Niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ w chorobach układu krążenia

dr n. med. Filip M. Szymański

photo icon on heart attack. risk management in medicine

© Depositphotos.com

Czym są NLPZ i kiedy się je stosuje?

NLPZ, to popularny i dość często używany skrót oznaczający Niesterydowe Leki PrzeciwZapalne. Jest to dość duża grupa obejmująca leki takie jak najlepiej znane pacjentom naproksen, ibuprofen, diklofenak, kwas acetylosalicylowy, zwyczajowo nazywany aspiryną, a także wiele innych substancji takich jak piroksikam, niemesulid czy na przykład celekoksyb. Większość z tych substancji dostępna jest w różnych dawkach i pod wieloma nazwami handlowymi. NLPZ wykazują między innymi działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, co sprawia, że są użyteczne w przypadku wielu sytuacji. Stosowane są w celu obniżania gorączki, redukcji objawów reakcji zapalnej oraz zmniejszenia dolegliwości związanych z bólami stawów, mięśni, zębów, głowy czy bolesnym miesiączkowaniem. Przewlekle stosowane są u pacjentów z zespołami bólowymi oraz takich, u których występują choroby zwyrodnieniowe stawów, czy choroby reumatyczne. Znaczna część NLPZ sprzedawana jest w formie preparatów dostępnych bez recepty, ostatnio nawet poza aptekami, w sklepach spożywczych, czy na stacjach benzynowych. Sprawia to, że większość pacjentów stosuje NLPZ bez konsultacji z lekarzem czy farmaceutą, będąc przekonanym, że są to leki bezpieczne i pozbawione działań niepożądanych. Obecnie trudno jest spotkać pacjenta, który nigdy nie stosowałby żadnego NLPZ.

Dostępnych jest tak dużo preparatów, który z nich powinniśmy stosować?

Rzeczywiście, wybór odpowiedniego NLPZ to bardzo istotny problem. Łatwa dostępność i częste stosowanie spowodowały, że NLPZ postrzegane są jako leki pozbawione działań niepożądanych. Nie jest to niestety prawda. Najczęstszymi działaniami związanymi ze stosowaniem NLPZ są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Innym istotnym problem związanym ze stosowaniem części z tych leków jest niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy związany ze wzrostem ryzyka wystąpienia, między innymi zawału serca, niewydolności serca, czy nawet zgonu spowodowanego chorobami układu krążenia. Nie wszystkie NLPZ wykazują takie same działania niepożądane, dlatego wybór leku zależy od indywidualnego profilu ryzyka każdego pacjenta i za każdym razem wybierając NLPZ należy wziąć pod uwagę czy ten lek nie wpłynie na układ krążenia pacjenta. W obecnych czasach duża część pacjentów ma zdiagnozowaną chorobę układu sercowo-naczyniowego. Coraz częściej spotykamy pacjentów, którzy przebyli w przeszłości zawał serca, udar mózgu, czy mają zdiagnozowaną chorobę taką jak nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, niewydolność serca czy choroba wieńcowa. W opisywanych wyżej grupach pacjentów należy wybierać NLPZ, który nie łączy się ze wzrostem ryzyka sercowo-naczyniowego. Analizy badań przeprowadzonych na bardzo dużych grupach pacjentów pokazały, że najbezpieczniejszym lekiem dla pacjentów z chorobami układu krążenia jest naproksen. Jego stosowanie nie łączy się z jakimkolwiek zwiększeniem ryzyka wystąpienia niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych takich jak zawał serca ani udar mózgu. Badania te okazały się przełomowe, bo do czasu ich publikacji obawiano się, że wszystkie NLPZ nie są bezpieczne u pacjentów leczonych kardiologicznie. Naproksen jest jedynym korzystnym dla serca NLPZ. Często stosowane substancje takie jak diklofenak czy ibuprofen, które mogą między innymi powodować wzrost wartości ciśnienia tętniczego krwi a przez to zwiększać ryzyko udaru mózgu czy zawału serca. Jednak nie powinniśmy kojarzyć wskazań do stosowania naproksenu wyłącznie z pacjentami ze zdiagnozowaną chorobą układu krążenia. Naproksen jest najbezpieczniejszym rozwiązaniem także u pacjentów obciążonych czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego.

Co oznacza pojęcie czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego?

To bardzo ważne zagadnienie, na temat którego znaczna część pacjentów nie wie dostatecznie dużo. Są to stany i choroby, ale także nawyki i uwarunkowania genetyczne usposabiające pacjentów do zwiększonego ryzyka wystąpienia niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych takich jak zawał serca czy udar mózgu. Czynniki ryzyka dzielimy na modyfikowalne i niemodyfikowalne. Do niemodyfikowalnych zaliczamy między innymi płeć męską, starszy wiek oraz występowanie chorób układu krążenia w rodzinie. Modyfikowalne czynniki ryzyka, to takie na które możemy mieć wpływ za pomocą modyfikacji stylu życia i odpowiedniego leczenia. Są to między innymi nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej, cukrzyca, palenie tytoniu, ale także stres czy choroby nerek. Większość z wymienionych stanów jest szeroko rozpowszechniona w naszej populacji. Często współistnieją one i nakładają się na siebie np. pacjent z nadciśnieniem tętniczym może mieć również podwyższone stężenie cholesterolu we krwi czy cukrzycę. Przez to duża część pacjentów jest zagrożona wystąpieniem chorób układu sercowo-naczyniowego w przyszłości, a niewłaściwy NLPZ może tylko zwiększyć to ryzyko.

Jaką dawkę NLPZ powinniśmy stosować?

Zawsze należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę NLPZ. W każdym przypadku im mniejsza jest ilość przyjętej substancji, tym mniejsze ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Dlatego ważne jest, że spora część dostępnych obecnie NLPZ dostępna jest w różnych dawkach, pozwalających na indywidualizację terapii. Najmniejsza skuteczna dawka, to taka która zapewniać będzie kontrolę objawów, czyli na przykład zniesie ból, reakcję zapalną czy obniży gorączkę. Jeżeli niepokojące nas objawy ustępują po mniejszej dostępnej dawce leku, to taką dawkę należy stosować.
Czy stosowanie mniejszych dawek nie będzie skutkowało mniejszą skutecznością na przykład przeciwbólową?Dotychczasowe badania pokazują, że w przypadku naproksenu, wymienionego wcześniej jako lek, który powinien być stosowany w grupie pacjentów z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym małe dawki, czyli w tym przypadku 220 mg, są równie skuteczne co dawki większe, nawet te dostępne na receptę. Naproksen siłą swojego działania przeciwbólowego przewyższa substancje takie jak paracetamol czy ibuprofen. Potwierdzono to między innymi w grupach pacjentów przyjmujących NLPZ z powodu bólu zębów czy bolesnego miesiączkowania.

O czym powinien pamiętać pacjent sięgając po NLPZ?

W uwagi na dużą skuteczność w leczeniu wielu chorób NLPZ jeszcze długo pozostaną podstawową grupą leków stosowanych przeciwbólowo czy przeciwzapalnie. W przypadku każdego pacjenta należy indywidualnie ocenić korzyści i zagrożenia płynące ze stosowania NLPZ i w odniesieniu do nich wybrać lek, który będzie najbardziej skuteczny a jednocześnie najbezpieczniejszy u danego chorego. W odniesieniu do ogromnej grupy pacjentów obarczonych podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym niewątpliwie jest to naproksen, który jako jedyny nie wykazuje negatywnego wpływu na to ryzyko. Krótkie zalecenia dla pacjentów stosujących NLPZ można podsumować następująco: Stosuj NLPZ w najmniejszej skutecznej dawce Zawsze informuj lekarza o przyjmowaniu NLPZ, także tych dostępnych bez recepty U pacjentów, u których ryzyko sercowo-naczyniowe jest podwyższone lekiem pierwszego wyboru jest naproksen W razie jakichkolwiek wątpliwości związanych z wyborem odpowiedniego NLPZ skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

