Alergiczne zapalenie oskrzeli i astma – jak je odróżnić?

Mimo zdecydowanych różnic diagnostyka tych schorzeń często sprawia lekarzom dużo trudności.

alergiczne zapalenie oskrzeli i astma

© Depositphotos.com

Zapalenie oskrzeli i astma to jedne z najczęstszych chorób układu oddechowego. Dotyczy  przede wszystkim pacjentów pediatrycznych, u których ze względu na ciągle niedojrzały organizm wiele objawów jest wyjątkowo niespecyficznych.

Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli to choroba wywołana infekcją dróg oddechowych. Wyróżniamy dwa rodzaje zapalenia oskrzeli, które dzielimy ze względu na długość utrzymywania się objawów: ostre zapalenie oskrzeli i przewlekłe zapalenie oskrzeli. W codziennej praktyce lekarskiej częściej spotykamy się z pierwszą postacią tej choroby, którą rozpoznajemy, gdy objawy utrzymują się nie dłużej niż 3 tygodnie.

Główną przyczyną zapalenia oskrzeli są infekcje. Należy jednak zaznaczyć, że większość patogenów rzadko udaje się zidentyfikować. Najczęściej są to zakażenia wirusowe wywoływane przez wirusy z grupy paragrypy, grypy, koronawirusów, adenowirusów czy rynowirusów. W celu rozpoznania zapalenia oskrzeli lekarz musi przeprowadzić dokładną diagnostykę różnicową. Ze względu na nieswoiste i niecharakterystyczne objawy, takie jak gorączka, kaszel czy ogólne złe samopoczucie, diagnozę stawia się przez wykluczenie (w pierwszej kolejności należy wykluczyć obecność zapalenia płuc). Za obecnością choroby oskrzeli, a nie płuc, przemawiają takie czynniki jak:

– częstotliwość rytmu serca < 100/minutę,

– częstotliwość oddechów < 24/minutę,

– temperatura ciała poniżej 38 stopni.

Po wykluczeniu zapalenia płuc bardzo ważnym etapem diagnostyki jest eliminacja innych chorób dróg oddechowych, takich jak astma oskrzelowa.

Astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa to choroba wywołana stanem zapalnym w obrębie dróg oddechowych, w wyniku którego dochodzi do rozwinięcia się znacznej nadreaktywności oskrzeli. Wspomniana nadreaktywność objawia się przede wszystkim napadami świszczącego oddechu i dusznością. Sam stan zapalny ma najczęściej etiologię alergiczną. U chorych uczulonych kontakt z alergenem wywołuje napływ komórek układu odpornościowego oraz uwolnienie mediatorów stanu zapalnego (np. histaminy). To wszystko w efekcie powoduje ograniczenie przepływu powietrza przez oskrzela w kilku mechanizmach:

– skurczu mięśniówki gładkiej oskrzeli,

– obrzęku błony śluzowej oskrzeli,

– tworzenia się czopów śluzowych,

– w przypadku wieloletniej choroby – permanentnej przebudowy oskrzeli.

Diagnostyka różnicowa zapalenia oskrzeli i astmy

W większości przypadków lekarz jest w stanie rozróżnić obie jednostki chorobowe na podstawie dokładnie zebranego wywiadu lekarskiego. Niestety czasami objawy są tak niecharakterystyczne, że trudno jest postawić prawidłową diagnozę bez specjalistycznych badań. Istotą obu chorób jest bowiem stan zapalny toczący się obrębie drzewa oskrzelowego (wywołany zakażeniem lub alergią). Nie zmienia to jednak faktu, że w przypadku astmy rzadziej występują objawy ogólne, takie jak gorączka czy ogólne osłabienie. Dodatkowo zdecydowanie rzadziej niż w przypadku zapalenia oskrzeli występują napady kaszlu. Kluczową różnicą jest natomiast napadowy charakter astmy, poza epizodami napadów i zaostrzeń objawy podmiotowe i przedmiotowe mogą bowiem w ogóle nie występować. W przypadku zapalenia oskrzeli objawy są za to zwykle znacznie bardziej nasilone. Trwają one przez pewien okres (na przykład tydzień) z równym nasileniem.

Należy jednak zaznaczyć, że wśród pacjentów pediatrycznych przebieg obu chorób może być niestandardowy. Dlatego też w przypadkach niejednoznacznych należy przede wszystkim wykluczyć obecność astmy oskrzelowej. W tym celu wykonujemy takie badania jak:

spirometria – w której można stwierdzić cechy obturacji oraz jej odwracalność po podaniu leków rozkurczających oskrzela,

– RTG klatki piersiowej – służy wykluczeniu zmian ogniskowych w miąższu płuc,

– testy alergiczne.

Lek. Krzysztof Pawlak

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika – podręcznik chorób wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012, s:626-627; 639-641

[2]  Montesantos S, et al., The effect of disease and respiration on airway shape in patients with moderate persistent asthma; PLoS One. 2017 Jul 31;12(7):e0182052.

Oceń artykuł:

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

Komentarze