Antybiogram

Jak przebiega to badanie i jaki jest jego cel?

© Depositphotos.com

Co to jest antybiogram?

Antybiogram to badanie mikrobiologiczne, które zwykle poprzedza antybiotykoterapię – by zapewnić jej najwyższy, możliwy stopień skuteczności. Metoda pozwala ustalić oporność lub wrażliwość szczepów bakteryjnych na konkretny typ antybiotyku. Na podstawie uzyskanych wyników pacjent poddawany jest właściwej kategorii terapii.
Oporność na antybiotyki to cecha niektórych bakterii, jaka pozwala im nie poddać się wpływowi leku. Ustala się jej dwie podstawowe kategorie:

  • pierwotną – naturalną budowę mikroorganizmu, która powstrzymuje działanie antybiotyku,
  • nabytą – powstałą w efekcie spontanicznych mutacji genów 1 lub wtórnej odporności.

Wskazania do wykonania antybiogramu

Antybiogram szczególnie poleca się pacjentom, którzy cierpią na trudne do zwalczenia bądź nawracające infekcje, gdy nie ma pewności, jaki szczep zagroził organizmowi i jaką przejawia on wrażliwość na antybiotyki. Badanie pozwala uniknąć nieskutecznych terapii, które mogą osłabiać układ immunologiczny pacjenta.

Coraz powszechniejszy problem stale zwiększającej się oporności szczepów bakteryjnych wynika z nierozważnego stosowania antybiotykoterapii i wzmożonego wykorzystywania leków w przemyśle spożywczym. Antybiogram w takich przypadkach pozwala określić (obok rodzaju) właściwą dawkę leku – czasem wykazana oporność wymaga tylko wyższego stopnia stężenia antybiotyku, a nie jego zmiany.

Jak się przygotować do antybiogramu?

Każdy rodzaj badania wymaga nieco innych przygotowań. Przy pobraniu krwi lub oddaniu moczu do analizy pacjent powinien być na czczo. Antybiogram moczu dodatkowo wymaga skrupulatniejszej higieny miejsc intymnych, nabycia właściwego i sterylnego pojemnika w aptece, zaleca się również podjęcie próbki, która zalegała w pęcherzu minimum 4 godziny.

W sytuacji, gdy wymaz pobiera się z gardła, należy kilka dni przed przystąpieniem do badania odstawić wszelkie leki miejscowe (ponieważ mogą one zafałszować wynik antybiogramu). Ile kosztuje badanie – to zwykle kolejne – po przygotowaniach – pytanie pacjentów, zamierzających wykonać je prywatnie. Na ogół jest to wydatek rzędu kilkunastu złotych.

Jak przebiega antybiogram?

Na początku badania pobiera się od pacjenta właściwą próbkę, np. moczu, gdy planuje się posiew moczu. Antybiogram ustala się, śledząc wzrost i rozwój bakterii. Jednak po kolei: po pobraniu wydzieliny następuje etap hodowli szczepu na stosownych pożywkach. Na ich podłożu, już po kilkunastu godzinach rozwija się bakteria (pod warunkiem, że była obecna w badanej próbce). Następnie analizowany jest jej wzrost przy kilkunastu krążkach z bawełny. Każdy krążek wcześniej zostaje nasycony innym rodzajem antybiotyku. Po dobie inkubacji w temp. ok. 37 st. C widać wyraźnie, który lek potrafił najskuteczniej zniszczyć bakterię. Każdy krążek ma swój własny obszar zwalczania rozwoju drobnoustrojów chorobowych. Wielkość takiej strefy wskazuje stopień wrażliwości szczepu na dany lek. Procedurę w medycynie określa się mianem „antybiogramu wykonywanego metodą dyfuzji z krążka na agarze”.
Wśród rzadziej wykorzystywanych technik badawczych wymienia się jeszcze antybiogram metodą rozcieńczeń w płynach oraz metodę automatyczną (próbki bakteryjne obsługiwane są przez automaty).

Interpretacja wyników antybiogramu

Interpretacji wyników antybiogramu dokonuje lekarz, który na ich podstawie określa kategorię szczepu bakteryjnego wg zaleceń Comité de l’Antibiogramme de la Societé Française de Microbiologie (Komitetu ds. Oznaczania Wrażliwości Drobnoustrojów Francuskiego Towarzystwa Mikrobiologicznego). Następnie ustala właściwą i zindywidualizowaną antybiotykoterapię.

Źródło ogólne: Danuta Dzierżanowska, Antybiotykoterapia praktyczna, wyd. IV, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2009, s. 38–68
1.Artur Drzewiecki, Lekooporność i antybiotykoterapia zakażeń, [w] Zakażenia szpitalne. Podręcznik dla zespołów kontroli zakażeń, Piotr B. Heczko, Jadwiga Wójkowska-Mach [Red.], wyd. I, PZWL, Warszawa 2009, s. 125–160

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze