyły kończyny górnej. W podobny sposób oznacza się stężenie FSH (jednak w tym wypadku materiałem biologicznym – oprócz krwi żylnej – może być także mocz (oznaczenie w próbce lub dobowej zbiórce moczu). Wskazanie do badania u mężczyzn stanowić mogą zaburzenia erekcji, obniżenie popędu płciowego, zanik owłosienia płciowego, diagnostyka niepłodności[6][8][9].

SHBG silnie i specyficznie wiąże testosteron i dihydrotestosteron (DHEA) w surowicy. Białko to produkowane jest głównie przez wątrobę (u mężczyzn także przez gruczoł sterczowy). Testosteron związany z SHBG uważany jest za hormon biologicznie nieczynny. Wskazaniem do oznaczenia stężenia SHBG, a także stężenia testosteronu całkowitego i wolnego jest m.in. diagnostyka i leczenie niepłodności[3][7].

Badania hormonalne mężczyzn a choroby tarczycy

W celu oceny czynności tarczycy oznacza się stężenie wolnych hormonów tarczycy (tyroksyny i trijodotyroniny) i TSH. Badanie pozwala wykluczyć (bądź potwierdzić) nadczynność lub niedoczynność tarczycy; wykonuje się je także w ramach diagnostyki niepłodności (zaburzenia tego rodzaju negatywnie wpływają na czynność gonad)[7].

Źródła:

1. Holka-Pokorska J., Jarema M., Wichniak A. Androgeny – wspólny marker biologiczny zaburzeń snu oraz wybranych dysfunkcji seksualnych? Psychiatr Pol. 2014;48(4):701-714
2.Kopiński P. Androgeny (hormonyandrogenowe).”https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172884,androgeny-hormony-androgenowe”>https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172884,androgeny-hormony-androgenowe Data dostępu: 13.03.2018
3. Marszałek A., Rychlik U., Marszałek B. Testosteron – sport i zdrowie. Diagn Lab. 2017;53(1):51-54
4. Krajewska-Siuda E. Podwyższone wartości DHEA-S u dzieci a otyłość. https://pediatria.mp.pl/lista/108126,podwyzszone-wartosci-dhea-s-u-dzieci-a-otylosc Data dostępu: 13.03.2018
5. Gomuła A., Rabijewski M. Zespół niedoboru testosteronu – rozpoznawanie i leczenie na podstawie norm stężenia testosteronu należnych dla wieku. Seksuol Pol. 2010;8(1):1-16
6. Malec E. Hormon luteinizujący (lutropina). https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/173855,hormon-luteinizujacy-lutropina Data dostępu: 13.03.2018
7. Słowikowska-Hilczer J. et al. Medycyna rozrodu z elementami seksuologii. Skrypt dla studentów i lekarzy. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2017; s: 54-55
8. Jamruszkiewicz K. Hormon folikulotropowy. https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172383,hormon-folikulotropowy Data dostępu: 13.03.2018
9. Bednarczuk T., Guranowska A. Niedoczynność przysadki. https://endokrynologia.mp.pl/choroby/78201,niedoczynnosc-przysadki Data dostępu: 13.03.2018

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *