wpisz szukaną frazę

 6 pytań o przeciwbólowe leki opioidowe
Badania zdrowotne Pierwsza pomoc

6 pytań o przeciwbólowe leki opioidowe

 6 pytań o przeciwbólowe leki opioidowe
Podziel się
 6 pytań o przeciwbólowe leki opioidowe

Leki opioidowe to jedne z najsilniejszych środków przeciwbólowych. Jakie znajdują zastosowanie, czy wywołują skutki uboczne, czy można kupić leki opioidowe bez recepty – odpowiadamy na te i inne pytania!

1. Czym są leki opioidowe?

Opioidowe leki przeciwbólowe to środki farmakologiczne znajdujące zastosowanie w terapii bólu o umiarkowanym i silnym natężeniu, towarzyszącemu głównie nowotworom. O skuteczności danego opioidu decyduje m.in. droga oraz sposób podania leku (np. w postaci powtarzanych wstrzyknięć lub stałej infuzji).

Ogólnie jednak, działanie przeciwbólowe leków opioidowych opiera się na ich oddziaływaniu na receptory opioidowe znajdujące się na poziomie rdzenia kręgowego oraz działaniu obwodowym, w zmienionych zapalnie tkankach. Zawarte w opioidach substancje prowadzą do szeregu zmian w procesach biologiczno-chemicznych organizmu, przez co hamują odczuwanie bólu[1].

2. Jakie leki opioidowe znaleźć można na polskim rynku farmaceutycznym?

W Polsce do tzw. słabych opioidów zaliczana jest kodeina, dihydrokodeina i tramadol, natomiast z tzw. silnych opioidów dostępne są morfina, fentanyl, buprenorfina, metadon oraz oksykodon. U pacjentów, u których stosowanie pojedynczych opioidów powoduje bardzo uciążliwe skutki uboczne zaleca się natomiast stosowanie preparatów będących połączeniem oksykodonu z naloksonem[2].

3. Jak ustala się dawkę opioidowego leku przeciwbólowego dla danego pacjenta?

Dla bezpieczeństwa pacjenta, ale również skutecznego zwalczania bólu, który w przebiegu wielu chorób, zwłaszcza tych najpoważniejszych, jest często trudny do zniesienia, konieczny jest dobór odpowiedniej dawki leku opioidowego. Wielu lekarzy stosuje wówczas tzw. miareczkowanie, czyli stopniowe zwiększanie dawki aż do osiągnięcia pełni skuteczności. Zalecane jest ono zwłaszcza u pacjentów:

  • nieleczonych dotychczas opioidami,
  • przyjmujących opioidy bez uzyskania zadowalającej kontroli bólu,
  • leczonych tzw. silnymi opioidami, u których konieczne jest podanie dodatkowo wielu dawek ratunkowych szybkodziałających opioidów,
  • z silnym bólem w celu jego szybkiego opanowania[2].

4. Czy przyjmowanie opioidów niesie ze sobą ryzyko wystąpienia skutków ubocznych?

Wspomniane wcześniej miareczkowanie pozwala dobrać optymalną dawkę opioidu dla danego pacjenta – choć są to nowoczesne i silne leki przeciwbólowe, to jednak również niosą ze sobą ryzyko wystąpienia skutków ubocznych.

Jednym z najczęściej występujących działań niepożądanych podczas terapii opioidami są zaparcia, nasilone zwłaszcza na początku leczenia, przy zwiększaniu dawek leku oraz u osób starszych. W miarę trwania terapii tendencję do ustępowania wykazują inne skutki uboczne w postaci nudności, wymiotów oraz senności.

Pacjenci w podeszłym wieku oraz ze zdiagnozowanymi chorobami płuc narażeni są na depresję oddechową – zwłaszcza gdy dawki opioidu zwiększane są zbyt szybko. Długotrwałe leczenie przy pomocy opioidowych leków przeciwbólowych może również powodować zaburzenia immunologiczne i/lub hormonalne, a także występowanie hiperalgezji poopioidowej[3].

5. Jakie zastosowanie znajdują leki opioidowe?

Opioidowe leki przeciwbólowe – zwłaszcza te silne – znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu bólu towarzyszącego chorobom nowotworowym i nie budzi to żadnych kontrowersji. Stosowanie opioidów w leczeniu dolegliwości bólowych o charakterze przewlekłym pochodzenia nienowotworowego nadal budzi sporo dyskusji, głównie ze względu na możliwość występowania wielu skutków niepożądanych, m.in. tych opisanych powyżej[3].

6. Czy od opioidów można się uzależnić?

Uzależnić można się od każdej substancji farmakologicznej, w tym oczywiście od opioidów. Jednak w przypadku osób chorych na nowotwory właściwie nie obserwuje się rozwoju uzależnienia psychicznego w trakcie terapii opioidami (uzależnienia nie można mylić ze zwiększaniem się tolerancji na działanie leku w przebiegu choroby, co może skutkować koniecznością przyjmowania coraz większych jego dawek).

W przypadku pacjentów przyjmujących leki opioidowe w walce z bólem przewlekłym pochodzenia nienowotworowego ryzyko uzależnienia psychicznego szacuje się na 3-5%[3].

Źródła:

1. Kotlińska-Lemieszek A, Łuczak J, Bączyk E. et al. Morfina i inne opioidy w leczeniu bólu nowotworowego. Czym należy kierować się przy wyborze leczenia u pacjentów z bólem trudnym do uśmierzenia. Nowa Medycyna. 2002;6. Dostęp: 27.06.2018 r.

2. Woroń J, Dobrogowski J, Wordliczek J. Wybór opioidów i ich dawkowanie w leczeniu bólu. Medycyna po Dyplomie. 2011;4(181):77.

3. Wordliczek J, Dobrogowski J, Zajączkowska R. Zastosowanie leków opioidowych w leczeniu bólu. Wszechświat. 2013;114(1-3):10-11.

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *