Badania przesiewowe

Jakie są typy badań przesiewowych i czemu one służą?

© Depositphotos.com

Co to jest badanie przesiewowe?

Badanie przesiewowe, inaczej zwane skriningowym (z ang. screening), należy do grupy strategicznych metod badawczych w medycynie, którym poddawane są osoby zdrowe i nieodczuwające jakichkolwiek dolegliwości. Działanie to ma na celu jak najwcześniejsze rozpoznanie schorzenia i wdrożenie terapii na wczesnych etapach choroby, co zwiększa szanse całkowitego powrotu zdrowia, a co najmniej zapobiega niekontrolowanemu rozwojowi schorzenia i jego poważnym, nieodwracalnym następstwom w przyszłości. Badaniom skriningowym poddaje się całą populację lub tylko poszczególne jej grupy, które bywają najbardziej narażone na wystąpienie schorzenia (ze względu np. na warunki pracy, życia lub obciążenia genetyczne). Testy stosowane są powszechnie w profilaktyce cukrzycy i nowotworów piersi. Należy zwrócić uwagę, że skrining nie jest typową metodą diagnostyczną, na której podstawie można dokonać jednoznacznego rozpoznania. Dodatni wynik testów oznacza tylko konieczność dalszych działań diagnostycznych w ośrodkach specjalistycznych1.

Wskazania do wykonania badania przesiewowego

Badaniom przesiewowym poddawane są albo wszystkie osoby należące do danej kategorii (np. dzieci w konkretnym wieku), albo grupy wysokiego ryzyka. Do powszechnych badań przesiewowych należy m.in. cytologia pochwy (która może wykryć zmiany nowotworowe). Testy skriningowe, obejmujące kobiety w ciąży (tzw. badania alfa-fetoprotein) pomagają odkryć nieprawidłowy rozwój płodu, natomiast próba tuberkulinowa (test PPD) pozwala wcześnie rozpoznać gruźlicę. Niewątpliwą przesłanką do wykonania skriningu jest podejrzenie wczesnej fazy raka, jaką z powodzeniem można leczyć, a terapia wymaga zabiegów, które są najmniej inwazyjne. Do tej grupy zalicza się: mammografię (dot. raka piersi), kolonoskopię (wykrywa nowotwory jelita grubego), wspomniane badanie cytologiczne oraz badania profilaktyczne raka prostaty (czyli badanie przesiewowe krwi, które określa poziom antygenów prostaty oraz tzw. badanie per rectum).

Jak się przygotować do badania przesiewowego?

Każdy test przesiewowy ma własną specyfikę i związaną z nią listę szczegółowych wytycznych i zaleceń, jakie należy ściśle wypełnić przed przystąpieniem do badania. Np. kolonoskopia wymaga bardzo dokładnego, uprzedniego oczyszczenia jelita z resztek zalegającego pokarmu – wówczas stosuje się właściwy środek – wg. wskazówek zamieszczonych w dołączonej instrukcji. Mammografię powinno wykonywać się w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego i w dniu badania nie należy stosować kosmetyków do ciała. Cytologia nie ma ścisłych dyrektyw, poza wzmożoną higieną miejsc intymnych – podobnie jak w badaniu per rectum w profilaktyce nowotworu prostaty. Niemniej przed każdym badaniem skriningowym należy skonsultować się z wykwalifikowanym personelem medycznym i zapoznać ze szczegółową instrukcją postępowania przed rozpoczęciem testu.

Jak przebiega badanie przesiewowe?

Analogicznie do wskazań i przygotowań – każdy test skriningowy ma inny, charakterystyczny dla siebie przebieg. Istnieją jednak pewne ogólne wytyczne, które powinny stosować się do każdego, prawidłowo przeprowadzonego badania. Po pierwsze powinno objąć jak największą liczbę osób z danej grupy ryzyka, poza tym musi cechować je tzw. wysoka czułość i swoistość2. Czułość oznacza stopień, z jakim test jest zdolny wykryć nieprawidłowość (im wyższy stopień, tym większa wykrywalność choroby). Swoistość z kolei wskazuje na umiejętność ustalenia osób zdrowych.

Interpretacja wyników badania przesiewowego

Interpretacja wyników badań przesiewowych leży w kompetencji personelu medycznego i zależy od zastosowanej metody oraz rodzaju potencjalnego schorzenia.

Źródło ogólne:
Wilson, JM, Junger, G. Principles and Practice of Screening for Disease, WHO, Genewa 1968

1. Andrzej Zieliński, Najczęściej spotykane błędy w badaniach przesiewowych, „Przegląd Epidemiologiczny”, 56 /2002, s. 193–198
2. Mała Encyklopedia Medycyny, Tadeusz Rożniatowski (red.), Wyd. VII. T. I (A-G), PWN, Warszawa 1990, s. 734



Użytkownicy trafili tutaj szukając: badania posiewowe jakie choroby ubejmuja, badanie przesiewowe pradem, Fazy badań przesiewowych, rodzaje badań przesiewowych

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

  • Kinia

    Dobrą opcją jest wykonywanie badań genetycznych przez rodziców jeszcze przed poczęciem dziecka. Wtedy rodzic wie o ile jest prawdopodobne czy potomstwo może odziedziczyć wadliwe geny czy ciężko zachorować. Fajny pakiet dla przyszłych rodziców widziałam na zdrowegeny.pl. Myślę że każdy rodzic powinien zadbać o coś takiego przed planowaną ciążą