 

Opracowano na podstawie:
1.Perk J, De Backer G, Gohlke H, Graham I, Reiner Z, Verschuren M, Albus C, Benlian P, Boysen G, Cifkova R, Deaton C, Ebrahim S, Fisher M, Germano G, Hobbs R, Hoes A, Karadeniz S, Mezzani A, Prescott E, Ryden L, Scherer M, Syvänne M, Scholte op Reimer WJ, Vrints C, Wood D, Zamorano JL, Zannad F; European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation (EACPR); ESC Committee for Practice Guidelines (CPG). European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (version 2012). The Fifth Joint Task Force of the European Society of Cardiology and Other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice (constituted by representatives of nine societies and by invited experts). Eur Heart J. 2012;33:1635-701.
2.Farkouh ME, Greenberg BP. An evidence-based review of the cardiovascular risk of nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Am J Cardiol. 2009; 103:1227-1237.
3. MacDonald TM, Reginster JY, Littlejohn TW, Richard D, Lheritier K, Krammer G, Rebuli R. Effect on blood pressure of lumiracoxib versus ibuprofen in patients with osteoarthritis and controlled hypertension: a randomized trial. J Hypertens. 2008;26:1695-702.
4. Johnson AG, Nguyen TV, Day RO. Do nonsteroidal anti-inflammatory drugs affect blood pressure? A meta-analysis. Ann Intern Med. 1994;121:289-300.
5. MacDonald TM, Wei L. Effect of ibuprofen on cardioprotective effect of aspirin. Lancet 2003;361:573-4.
6.Gengo FM, Rubin L, Robson M, Rainka M, Gengo MF, Mager DE, Bates V. Effects of ibuprofen on the magnitude and duration of aspirin’s inhibition of platelet aggregation: clinical consequences in stroke prophylaxis. J Clin Pharmacol 2008;48:117-122.
7. Milsom I, Minic M, Dawood MY, et al. Comparison of the efficacy and safety of nonprescription doses of naproxen and naproxen sodium with ibuprofen, acetaminophen, and placebo in the treatment of primary dysmenorrhea: a pooled analysis of five studies. Clin Ther. 2002;24:1384-400.
8. Kiersch TA, Halladay SC, Koschik M. A double-blind, randomized study of naproxen sodium, ibuprofen, and placebo in postoperative dental pain. Clinical Therapeutics. 1993;15:845–54.
9. Coxib and traditional NSAID Trialists’ (CNT) Collaboration, Bhala N, Emberson J, Merhi A, Abramson S, Arber N, Baron JA, Bombardier C, Cannon C, Farkouh ME, FitzGerald GA, Goss P, Halls H, Hawk E, Hawkey C, Hennekens C, Hochberg M, Holland LE, Kearney PM, Laine L, Lanas A, Lance P, Laupacis A, Oates J, Patrono C, Schnitzer TJ, Solomon S, Tugwell P, Wilson K, Wittes J, Baigent C. Vascular and upper gastrointestinal effects of non-steroidal anti-inflammatory drugs: meta-analyses of individual participant data from randomised trials. Lancet. 2013;382:769-79.
10. Farkouh ME. Getting to the heart of the matter: a trialist’s approach to the use of nonsteroidal anti-inflammatory drugs for patients with chronic pain syndromes Pol Arch Med Wewn. 2013;123:433-5.

Opublikowane przez adamed expert. Data publikacji:

  • kobieta.

    Biorę tylko te leki, które przepisuje mi lekarz. Nie jestem zwolenniczką leczenia się na własną rękę.

    • ilka90

      Bardzo dobrze robisz. Nie ma co ryzykować i leczyć się na własną rękę, bo to czasem może spowodować wręcz odwrotny skutek od zamierzonego.

  • Farelka

    Na szczęście jeszcze nie musiałam takich leków zażywać i mam nadzieje, że nigdy nie będę ich potrzebować.

Zobacz także