wpisz szukaną frazę

Badania genetyczne

Dziedziczenie genów – jaki wpływ na wygląd dziecka mają geny rodziców?

Share

Wielu przyszłych rodziców zadaje sobie pytanie o wygląd przyszłego dziecka i do kogo będzie ono podobne, zanim jeszcze maluszek się urodzi. Na odpowiedź trzeba jednak trochę poczekać – nawet po urodzeniu kolor oczu i włosów mogą ulec modyfikacji. Z pomocą przychodzi genetyka – dzięki wielu badaniom naukowcom udało się ustalić część wzorów, na podstawie których dziedziczymy poszczególne cechy wyglądu. Czy można przewidzieć dziedziczenie rudych włosów albo kształt uszu? Czy wygląd dziecka zapisany jest w genach?

 Jaki kolor oczu będzie miało dziecko?

W teorii najłatwiejszym do przewidzenia jest kolor oczu dziecka. Przez dziesięciolecia pokutowało przekonanie, że ciemne kolory tęczówki (brązowy, piwny) dziedziczone są w sposób autosomalny dominujący – to znaczy, jeśli jedno z rodziców jest posiadaczem właśnie takiego koloru oczu, dzieci z pewnością je odziedziczą.

Brązowy kolor oczu jest obecnie najczęstszą barwą tęczówki w całej populacji ludzkiej. Kolor niebieski uważano za cechę recesywną u człowieka – był niejako słabszy i rzadziej pojawiał się w następnych pokoleniach. Dziecko dwójki niebieskookich rodziców miało w ten sposób niemal pewne szanse na otrzymanie tego samego koloru oczu, nie można było jednak wykluczyć niebieskiego zabarwienia tęczówek u rodziców brązowookich (mogli być również nosicielami cechy recesywnej), ale szanse w tym przypadku miały być równe lub niższe niż 25%[1][2].

Obecnie wiadomo jednak, że dziedziczenie koloru oczu jest nieco bardziej skomplikowane i w procesie tym uczestniczą dodatkowe geny, mogące zaburzać prosty schemat dziedziczenia mendlowskiego. Geny te odpowiedzialne są głównie za produkcję, transport i odkładanie się melaniny i zlokalizowane są na chromosomie 15 (OCA2, HERC2). Idąc tym tropem, również dziecko niebieskookich rodziców może mieć szanse na inny kolor oczu[1][3].

Faktem jest, że niemal wszystkie dzieci przychodzą na świat, mając niebieskie zabarwienie tęczówek. Kolor ten zmienia się jednak często już w ciągu kilku pierwszych miesięcy, na skutek produkcji barwnika – melaniny. Za ostateczny kolor oczu można uznać ten, który obserwuje się u trzy-czterolatka. Jeśli kolor oczu ulega zmianie u starszego dziecka, wymaga to konsultacji okulistycznej.

Jaki kolor włosów będzie miało nasze dziecko?

Szacuje się, że za kolor włosów w 92% odpowiada dziedziczenie, sytuacja jest jednak o wiele bardziej skomplikowana niż w przypadku koloru oczu – jest to tak zwane dziedziczenie wielogenowe[1]. Zwykle to ciemne włosy uważane są za cechę dominującą. Dziecko o włosach blond to zazwyczaj potomek jasnowłosych rodziców.

 A jak wygląda dziedziczenie rudego koloru włosów? Choć rudy kolor włosów to w teorii cecha recesywna, często obserwuje się powtarzalność tego koloru w kolejnych pokoleniach – fakt ten wymaga dalszych badań.

Czynniki genetyczne pełnią też olbrzymią rolę w przyszłej strukturze włosów dziecka – czy będą one proste, falowane, a może kręcone? Geny determinują budowę desmosomów (wyspecjalizowanych struktur utrzymujących połączenia komórkowe), keratyny (białka odpowiedzialnego za grubość i wytrzymałość pojedynczego włosa) czy kwasu lizofosfatydowego (LPA), który stymuluje wzrost włosów. Łatwiej dziedziczy się skłonność do kręcenia włosów (jest cechą dominującą) oraz ich utraty z wiekiem (łysienia)[3].

Dziedziczenie a kolor skóry

Również kolor skóry i związana z nim zawartość melaniny jest cechą dziedziczną. Zwykle jest to wypadkowa barwy skóry rodziców, ale dziedziczenie koloru odbywa się w sposób addytywny – to znaczy do jaśniejszego koloru „dodawany” jest niejako ciemniejszy odcień skóry drugiego rodzica[3].

Czy odstające uszy są dziedziczne?

Kształt uszu to kolejny przykład genów recesywnych i dominujących. Odstające uszy są cechą dominującą – dziedziczą się łatwiej niż uszy płasko przylegające do czaszki.

Czy wzrost się dziedziczy?

Niski wzrost dziecka bywa powodem niepokoju rodziców, ale w dużej mierze przypadków jest on cechą rodzinną. Co więcej, nawet wysocy lub średniego wzrostu rodzice mogą mieć dziecko, którego wzrost mieści się w dolnych zakresach siatki centylowej przewidzianej dla wieku i płci. W tej sytuacji warto przeanalizować wzrost dziadków dziecka – dziedziczenie cech po dziadkach, na przykład niskiego wzrostu, jest możliwe i częste. Dzieci tych samych rodziców mogą znacząco różnić się osiąganym wzrostem, a zanotowane różnice przekraczają nawet kilkanaście centymetrów w wieku dorosłym[4].

Źródła:

1. Pośpiech E., Draus-Barini J., Kupiec T., Wojas-Pelc A., Branicki W. Gene-gene interactions contribute to eye colour variation in humans. J Hum Genet. 2011 Jun;56(6):447-55
2. Lister Hill National Center for Biomedical Communications, Help Me Understand Genetics Genetics and Human Traits https://ghr.nlm.nih.gov/primer/traits/eyecolor, data dostępu 18.09.2017
3. Barsh GS. What Controls Variation in Human Skin Color? PLoS Biology. 2003;1(1)
4. E. Małecka-Tandera Niskorosłość https://pediatria.mp.pl/choroby/endokrynologia/68498,niskoroslosc data dostępu 18.09.2017

O adamed.expert

adamed.expert to serwis poświęcony zdrowemu stylowi życia. Przygotowaliśmy dla Ciebie liczne porady zdrowotne, żywieniowe oraz wiele innych informacji, które wykorzystane na co dzień pozwolą Ci zadbać o zdrowie swoje i najbliższych. Na naszym portalu znajdziesz również aktualności ze świata medycyny i farmaceutyki, które pozwolą Ci na bieżąco śledzić nowinki prozdrowotne wpływające na jakość Twojego życia i zdrowia. Tematy poruszane w naszym serwisie to przede wszystkim codzienne dolegliwości z zakresu m. in.: kardiologii, alergologii, ginekologii, endokrynologii oraz wielu innych dziedzin medycyny.

Dzięki informacjom, które pozyskasz na adamed.expert poznasz metody radzenia sobie z najczęstszymi dolegliwościami oraz sposoby na wyeliminowanie codziennych dolegliwości jak np. czkawka.

Warto jednak pamiętać, iż porady, które znajdziesz na naszym portalu, nie zastąpią wizyty u lekarza specjalisty i jeśli dolegliwości nie mijają, warto skonsultować z lekarzem wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Twojego organizmu i niepokojące objawy.

Artykuły zamieszczone w serwisie pozwolą łatwiej zinterpretować wyniki badań lub dowiedzieć się, jaki lekarz pomoże w leczeniu występujących dolegliwości i chorób. Znajdziesz u nas również wiele porad żywieniowych, ułatwiających prowadzenie zdrowego trybu życia, wskazówki dotyczące działania produktów spożywczych, w tym informacje po które warto sięgnąć, a których lepiej unikać; porady dla kobiet w ciąży oraz świeżo upieczonych mam, dla dzieci w wieku szkolnym, młodzieży, dorosłych, a także seniorów.
Adamed.expert to serwis kierowany do ludzi w każdym wieku! Porusza tematy istotne dla każdego z nas, na każdym etapie życia – od przygotowania organizmu do ciąży po porady dla seniorów. Zapoznaj się z naszymi artykułami i poradami! Udanej lektury!