wpisz szukaną frazę

Rośliny transgeniczne
Badania genetyczne

Rośliny transgeniczne

Rośliny transgeniczne
Podziel się

Rośliny transgeniczne powstają na drodze transgenezy. Procedura ta polega na wprowadzeniu części DNA jednego organizmu do innego, dzięki czemu może powstać nowy organizm, charakteryzujący się zmienionymi cechami[1]. Choć obecnie na terenie Polski rośliny modyfikowane genetycznie nie są uprawiane, tego typu plantacje znajdują się w różnych częściach świata, a ich plony mogą być dostępne na naszym rynku. Każdy produkt, który zawiera w składzie więcej niż 0,9% GMO musi być natomiast odpowiednio oznakowany[2].Rośliny transgeniczne

Modyfikacja roślin – jak to się zaczęło?

Choć często nie zdajemy sobie z tego sprawy, rośliny, które spożywamy lub kupujemy w celach dekoracyjnych, są modyfikowane. Jeszcze niedawno modyfikacja ta opierała się na selekcji lub mutacji, a rola hodowców polegała na tworzeniu im odpowiednich warunków do rozwoju nowych, pożądanych cech. Dziś wiedza na temat DNA pozwala znacznie skrócić te procesy. Inżynieria genetyczna umożliwia tworzenie roślin odpornych na herbicydy, szkodniki, wirusy, niesprzyjające warunki klimatyczne. Kolejne badania mają na celu stworzenie odmian o wyższych walorach odżywczych i smakowych[1].

Pierwsze rośliny GMO uzyskano w latach 80-tych ubiegłego wieku i były nimi tytoń oraz petunie. Debiut genetycznie modyfikowanych roślin na rynku spożywczym miał miejsce w Stanach Zjednoczonych, w roku 1994 – były to pomidory FlavrSavr. Dwa lata później można było już mówić o produkcji masowej tego typu produktów. Obecnie modyfikacja genetyczna roślin dotyczy różnych gatunków, w tym kukurydzy, soi, ryżu, rzepaku, bawełny, papai, lucerny czy ziemniaków[1][3].

Rośliny modyfikowane genetycznie w Polsce – jak powinny być oznakowane?

W naszym kraju, podobnie jak w wielu innych państwach Unii Europejskiej, odsetek przeciwników GMO jest bardzo znaczny. Tymczasem tego typu produkty mogą być dostępne w naszych sklepach, również jako dodatki do żywności. Informacja na ten temat powinna znajdować się na opakowaniu, natomiast w przypadku artykułów spożywczych sprzedawanych bez opakowania, musi być zamieszczona w miejscu widocznym dla konsumenta. Taki produkt, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 musi być oznaczony jako:

  1. „Genetycznie zmodyfikowany”;
  2. „Wyprodukowany z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa składnika)”;
  3. „Zawiera genetycznie zmodyfikowany (nazwa organizmu)”;
  4. „Zawiera (nazwa składnika) wyprodukowany z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa organizmu)”[4].

Jakie są szanse i zagrożenia związane z inżynierią genetyczną w uprawie roślin?

Zwolennicy GMO uważają, że transgeniczne rośliny są produktami wyższej jakości i charakteryzują się walorami cenionymi przez konsumentów. Bezpestkowe winogrona i mandarynki, pomidory, które dłużej pozostają świeże, wolniej miękną i dojrzewają, ziemniaki odporne na stonkę – to tylko wybrane przykłady.

Dzięki zastosowanym modyfikacjom możliwe jest też ograniczenie używania pestycydów, a rolnicy nie są narażeni na straty, spowodowane np. złymi warunkami atmosferycznymi (jak susza, mróz) czy atakiem szkodników lub chorób.

W opozycji znajdują się obrońcy środowiska naturalnego i sceptycy, którzy podkreślają potencjalnie negatywny wpływ spożywania roślin GMO na zdrowie[3][5]. W związku z galopującym postępem inżynierii genetycznej możemy się jednak spodziewać, że tego rodzaju żywność będzie nadal dostępna na sklepowych półkach.

Liście sałaty zamiast szczepionki?

Roślina transgeniczna może służyć nie tylko jako pokarm. Na drodze inżynierii genetycznej uzyskano m.in. sałatę z genem zapobiegającym WZW typu B[3]. Obecnie trwają badania nad możliwością stosowania sałaty GMO zamiast tradycyjnej szczepionki.

Źródła:

1. Gajdek G. Genetyczne modyfikacje jako czynnik zagrożeń i szans we współczesnym świecie. Przegląd Geopolityczny. 2013(6): 17-35
2. Organizmy genetycznie zmodyfikowane. Znakowanie. http://gmo.ekoportal.pl/znakowanie.html Data dostępu: 28.02.2018
3. Jurkiewicz A. Genetyczne modyfikacje organizmów – biotechnologiczny eksperyment na organizmach żywych. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu. 2012; 18 (3): 236-242
4. Zasady znakowania żywności genetycznie zmodyfikowanej. https://gis.gov.pl/images/bz/gmo/gmo_6.pdf Data dostępu: 28.02.2018
5. Kosicki J, Kosicka-Gębska M. Rośliny GMO i żywność genetycznie zmodyfikowana – nowość wzbudzająca ciekawość, nadzieje i obawy. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis. 2012 (1): 135-163

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *